Home Blog Page 26

2024 Cross-Border Reporting on Climate Change Workshop

Part of: Cross-Border Journalism Initiatives

The East-West Center is excited to announce a second cross-border journalism workshop and collaborative reporting series, January 7-13, 2024, in Kathmandu, Nepal for ten Pakistani and ten Indian journalists experienced in reporting on climate issues. Applications are due October 2, 2023.

Program

Collaborative Reporting Projects

  • One journalist from each country will work together as a team on a collaborative cross-border media story to be published or broadcast in both countries by April 14, 2024.
  • Stories may be printed or broadcast in local languages as well as English.
  • Collaborative reporting projects must focus on climate change and sustainability. Stories can link to economy and trade, health, environment, natural resources, agriculture, youth, underserved populations and indigenous groups, and other areas.
  • Projects must include discussions of cross-border climate solutions as well as shared challenges.
  • Each cross-border team will start to map out stories in virtual workshops before the Kathmandu gathering, where project plans will be completed.

Workshop in Kathmandu

Expert US and Asian media workshop leaders will conduct sessions on best practices in reporting on climate change and its impact, climate solutions, and sustainability; reporting that meets high professional standards; cross-border collaboration techniques; multimedia skills to be applied to cross-border stories; data-based reporting and visualization; peace journalism principles applied to cross-border reporting; and other skills.

Eligibility

Applicants must:

  • Be a working print, broadcast, or online journalist from Pakistan and India.
  • Possess at least 5 years of journalism experience including substantive reporting on climate issues.
  • Have the ability to communicate in English during the Kathmandu workshop.

Application

Applicants must submit each of the following documents to be considered:

  • The online 2024 Cross-Border Journalism Workshop application form.
  • A letter of interest (maximum 3 pages, double-spaced).
  • Résumé or Curriculum Vitae (maximum 2 pages).
  • An employer’s statement of support completed by the applicant’s supervisor/employer indicating that the applicant has permission to attend the workshop (does not apply to freelance journalists).
  • At least three (3) representative examples of climate reporting from the past 12 months.
  • Two (2) professional references with letters of recommendation.

For full details and to apply, please visit the 2024 Cross-Border Journalism Workshop application portal.

Participant Obligations

  • Attend 2-3 pre-workshop virtual sessions.
  • Complete a collaborative story plan with cross-border teammate by end of the Kathmandu workshop. Plans must include reporting responsibilities of each team member, deadlines, knowledgeable and diverse information sources and interviews, multimedia and visuals, etc.
  • Upon return to home countries, continue to collaborate with teammate, complete cross-border story, and have commitments for publication or broadcast in each country by April 14, 2024.
  • Meet program deadlines.
  • Join and be an active contributor to the cross-border WhatsApp group.
  • Complete program surveys and evaluations.  

Team members of the top two collaborative stories meeting high professional standards, deadlines, and all program requirements will be invited to:

Original Link – https://www.eastwestcenter.org/apply/2024-cross-border-reporting-climate-change-workshop

2019 සිට 2023 දක්වා කාලය තුලදී විදෙස් රටවලදී මියගිය හා විවිධ අනතුරුවලට ලක්වූ විදෙස් ශ්‍රමිකයන්ගෙන් 84%ක් නිසි පුහුණුවක් නොලබා විදේශගත වූ පිරිස්.

“මගේ නෝනා සෞදි අරාබියේ ගෘහ සේවයට ගිහින් වසර ගණනාවක් එහෙ හිටියා. ඒ අතරතුර විටින් විට ඉන්න තැන හොඳ නැ කියලා එයා හිටපු ගෙදරින් පැනලා වෙනත් තැනක සේවයට ගිහින් තියෙනවා. එහිදී එයාට වැඩ කරගන්න බැරිව  අසනීප වෙලා රෝහල් ගත කළාම එහිදී දුන් එන්නතක් වැරදිලා එයාට හරියට ප්‍රතිකාර නොකර 2016 ලංකාවට එව්වා. එදා සිටම මිය යනතෙක්  ඉඩකඩම් පවා උකස් තියලා  එයාව බේරගන්න හැදුවත් වැඩක් වුණේ නෑ”.

 අම්බලන්තොට ඕලුවිල ප්‍රදේශයේ පදිංචිව සිටින තිදරු පියෙකු වන  ඩබ්ලිව්,කේ,පි. ප්‍රියන්ත  මහතා ද මුහුණ දී ඇත්තේ එවන් සෝචනීය ඉරණමකට  ය.  ඔහුගේ  බිරිඳ  වූ ආර්.එන්.  නිමන්ති   2018 නොවැම්බර් මස 08 වන දින මිය යන්නේ වසර ගණනාවක් සෞදි ආරාබියේ ගෘහ සේවිකාවක ලෙස සේවයකරමින් සිටින අතරතුර එහි දී සිදුවූ වැරදි එන්නතක් ශරීරගතවීමෙන් පසු සිදුවූ අක්මාවේ ශල්‍යකර්මයෙන් විනාශ වීම නිසා අක්මාව අක්‍රියවිමේ බරපතල රෝගයකින් වසර දෙකක් පමණ ලංකාවට ද පැමිණ  දුක් විඳීමෙන් අනතුරුව ය.

      ආර්.පි.  නිමන්ති  යනු මේ ඉරණමට ලක්වූ එක් කාන්තාවක්  පමණි. මේ ආකාරයෙන් විදේශ රැකියාවන්හි  නියුක්ත වු  දහස් ගණනකට මෙම ඉරණම අත් වි තිබෙන බව තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත මගින් විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය මගින් ලබා ගත් නිල තොරතුරුවලින් අනාවරණය කර ගැනීමට හැකිවිය. ඒ ආකාරයෙන් ශ්‍රමිකයන් ලෙස විදේශ ගතවූ පිරිස් අතරින් මියගිය පිරිස් සම්බන්ධයෙන් වාර්ෂික වාර්තා සලකා බැලීමේදී  ඒ අනුව 2019 වර්ෂයේ 196ක්, 2020 වර්ෂයේ 196ක් ,2021 වර්ෂයේ 191ක්, 2022 වර්ෂයේ 124ක් 2023 වර්ෂයේ ජුනි මස දක්වා 100ක් විදෙස්ගත ශ‍්‍රමිකයින් අතරින් මියගොස් තිබෙන බව අනාවරණය කර ගැනීමට හැකිවිය. මෙහි ඇති බරපතලම කාරණාව වන්නේ 2019 ජනවාරි මස සිට  සිට 2023 ජුනි මස 15 දක්වා  කාලය තුලදී පමණක් මියගිය විදේශ ශ්‍රමිකයින් 807 දෙනාගෙන් 689 දෙනෙකුම පුහුණු ශ්‍රමිකයින් නොවීමයි.

  සංක්‍රමණික කුසලතා ශ්‍රී ලංකාව තුළ තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරන අතර එය රටේ වර්ධනයට සහ සංවර්ධනයට දායකත්වය කෙසේ වෙතත් පුහුණු ශ්‍රමිකයන් සඳහා ඇති ඉල්ලුම සහ ශ්‍රී ලංකාවෙන් ලැබෙන සැපයුම අතර නොගැලපීම විසඳීමට අවශ්‍ය වන්නේ නුපුහුණු ශ්‍රමිකයන් විදෙස් රැකියා සඳහා යෑම හේතුවෙන් ඔවුන්  විශාල ලෙස අනතුරු හා හිරිහැරවලට ලක්වීමේ අවධානම ඉහල යෑමයි. එය ඉහත දත්ත මගින් මැනවින් පිළිබිඹු කරනු ලැබේ.

මේ ආකාරයෙන්ම 2019 ජනවාරි මස සිට  සිට 2023 ජුනි මස 15 දක්වා  කාලය තුලදී පමණක් ශ්‍රමිකයින් ලෙස විදේශ ගතවී විවිධ අනතුරුවලට ලක්වී නැවත පැමිණි විදේශ  ශ්‍රමිකයින් සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ සොයා බැලීමේදී 2019 වර්ෂයේදී 221ක්, 2020 වර්ෂයේදී 87ක්, 2021 වර්ෂයේදී 92ක්, 2022 වර්ෂයේදී 182ක්, 2023 ජුනි දක්වා 83 දෙනෙකු විවිධ අනතුරුවලට ලක්වීම නිසා නැවත ලංකාවට පැමිණීමට සිදුවී තිබේ. මෙම 665 දෙනා අතරින් නියමිත පුහුණුවක් ලබා ශ්‍රමිකයන් ලෙස විදෙස් ගතවූ ශ්‍රමිකයින් සිටින්නේ 158 දෙනෙකු පමණි. අනෙකුත් 507 දෙනාම නියමිත පුහුණු ශ්‍රමිකයින් නොවන බව තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම යටතේ විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය මගින් ලබාගත් නිල තොරතුරු මගින් අනාවරණය කර ගැනීමට හැකිවිය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික අර්බුදය

 ආර්ථික අර්බුදය ඉහළ විරැකියාවට සහ දරිද්‍රතාවයට හේතු වී ඇති අතර, එය බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට ජීවනෝපායන්  අහිමි කිරීමට තරම් ප්‍රබල වී තිබේ. මේ නිසා බොහෝ  අය රැකියාවක් සොයා ගැනීමට සහ මූල්‍ය තත්ත්වය වැඩිදියුණු කර ගැනීමට මාර්ගයක් ලෙස නීති විරෝධී සංක්‍රමණ වෙත යොමු වී තිබෙන බව talkingeconomics වෙබ් අඩවිය පෙන්වා දෙයි. ඒ අනුව  ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ තරුණියන්ට සෑහෙන මට්ටමේ දේශීය වෙළඳපොල තුල වෘත්තීය  අවස්ථා නොමැතිකම ද ඒ අතර ප්‍රබල කාරණාවකි. ශ්‍රම වෙළඳපොළ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට ප්‍රමාණවත් පුහුණු ශ්‍රමිකයන් මෙරට අධ්‍යාපන ක්‍රමය මගින් නොඉපදවිම  නිසා බොහෝ තරුණ තරුණියන්ට ශ්‍රී ලංකාවේ රැකියා සොයා ගැනීමට නොහැකිව විදේශ රැකියා සොයා යාමට සිදුවේ.

“නීති විරෝධී සංක්‍රමණ හා අවිධිමත් සංක්‍රමණවලින් වන එක දෙයක් තමයි මිනිස් ජාවාරමේ හා මිනිස් වෙළදාමේ වින්දිතයන් බවට  සංක්‍රමණිකයන් පත්වීම. මෙන්න මේ දෙක මේ රටේ පවතින ආර්ථික අවපාතයත් සමාජීය අවපාතයත් සමඟ බලපෑමක් කරලා තියෙනවා” බව යූ ලීඩ් ව්‍යාපෘතියේ   කුසලතා හා මාර්ගෝපදේශන අධ්‍යක්ෂ නිරෝෂ හපුආරච්චි මහතා අවධාරණය කරයි. තරුණ තරුණියන් සඳහා රැකියා අවස්ථා සහ ස්වයං රැකියා අවස්ථා ඉහළ නැංවීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ තාක්ෂණික හා වෘත්තීය අධ්‍යාපනය සහ පුහුණුව වැඩිදියුණු කිරීම යූ ලීඩ් ව්‍යාපෘතිය මගින් සිදු කෙරේ.

“ඒ වගේම අපි අධ්‍යාපනය සහ වැඩ ලෝකය අතර නොගැලපීම. එකක් තමයි ප්‍රාථමික මෙන්ම උසස් අධ්‍යාපනය තුලදී උගන්වන දේ වැඩ ලෝකයට ගැලපෙන්නේ නෑ. ඒවා යාවත්කාලින වෙන්නේ නෑ’’ බවයි හෙතෙම කියා සිටින්නේ.

 මිනිසුන්ට නීත්‍යානුකූලව සහ නීති විරෝධී ලෙස වෙනත් රටවලට ගමන් කිරීම වෙන කවරදාටත් වඩා සිදු වෙමින් පවතී . මෙමගින් නුපුහුණු ශ්‍රමිකයන් හට නොපවතින විදේශ රැකියා ලබා දෙන බවට පොරොන්දු වන නීතිවිරෝධී බඳවා ගන්නන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වීම ඉහළ ගොස් තිබේ.

මේ සම්බන්ධයෙන් විදේශසේවා නියුක්ති කාර්යාංශය මගින් තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත යටතේ ලබාගත් තොරතුරු අනුව  සිදුකළ සොයා බැලීමකදී අනාවරණය වුයේ 2019 වර්ෂයේ ජනවාරි මස සිට  සිට 2023 ජුනි මස 15වන දින වන විට නීතිවිරෝධී විදේශ රැකියා ලබාදෙන  ආයතන 461ක් තුල වැටලීම් සිදුකර එම 461 සඳහාම අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග ගෙන තිබෙන බවයි.

  විශේෂයෙන්ම මෙම නීතිවිරෝධී ආයතනයන්හි හා ජාවාරම්කරුවන්ගේ  ගොදුරු බවට පත්වෙන්නේ  බහුතරයක් නුපුහුණු ශ්‍රමිකයන් වේ. එයට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ ඔවුන් හට  නිශ්චිත රැකියාවක් වෙනුවෙන් අවශ්‍ය කුසලතාවයන්  නොමැති වීමයි. ඒ හේතුවෙන් කුමන මාර්ගයකින් හෝ විදෙස් ගතවීමට කටයුතු කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔවුන්ට මුදල් මෙන්ම ජිවිත තුලින්ද වන්දි ගෙවීමට සිදුව තිබෙන බව ජාවාරම්කරුවන්ගේ  ගොදුරු බවට පත්වූ බොහෝ දෙනෙකු සමඟ අප කළ විමසීමකදී අනාවරණය විය.

ඡායාරූපය – Ceylon News 24 වෙබ් අඩවියෙනි.

 අහම්බෙන් සිදුවන සංක්‍රමණයේ අවදානම පිළිබඳ දැනුවත් භාවය නොමැතිකම ද තවත් ප්‍රබල කාරණාවක් වේ. බොහෝ නුපුහුණු කම්කරුවන් අහම්බෙන් සිදුවන සංක්‍රමණයේ අවදානම ගැන නොදනී. වෙනත් රටවලට සංක්‍රමණය වීමට ඇති නීතිමය අවශ්‍යතා ගැන ඔවුන් නොදැන සිටිය හැකිය. ඒ ආකාරයෙන් නිසි දැනුවත් වීමක් නොමැතිව විදේශ ගතවීමට යාමේදී බොහෝ දෙනෙකු හට සිදුවූ විවිධ කරදර සම්බන්ධයෙන් මෑත කාලයේ බහුලව වාර්තා වේ.

 ඒ ආකාරයෙන්  තායිලන්තයේ රැකියා ලබා දෙන බව පවසා අම්බලන්තොට ,මාතර ඇතුළු ප්‍රදේශ ගණනාවක පදිංචි තරුණ තරුණියන්ගෙන් මුදල් ලබාගෙන  සංචාරක වීසා මත රටවල්වලට යවා  එම තරුණතරුණියන් එම රටවල අතරමංකිරීම සම්බන්ධයෙන් වූ සිද්ධි ලංකාවේ  මෑත කාලයේ සිදුවූ දරුණුතම මිනිස් ජාවාරමක් වේ. නියමිත පුහුණු ශ්‍රමයක් නොමැතිව නිත්‍යානුකුල නොවන ආකාරයෙන් විදෙස් ගතවීමට යාම හේතුවෙන් මෙම ජාවාරමට  ගොදුරු වූ තරුණ තරුණියන් බොහොමයකට සිදුවුයේ තම මුදල් අහිමි කර ගැනීම පමණක් නොවේ තමන් නොසිතු බයංකර ඉරණමකටද මුහුණ දීමට ය.

  මේ මිනිස් ජවාරාමට හසුවී මේ වනවිට ලකාවට පැමිණ සිටින ඇඹිලිපිටිය ප්‍රදේශයේ සම්පත් නමැති තරුණයා කියා සිටියේ  මෙවන් අදහසක් “අපිට තායිලන්තයේ ලක්ෂ හතරක පහක වැටුපක් දෙන රස්සාවලට යවනවා කියලා අපිව සම්මුඛ පරීක්ෂණයක් අම්බලන්තොටදී කළා, ඒ වෙනුවෙන් අපි රුපියල් ලක්ෂ හතරක් විතර මුදලකුත් දුන්නා. එහෙම සල්ලි දීපු හත්දෙනෙක් මාත් එක්ක ගියා, ගියාට පස්සේ තමයි තේරුණේ මේ අය අපිව හිරකරලා කියල. අපිට රස්සාවකට කියල ලාඕසයේ දුපතකට අරන් ගිහින් හිරකරගෙන  හිටියේ. ඒකට තායිලන්තයේ ඉන්න, ආදිල් කියන නම ඇති පුද්ගලයෙක් සම්බන්ධයි. ඒ වගේ එහෙ හිරවෙලා 400ක් පමණ ඉන්නවා ඒ අතර ගෑනු ළමයින් 200ක් විතර  ඉන්නවා.”

 “ අපිට රස්සාවක් කියලා කරන්න තිබුනේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් මගින් සමලිංගික පුද්ගලයින් සමඟ සම්බන්ධතා ඇතිකරගෙන ඔවුන්ගෙන් වංචනික ලෙස මුදල් ලබාගැනීම. හැමෝටම කරන්න තියෙන්නේ මේ රස්සාව තමයි.’’

පුහුණු ශ්‍රමිකයන් අහිමි වීම

 නුපුහුණු ශ්‍රමිකයින් අහම්බෙන් සංක්‍රමණය වන විට, බොහෝ විට ඔවුන් තෝරාගත් ගමනාන්ත රටෙහි රැකියාවක් සොයා ගැනීමට නොහැකි වේ. එම නිසා රැකියා සිහිනයේදී විවිධ අනතුරු, නියමිත එක් ස්ථානයක රැකියාව කිරීමට නොහැකිවීම ආදි ගැටලුවලට පත්විය හැකි බව විදේශසේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ නියෝජ්‍ය සාමාන්‍යාධිකාරී (පුහුණු සහ බඳවා ගැනීම්) පී.ජී.ජී.එස්. යාපා මහතා කියා සිටියේ ය.

  එමෙන්ම නුපුහුණු ශ්‍රමිකයින් රැකියා වෙනුවෙන් විදෙස්ගතවීම තුල සංක්‍රමණික සේවකයින් සූරාකෑමට ලක්වීම ද අද බෙහෙවින් දක්නට ඇති දෙයකි. අහම්බෙන් සංක්‍රමණය වන සංක්‍රමණික කම්කරුවන් බොහෝ විට තම සේවා යෝජකයන්ගේ සූරාකෑමට ගොදුරු වේ. ඔවුන්ට අඩු වැටුප් ගෙවීමට, දිගු පැය ගණනක් වැඩ කිරීමට බල කිරීමට හෝ අනාරක්ෂිත සේවා කොන්දේසිවලට යටත් කිරීමට සිදු විය හැකිය. සමහර අවස්ථාවලදී ඔවුන් ජාවාරමට හෝ අපයෝජනයට පවා ලක් විය හැකිය. අප මුලින් සඳහන් කළ ආර් ,එන්.  නිමන්ති මහත්මියට ද සිදුවුයේ ඒ ආකාරයේ ශ්‍රම සුරා කෑමකට ලක්වීමටයි.

 එමෙන්ම මේ වනවිට ඕමාන්වල නිසි රැකියාවක් නොමැතිව විවිධ හිරිහැරවලට ලක්වෙමින්  සිටින කුරුණෑගල, අරගම හංසිකා අපට පැවසුවේ මෙවන් අදහසකි.  “ මම විසිට් විසා එකකින් ඩුබායිවලට ඇවිත් තමයි පස්සේ ඕමාන්වලට අවේ. ලංකාවේදී ගාමන්ට් ගියත් විදෙස් ගතවීමේදී  විශේෂ පුහුණුවක් මම ලබාගත්තේ නෑ. මම දැන් ස්ථිරවම කරන්න පුළුවන් රැකියාවක් නොමැතිව විවිධ කරදරවලට ලක්වෙමින් සිටින්නේ. ජීවත්වෙන්න සල්ලිත් ඕන, ලංකාවට ගියත් කරන්න දෙයක් නැති නිසා මේ දුක විඳිනවා.”

 ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩි පිරිසකට රැකියා සොයා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබෙන පරිදි ආර්ථිකය වැඩිදියුණු කිරීමට රජය පියවර ගත යුතු ය. ඒ තුලින්  රැකියා සොයා පිටරටවලට සංක්‍රමණය වීමේ අවශ්‍යතාවය අඩු කරගැනීමට හැකි වේ.

 “නිපුණ ශ්‍රමිකයන්ගේ අවශ්‍යතාවයට ගැලපෙන පරිදි  ශ්‍රී ලංකාවේ කුසලතා සංවර්ධන පාඨමාලා ක්‍රියාත්මක නොවීම වගේම විදේශ රැකියා අමාත්‍යාංශයත් ,අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය තුල තිබෙන වෘත්තීය පුහුණු අංශයේ නිපුණතා සංවර්ධන අංශයත් සමඟ හොඳ සම්බන්ධතාවක් නෑ.  නිදසුනක් ලෙස විදේශ රැකියා අමාත්‍යාංශය නිපුණතා සංවර්ධන අමාත්‍යාංශයට කියන්න ඕන මෙන්න මේ වගේ රැකියාවල් තමයි ඊළඟ වසරවලට ලැබෙන්නේ කියලා.  ඒ වසරවල් සඳහා ලැබෙන රැකියා ප්‍රමාණයත් රැකියාවේ ස්වභාවයත් මොනවගේ කුසලතාවයන් ද බලාපොරොත්තු වෙන්නේ කියන එකත් පදනම් කරගෙන පර්යේෂණයක් කරලා කියන්න ඕන නිපුණතා අමාත්‍යංශයට පාඨමාලාවල උගන්වන විෂය නිර්දේශ  වෙනස්කරන්න කියලා. එහෙම එකක් කවදාවත් වෙන්නේ නෑ. ඒ අමාත්‍යංශ දෙක අතර සහසම්බන්ධතාවක් නෑ,” නිරෝෂ හපුආරච්චි මහතා පවසා සිටි,

 “විදේශ රැකියා අමාත්‍යාංශය කොයි වෙලාවකවත් කියන්නේ නෑ අපිට මෙන්න මේ වගේ රැකියා ටිකක් තමයි ඕන. ඒකට හරියන නිපුණ ශ්‍රමිකයන් බිහිකරන්න කියලා. ඒක හරිම කනගාටුදායක තත්වයක්. මේ හේතුව නිසා අපිට එන රැකියාවන්ගෙන් මගේ දැනුමේ හැටියට 5%ක් වත් අපි ලබාදෙන්නේ නෑ.” බවයි හපුආරච්චි මහතා වැඩිදුරටත් පවසා සිටින්නේ.

පුහුණු ශ්‍රමයේ වැදගත්කම

 පුහුණු ශ්‍රමිකයන්ගේ සංක්‍රමණය දැඩි විවාදයට ලක්වන මාතෘකාවකි. සමහරු එය කම්කරුවන්ට සහ ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආශීර්වාදයක් යැයි විශ්වාස කරන අතර තවත් සමහරු එය අවාසියක් යැයි විශ්වාස කරන්නේ එම රටට එම ශ්‍රමය අහිමි වීම නිසා වෙනි.

  පුහුණු ශ්‍රමිකයන් විදේශගත වීමට තෝරා ගැනීමට හේතු ගණනාවක් තිබේ. ඔවුන් වඩා හොඳ රැකියා අවස්ථා, ඉහළ වැටුප් හෝ වඩා හොඳ ජීවන තත්ත්වයක් අපේක්ෂා කරනවා විය හැකිය.

එමෙන්ම පුහුණු ශ්‍රමිකයින් සංක්‍රමණය වීමෙන් ශ්‍රමිකයින්ට සහ ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ප්‍රතිලාභ රැසක් අත්විය හැක. කම්කරුවන් සඳහා, එය ඉහළ වැටුප්, වඩා හොඳ සේවා තත්ත්වයන් සහ දියුණුව සඳහා වැඩි අවස්ථාවන් සඳහා හේතු විය හැක. ඔවුන් ආපසු පැමිණෙන විට ඔවුන්ගේ මව් රටට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි නව කුසලතා සහ අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට ද එය ඔවුන්ට උපකාර කළ හැකිය.

මව් රටවලට, පුහුණු ශ්‍රමිකයින් සංක්‍රමණය වීම නිසා ප්‍රේෂණ වැඩි විය හැකි අතර, එය ආර්ථිකය නංවාලීමට උපකාරී වේ. ආර්ථිකය දියුණු කිරීමට සහ රැකියා උත්පාදනයට උපකාර කළ හැකි තාක්‍ෂණය සහ දැනුම හුවමාරු වීමට ද එය හේතු විය හැක.

ඒ ආකාරයෙන් පුහුණු ශ්‍රමිකයෙක් ලෙස විදෙස් ගතවී මේ වනවිට ලංකාවට පැමිණ දක්ෂ ව්‍යවසායකයෙකු ලෙස කටයුතු කරන අම්බලන්තොට බරවකුඹුක ප්‍රදේශයේ පදිංචි නිලන්ත දීයගහ මහතා පුහුණු ශ්‍රමිකයෙකු ලෙස විදේශගතවීමේ වැදගත්කම සම්බන්ධයෙන් මෙසේ අදහස් පලකරන ලදී. “ මම කොරියාවේ රැකියාවකට ගියේ 2004 වසරේදී. යනකොටත් අංශ කීපයකින් මම පුහුණුවෙලා ගියේ. ඒ වගේම විදෙස්ගතවීමට මත්තෙන් ලබාගත් භාෂා කුසලතවයද වැදගත් කාරණාවක් වුණා.”

මට කොරියාවේ සේවය කරන අතරතුර ලංකාව වෙනුවෙන් මගේ තාක්ෂණික  දැනුම යොදාගෙන හොඳ දෙයක් කරන්න ඕන කියල හිතුනා, එහිදී මම හිතුවේ ලංකවේ ගුණාත්මක නිෂ්පාදන ආහාර අඩු නිසා ඒ වෙනුවෙන් නිෂ්පාදනයක් කරන්න ඕන කියලා. ඒ ගැන හිතල තමයි මම දැන් ආරම්භ  කරලා තියෙන හෙරලි නිෂ්පාදන පටන් ගත්තේ, ඒ සඳහා මම කොරියාවේදී ඇතිකරගත් සම්බන්ධතාවයන්ද යොදා ගෙන ඒ සඳහා අවශ්‍ය යන්ත්‍රෝපකරණ ලංකාවට ගෙන්වා ගැනීමටත් හැකිවුණා. දැන් මම සාර්ථක ව්‍යාපාරිකයෙකු ලෙස, වස විස නැති නිෂ්පාදන රැසක්  වෙළඳපොළට එක් කිරීමට සමත්වී තිබෙනවා.’’

 ඒ ආකාරයෙන්ම කොරියාවේ වසර 6කට අධික කාලයක් සේවෙයේ යෙදී සිටි අම්බලන්තොට පදංචි උදාර කුමාර මහතා “මම කොරියාවට ගියේ වෘත්තීය හැකියාවයි භාෂා දැනුමයි දෙකම අරගෙන ඒකේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කිසිදු කරදරයකින් තොරව ආයතනයේ ප්‍රධානීන්ගේ හිත දිනාගෙන මට වැඩ කරන්න පුළුවන් වුණා.” විශේෂයෙන්ම කොරියාවේදී  ලබාගත් තාක්ෂණික දැනුමත් පදනම් කරගෙන අද මගේ පියාගේ ව්‍යාපාරය තුල නව යන්ත්‍ර සූත්‍ර යොදා ගනිමින් මමත් සේවය කරනවා. විදෙස් ගතවන අයගෙන් මම ඉල්ලා සිටින්නේ මහන්සියෙන් හම්බකරගෙන එන සල්ලි, නිකන් වියදම් කරන්නේ නැතිව එය ඵලදායි ව්‍යාපාරයක් කර්මාන්තයක් වෙනුවෙන් යොදවන්න කියලා.’’

රජය ගෙන ඇති  පිළියම්

 අහම්බෙන් සිදුවන නීතිවිරෝධී සංක්‍රමණ අවදානම අවම කිරීම වෙනුවෙන්  රජය මේ වනවිට  ගෙන ඇති  පිළියම්  සම්බන්ධයෙන්  විදේශසේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ නියෝජ්‍ය සාමාන්‍යාධිකාරී (පුහුණු සහ බඳවා ගැනීම්) පී.ජී.ජී.එස්. යාපා මහතාගෙන් අප කළ විමසීමකදී ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේ,

  2023.08.21 දින සිට  ප්‍රධාන ආයතන හතරක එකඟතාවයත් සමඟ නිතිවිරෝධිව විදේශගතවන පිරිස් ගුවන්තොටුපොල තුලදී  විමර්ශනය කරන්න රාජ්‍ය බුද්ධිංශය, අපරාධපරික්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තුව, විදේශසේවා නියුක්තිකාර්යංශය සමඟ එක්ව විශේෂ ඒකකයක් පිහිටුවීමට කටයුතු කළ බවයි.

“යම් අයෙක් ව්‍යාජ ලේඛන ඉදිරිපත්කරලා යනවනම් ඒ අය සම්බන්ධයෙන් නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගන්න කටයුතු කරනවා. මේකෙන් අපි බලාපොරොත්තු වන්නේ නීති විරෝධී සංක්‍රමණ වලක්වා ගන්න එක.ඒ වගේම අපි මේ වනවිට නීති විරෝධී ලෙස විදෙස් ගතවීම සිදු නොකරන ලෙස ජනතාව දැනුවත්කිරීමේ වැඩ සටහනක් ක්‍රියාත්මක කරමින් තිබෙනවා. ‘’

“ඒ වගේම ගෘහ සේවා රැකියා සඳහා විදේශ ගතවන අයට දින 28ක විධිමත් පුහුණුව හා ඉන් ලබාදෙන සහතිකය 2023 අප්‍රේල් 1 සිට අනිවාර්ය කරලා තියෙනවා.”

“විදේශ රැකියාවකට යනව නම් ජනතාවට මුලිකවම සැලසුමක් තියෙන්න ඕන, තමන් විදේශ ගතවන ක්ෂේත්‍රයේ පුහුණුවක් ලබාගන්න ඕන. එහෙම නැතිනම් බොරුවට සහතික හදාගෙන ගියවිට එහෙදි ඒ රැකියාව කරන්න බැරි වෙනකොට ගැටළු ඇති වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම තමන් පුද්ගලිකව හොයාගන්න රැකියාවක් නම් තමන් ඒ ගැන සැකහැර දැනගන්න ඕන. මොකද අතරමැදියෝ හවුල් වෙලා වෙනත් ජාවාරම් කරන්නත් අවස්ථාව තියෙන නිසා”

“එමෙන්ම භාෂා හැකියාවත් යම් ආකාරයකට හදාගෙන යනවානම් එයාගේ රැකවරණයටත් ඒක හේතුවක් වෙනවා.”

 නුපුහුණු කම්කරුවන් අතර අහම්බෙන් සිදුවන සංක්‍රමණයේ අවදානම පිළිබඳව රජය දැනුවත් කිරීම, ඒ සම්බන්ධයෙන් නිතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම  අවශ්‍ය වගේම  නීතිවිරෝධී බඳවා ගැනීම්වලට මිනිසුන් ගොදුරු වීමෙන් වැළැකි සිටීමට, නීතිවිරෝධී සංක්‍රමණවලින් වැලකි සිටීමට ජනතාවට ද  වගකීමක් තිබේ.

මෙම වාර්තාව 2023 අගෝස්තු මස 31 දින ‘අද’ පුවන්පතේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවක උපුටනයකි.  

රාහුල් සමන්ත හෙට්ටිආරච්චි

රට ගිහින් හම්බකරගෙන ආවට පස්සේ අනාථ වන ජිවිත 

සෞදි අරාබියේ ගෘහ සේවිකාවක් ලෙස රැකියා කරන මහනුවර පදිංචි පෙරෝසා 50 හැවිරිදි තිදරු මවකි.

පළමු වරට අවුරුදු 18 දී මැදපෙරදිග ගෘහ සේවයට ඇය ගියේ ගෙදර ආර්ථිකයට හයියක් වීමේ අදිටන ඇතිවයි. දැනට අවුරුදු 20ක් පමණ රට රස්සාව කර ඇති ඇය අවුරුදු තුනකට වරක්වත් ලංකාවට පැමිණ තිබේ. ඒ සෑම අවස්ථාවක ම විශාල මුදලක් ද ගෙදරට අවශ්‍ය සුඛෝපභෝගි භාණ්ඩ ද රැගෙන ආවා ය. මේ වන විට පෙරෝසා ඉතා නවීන සුවපහසු නිවසක හිමිකාරියක් විය යුතු යැය ඔබට හිතුනත් අවාසනාවකට ඇය තවමත් ස්ථීර ලිපිනයක හිමිකාරිනියක් නම් නොවන්නී ය.

 “මම හැම පාර ම ලංකාවට ආවෙ ආයෙ යන්නේ නෑ කියල හිතාගෙන” පෙරෝසා අතීතය ආවර්ජනය කළා ය. මෙහි පැමිණ මාස කිහිපයකින් ඇගේ සියලු මුදල් වියදම් වී රැගෙන ආ භාණ්ඩ ද තුට්ටු දෙකට විකුණා දමා දෛනික වියදම පිරිමහගන්නට සිදුව ඇත. වටිනා කියන සියලු භාණ්ඩ විකිණීමෙන් පසු කුලී වැඩට යාමට සිදුවන ඇය නැවත විදෙස්ගත වන්නේ කිසිවෙකුගෙන් ලබාගන්නා ණය මුදලිනි. මේ ඇගේ ජීවන චක්‍රය වී තිබුණි.

PHOTO 2023 08 27 12 51 33

බන්ධනා පට්ටනයික් – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

නැවත සමෝධානය යනු ඕනෑම රටක විදෙස්ගත වූ ශ්‍රමිකයෙක් තම රටට නැවත පැමිණි පසු සමාජය තුළ සිය ජීවිතය ගොඩනගා ගැනීමට අවශ්‍ය මානසික, සාමාජීය, සංස්කෘතික, දේශපාලනික හා ආර්ථික වශයෙන සියලු පහසුකම් සම්පාදනය කර දීමයි. එලෙස විදෙස් රැකියා කර නැවත පැමිණෙන සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන් සමාජගත කිරීමට අනර්ඝ වැඩපිළිවෙලක් බංගලාදේශය සහ නේපාලය ක්‍රියාත්මක කරන බවට කාන්තා වෙළඳාමට එරෙහි ගෝලීය සන්ධානයේ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධීකාරක බන්ධනා පට්ටනයික් ඉකුත් 04 වන දා කොළඹ පැවැති උත්සවයක දී පැවසුවා ය. දකුණු ආසියාවේ සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන් සම්බන්ධයෙන් පවතින හොඳ ම ප්‍රතිපත්තිය ශ්‍රී ලංකාවට තිබුණත් එහි ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරීත්වය ගැටලුසහගත යැයි ද ඇය වැඩිදුරටත් සිය කනසල්ල පළ කළා ය. 

ශ්‍රමික සංක්‍රණය පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකාව 2008 වර්ෂයේ සකස් කළ ජාතික ප්‍රතිපත්ති මාලාවේ නැවත මව්රටට පැමිණෙනන් “නැවත සමෝධානය” කිරීම නොහොත් නැවත සංකලනය කිරීමට ආකර්ෂණීය යෝජනා කිහිපයක් ඇතුළත්. එහෙත් එකී නැවත සමෝධානය කිරීමේ යෝජනා අවම ප්‍රමාණයකින් හෝ ක්‍රියාත්මක නොවීම, පෙරෝසා වැනි දහස් ගණනක ශ්‍රම සංක්‍රමණිකයන්ගේ ජීවිත ව්‍යාකූල වීමට හේතුවී ඇත. 

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ක්‍රියාත්මක SWOAD නම් ප්‍රජා මූල සංවිධානයේ නියෝජිතයෙක් වන ලදන් කියා සිටින්නේ මෙරට නැවත සමෝධාන ප්‍රතිපත්ති ලියවිල්ලකට පමණක් සීමා වී ඇති බවයි. “බොහෝ දෙනෙක් රට යන්නේ, නැති බැරිකමට. රස්සාවකට ගිහිල්ල එන සමහරුන්ට නීතීමය උපකාර අවශ්‍ය වෙනවා, මනෝ සමාජ උපකාර අවශ්‍ය වෙනවා, සමහරුන්ට ආර්ථික ගැටලු තියෙනවා, සෞඛ්‍ය ගැටලු තියෙනවා. මේ හැම එකක් සම්බන්ධයෙන් ම හොඳ ප්‍රතිපත්ති ලියවිලිවල තියෙනවා. ඒ තියෙන ප්‍රතිපත්ති රජය ක්‍රියාත්මක කළොත් ගොඩක් ප්‍රශ්න විසඳෙනවා. නමුත් මේ කිසිවක් ක්‍රියාත්මක වෙන්නෙ නෑ. ඒකට මොකක් ද හේතුව කියල තේරෙන්නෙ නෑ.” 

1604726439 Sri Lankan migrant domestic workers L

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.


2008 වසරේ සම්පාදනය කළ ශ්‍රමික සංක්‍රමණය පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තියේ “සාර්ථක නැවත සමෝධානය වීමේ පරිසරය රජය විසින් ගොඩනැගිය යුතු ය” යනුවෙන් නැවත සමෝධානය කිරීමේ වගකීම රජයට පවතින බව පිළිගෙන තිබේ. ඒ වනවිට සංක්‍රමණය වන්නවුන් විසින් ප්‍රතිලාභ රාශියක් රටට ගෙනෙනු ලැබුවත් සමාජය තුළට සාර්ථක ලෙස සමෝධානය වීමට ඔවුන් ඉලක්ක කරගත් වැඩසටහන් කිසිවක් නොතිබුණු බව හඳුනාගෙන තිබුණි. එබැවින් ඉදිරියේ දී ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය විසින් ආපසු පැමිණෙන සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන් සඳහා යාන්ත්‍රණයක් සැලසුම් කර ක්‍රියාත්මක කරනු ඇති බවත් එම වැඩසටහන මෙරටින් නික්ම යන අවස්ථාවේ දී සක්‍රිය වන බවත් ජාතික ප්‍රතිපත්තියේ විශේෂයෙන් දැක්වයි. එහිදි ඔවුන්ගේ කුසලතා හා ධාරිතාවන් ජාතික හා පෞද්ගලික සංවර්ධනය සඳහා යොදා ගැනීම යන පුළුල් අරමුණින් මෙම වැඩපිළිවෙල ක්‍රියාත්මක කෙරෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කර තිබේ.

Sustainable Reintegration නමින් 2022 වර්ෂයේ පළ වූ පර්යේෂණ වාර්තාවක මේ සම්බන්ධයෙන් වැදගත් කරුණු ගණනාවක් අනාවරණය කර තිබේ. ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු දකුණු ආසියාතික රටවල් හතරක, මැදපෙරදිග ගෘහ සේවයේ නියැලී තම රටවලට පැමිණ සිටින කාන්තාවන් 467ක් යොදාගනිමින් කළ එම පර්යේෂණ නිගමනයේ දැක්වෙන්නේ ඔවුන්ගෙන් 70%ක් විරැකියාවෙන් පසුවෙන බවත් ඔවුන්ගේ පවුල් දැඩි ජීවන අරගලයකට මැදිව සිටින බවත් ය. උපන් රට වෙනුවෙන් විදේශ ප්‍රේෂණ ඉපැයීමට තම ජීවිතයේ හොඳම වයස නැතිනම් තරුණකම වෙනත් රටක ශ්‍රමය වැගිරීමට ගත කළ පිරිස් සිය වියපත් සමයේ විරැකියාවෙන් සහ අගහිඟකමින් බැටකෑම කොතරම් අභාග්‍යක් ද!

PHOTO 2023 08 27 12 51 34

ආචාර්ය චම්පිකා ධර්මදාස – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යා අධ්‍යයන අංශයේ ආචාර්ය චම්පිකා ධර්මදාස නැවත සමෝධාන වැඩසටහන පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් මෙසේ පෙන්වා දුන්නා ය. “ලංකාවෙ ගොඩක් දේවල් පොත්වල තිබ්බට ක්‍රියාත්මක වෙන් නෑ. වර්තමානයේ රටේ ආර්ථිකය විදේශ රැකියා මත බහුලව රඳා පවතින හින්දා නැවත සමෝධාන වැඩසටහන නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක කෙරෙනවා නම් හොඳයි.” 

මීට දශකයකට පෙර ජාතික ආර්ථිකයට දායක වූ ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර අතර තේ, පොල්, රබර්, ඇඟලුම් මුල් තැන ගත්ත ද මේ වනවිට විදේශ ප්‍රේෂණ ඉපැයීමට තිබෙන ඉක්මන් සහ පහසු මාර්ගය විදේශ රැකියා අවස්ථා යන්නෙහි සැකයක් නැත. වාර්ෂිකව ශ්‍රී ලංකාවෙන් විදෙස්ගත වන ශ්‍රමික සංක්‍රමණිකයන් 225000කි. එමෙන් ම ලාංකිකයෝ මිලියන 1.7ක් විදෙස් රැකියාවන්වල නියැලෙති. විදෙස් රැකියා සඳහා ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටවන 92%ක ගමනාන්තය මැදපෙරදිග ය. ඉන් වැඩි දෙනා ඌණ කුසලතා සහිත ශ්‍රමිකයෝ ලෙස සලකනු ලැබෙති.

වසර 11ක කාලයක් මැදපෙරදිග ඇතුළු රටවල් කිහිපයක සේවය කර ඇති අනුරාධපුර පදිංචි ක්‍රිෂාන්ති දැනට තමාගේ ම ව්‍යාපාරයක් සිදු කරයි. “මං ජෝර්දානයේ හිටියා. මැලේසියාවේ හිටියා. සිංගප්පූරුවෙ හිටියා. මාලදිවයිනේ හිටියා. මුලින් යනකොට ගෘහ සේවිකාවක් විදිහටයි ගියේ. එතකොට ගෙදර ආර්ථික මට්ටමක් තිබුණෙ නෑ. ගෘහ සේවිකාවක් විදිහට ගිහිල්ල සල්ලි ටිකක් හොයාගෙන ඩිප්ලෝමා එකක් කරගෙන වෙන රස්සාවලට ගිය. ඊට පස්සෙ කරදර උන් නෑ. ඉඩමක් ගත්තා. ගෙයක් ගත්තා. ගෙදර වැඩ සම්පූර්ණ කරලා තමයි මං විවාහ වුණේ. මට දැන් බබාලා දෙන්නෙක් ඉන්නවා. මං සැලොන් එකක් දාලා තියෙනවා. ඇඳුම් මහනවා. ගෙදර පොඩි කඩයකුත් දාගෙන ඉන්නවා. මේ හැම දෙයක් ම කළේ රට ගිහින් ඉතුරු කරගත්ත සල්ලිවලින්” නැවත සමෝධාන වැඩසටහන නිසා තම ජීවිතයට ශක්තිමත් අඩිතාලමක් වැටුණු බව ක්‍රිෂාන්ති මහත්මිය විශ්වාස කරයි. 

නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලියේ වැදගත් අංශ දෙකක් වන කුසලතා වර්ධනය කරගැනීම සහ ව්‍යවසායකත්වයට යොමු වීම යන මානයන් දෙකෙන් ම සාර්තක වූ ශ්‍රමිකයෙක් ලෙස ක්‍රිෂාන්ති සැලකීම යුක්ති යුක්ත ය.

PHOTO 2023 08 27 12 51 33 3

හර්ෂ ජයරත්න – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

නමුත් විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශයේ නැවත සමෝධනය කිරීමේ වැඩසටහන හුදෙක් නාමමාත්‍රික යෝජනාවක් පමණක් යැයි සේෆ් පදනමේ විධායක අධ්‍යක්ෂක හර්ෂ ජයරත්න පෙන්වා දෙයි. “ලංකාවේ ප්‍රතිසංකලන ව්‍යාපෘතියෙන් සාර්ථක වූවන් ඉතාමත් අඩුයි. යම් සාර්ථක වුණ අයෙක් ඉන්නවා නම් ඒ ඔහු උපතින් ම ගෙනා හැකියාවක් නිසා සාර්තක උණ කෙනෙක්. ප්‍රතිසංකලන ක්‍රියාවලිය, කෙනෙක් රට යනවා කියල තීරණය ගන්න මොහොතේ සැලසුම් කරන්න ඕන දෙයක්. ඒත් මෙහෙ ගිහින් ආවට පස්සේ තමයි සාකච්ඡා කරන්නේ.”

සමෝධාන ක්‍රියාවලියට මෙරට විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය සෑහීමට පත්විය හැකි තරම් වැඩකොටසක් නොකරන බවට බවට සිවිල් සංවිධාන චෝදනා කළත් කාර්යංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සහකාර ලේකම් මිහින්රාල් කාන්ත් ඒය ප්‍රතික්ෂේප කළේ. 

“ප්‍රී ඩිපාචර් ට්‍රේනිං අවස්ථාවේත් ප්‍රතිසංකලනය පිළිබඳ කොටසක් තියෙනවා. කොච්චර ඉතුරු කරන්න ඕන ද? කොච්චර රෙමිට් කරන්න ඕන ද. කාගෙ ගිණුමට ද රෙමිට් කරන්නේ යනාදිය ගැන කියා දෙනවා. මේ හැරෙන්න ඔවුන්ට කළමණාකරනය පිළිබඳ පුහුණුවකුත් තියෙනවා. ඒ වගේ ම අමාත්‍යංශයේ විදේශ සේවා සංවර්ධන නිළධාරීන් ඉන්නවා. ඔවුන් සෑම ප්‍රාදේශීය කාර්යාලයකට ම අනුයුක්තව වැඩ කරනවා. ඔවුනුත් මේ කාරණය ගැන කියා දෙනවා. Family Development plan යනුවෙන් සැලැස්මක් ඔවුන් සමඟ කතා කරලා සකස් කරනවා. ඒකෙ දි සැලසුම් කරනවා රැකියාව අවසන් කරල ආවට පස්සේ කරන්න යන දේ ගැන”

සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන්ට නිසි පුහුණුව හා මගපෙන්වීම් ලබා දෙන බවට ජ්‍යෙෂ්ඨ සහකාර ලේකම් පෙන්වා දුන්න ද අපට වාර්තා වූ සිදුවීම් කිහිපයක් ම පිළිබිඹු කළේ කාර්යංශය සිය වගකීම් පැහැර හැර ඇති බවයි. 

වසර 15ක් විදෙස්ගතව සිට පැමිණි කාන්තාවක් නිසි ලෙස සිය මුදල් කළමනාකරණය නොගත් නිසා ඈට අත් ව ඇති ඉරණම රඹෑව ප්‍රදේශයේ ප්‍රජා සංවිධාන නායිකාවක් වන රසිකා විස්තර කළා ය. ”අපේ ගමේ ඉන්නවා අවුරුදු 15ක් ම කුවේට්වල හොටෙල් එකක හිටපු කෙනෙක්. ඒ ඉඳලා ඇවිල්ලා සල්ලි නාස්ති කරලා අන්තිමට පොලියට සල්ලි දෙන්න ගත්තා ඒකෙන් ජීවත් වෙන්ඩ පුළුවන්නේ කියලා හිතාගෙන. අද පොලියත් නෑ. මොනවත් නෑ. අවුරුදු 15ක් රට හිටියා කියන්නත් බෑ. නැත්තට ම නැති වෙලා. කිසි කළමනාකරනයක් නැතිකම නිසා. දැන් එයාට අවුරුදු 60 පහුවෙලා නිසා ආයෙ යන්නත් බෑ.” නැවත සමෝධානය යනු උදෙක් ආධාර දීම පමණක් නොව මූල්‍ය විනය ඉගෙන්වීමත් එහි කොටසක් විය යුතු යැයි ආචාර්ය චම්පිකා ධර්මදාසගේ අදහසයි. “මේ වැඩසටහන මුදල් දීමට විතරක් ලඝු කරන්න බෑ. රට ඉඳන් උපයගෙන ආපු මුදල් කොහොම ද කළමණාකරණය කරගන්නෙ කියන පුහුණුවත් ලබා දිය යුතුයි. මේ කිසි දෙයක් කළත් වැඩක් නෑ නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලිය අවුරුදු දෙකකට වත් පසු විපරමක් කළේ නැත්තම්.”

maid in saudi arabia
ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

ශ්‍රමික සංක්‍රමණිකයන් පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තියේ නැවත සමෝධානය කිරීමේ දී සැලකිල්ලට ගතු යුතු වැදගත් කාරණා කිහිපයක් පිළිබඳව අවධානය යොමු කර තිබේ. නැවත සමෝධානය වීම සඳහා මග පෙන්වීම හා කුසලතා වර්ධනය, සේවා නියුක්තිය සඳහා විකල්ප අවස්ථා එනම් ක්‍ෂුද්‍ර මට්ටමේ ආයෝජන අවස්ථා, කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ක්‍ෂුද්‍ර ව්‍යවසායයන් සංවර්ධනය, ණය පහසුකම්, වෙළඳපල සහය ලබා දීම ආදිය විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය කළ යුතු කාර්යයන් ලෙස සලකා ඇත. ආපසු පැමිණෙන සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන්ට කාර්යාංශය මගින් රැකියා අවස්ථා ද සොයා දීමට සහයෝගය දක්වන බව ද ඔවුන්ගේ තොරතුරු අදාළ පාර්ශ්වකරුවන් අතර බෙදා හරින බව ද තවදුරටත් දැක්වේ. සංක්‍රමණිකයන්ගේ ඉතුරුම් හා ආයෝජන සඳහා දැනට ක්‍රියාත්මක දිරි දීමනා, ණය ලබා ගැනීමේ පහසුව පිරිනැමීමත් පෙරලා පැමිණෙන කාන්තා හා පුරුෂ සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන් විසින් ව්‍යවසායන් පටන්ගෙන සංවර්ධනය කිරීම වෙනුවෙන්, දිරි දීමනා ගෙවීම හා එයට ප්‍රචාරණයක් ලබා දීමත් නැවත සමෝධායනය කිරීමේ ක්‍රියාකාරී සැලැස්මේ කොටසක් සේ සලකා ඇත.

මිහින්රාල් කාන්ත් ප්‍රකාශ කරන්නේ නැවත සමෝධානයට අදාළව සංක්‍රමණික සේවකයෝ විදේශ රටවල උපයාගත් හැකියා භාවිතයෙන් මෙරට තුළ නව ව්‍යවසායක් ආරම්භ කිරීමට මූල්‍යයම සහාය පිරිනමන බවයි. “ප්‍රතිසංකලන ඒකකයෙන් ආධාර ලබා ගන්න ඕන නම් ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයේ නිලධාරියා හරහා ඉල්ලුම්පත් එවිය යුතුයි. එතකොට ඒකට අදාළ මුදල් කාර්යංශය නිදහස් කරන්නේ අදාළ ප්‍රාදේශීය ලේකම්ට.” උපරිම රුපියල් 50000ක වටිනාකමක් සහිත ද්‍රව්‍ය ව්‍යවසායක් ආරම්භ කිරීමට පිරිනැමේ. වර්තමාන මූල්‍ය වටිනාකමකට සමපාත වන ලෙස උපරිම මුදල ඉහළ දැමිය යුතු යැයි ආචාර්ය චම්පිකා ධර්මදාස අවධාරනය කළා ය. ව්‍යවසායන්ට යොමු කිරීමේ සැලැස්ම ධනාත්මක එකක් වුවත් සියලු සක්‍රිමණිකයන් ව්‍යවසායකයන් කිරීම ප්‍රායෝගික නොවනු ඇතැයි ඒ සම්බන්ධයෙන් තදින් විවේචන එල්ල කළ සේෆ් පදනමේ විධායක අධ්‍යක්ෂක හර්ෂ ජයරත්න කියා සිටියේ, “හැම කෙනෙක්ට ම ව්‍යාවසායකයෙක් වෙන්න පුළුවන් නම් රට යන්න කලින් ඒ 50000ක් දීලා ඔවුන් ව්‍යාවසායකයෙක් කරන්න තිබ්බා.”

PHOTO 2023 08 27 12 51 33 2

ඇන්ඩෘ සැමුවෙල් – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

මෙරට තුළ නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලිය නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවීම හේතුකොටගෙන සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයෝ බරපතල ගැටලු රැසකට මුහුණ පා ඇතැයි පෙන්වා දෙන ප්‍රජා සංවර්ධන සේවා (CDS) ආයතනයේ විධායක අධ්‍යක්ෂ ඇන්ඩෘ සැමුවෙල් ශ්‍රම සංක්‍රමණිකයන්ගේ විරැකියා ගැටලුවට හේතු විස්තර කළේ ය. 

“මං හිතන් නෑ රජයට වැඩසටහනක් තියෙනවා කියලා විදෙස්ගත වෙලා පැමිණෙන ශ්‍රමික කාන්තාවන් රැකියාවේ නියුක්ත කිරීමට. ගෘහණියෝ විදිහට සංක්‍රමණය වූ ශ්‍රමිකයන්ට කුසලතා තියෙන නිසා හොටෙල් කළමනාකරණ ක්ෂේත්‍රය තුළ ඔවුන්ගේ හැකියා පාවිච්චි කරගන්න විශේෂයෙන් පෞද්ගලික අංශ සංචාරක කර්මාන්තයට පුළුවන්. එහෙම නැත්තම් හෙද කර්මාන්තයට දායක කරගන්න පුළුවන්. නමුත් එහෙම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වෙලා නෑ.” ඕනෑම රටක නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලිය තුළ අවධානය යොමු කෙරෙන මූලික ක්ෂේත්‍රය වන්නේ, නැවත පැමිණි සංක්‍රමිණික ශ්‍රමිකයන් රැකියාගත කිරීමයි. හොටෙල්, ඉදිකිරීම්, තොරතුරු තාක්ෂණය, කෘෂිකර්මාන්තය ඇතුළු පුළුල් ක්ෂේත්‍ර රැසක රැකියා කර නැවත පැමිණෙන්නන්ට ගැලපෙන රැකියා අවස්ථා හෝ ව්‍යවසාය අවස්ථා විවර කර දීමේ වගකීම රජයටත් පවතී යන්න ඇන්ඩෘ සැමුවෙල්ගේ ස්තාවරයයි. 

sri lankan domestic workers to be hired by aldurra 0 23 04 02 07 04 47

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.


සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන් රැකියාගත කිරීමට විධිමත් වැඩපිළිවෙලක් රජයට නැතැයි සේෆ් පදනමේ හර්ෂ ජයරත්න ද චෝදනා කළේ ය. “සාමාන්‍ය ගෘහ සේවිකාවක් විදිහට ගිය කෙනෙක් ආයෙ එන්නේ උසස් ගෘහ සේවිකාවක් විදිහට අත්දැකීම් අරගෙන. එයාට ඕන නම් නැවත රට යන්න පුළුවන් RPL සහතිකයක් අරගෙන. එහෙම නැත්තම් ලංකාවේ හොඳ වැටුපක් අරගෙන සේවය කරන්න ඔවුන්ට කොහෙද ඉන්න පුළුවන් කියන සිතියමක් ලංකාවේ නෑ. කම්කරු දෙපාර්තුමේන්තුවට තියෙන්න ඕන එක් එක් ප්‍රදේශවල රැකියා ඉල්ලුම් පිළිබඳ යාවත්කාලීනව තොරතුරු. ශ්‍රමිකයෝ එද්දි ගේන කුසලතා මොනව ද කියල බලලා ඒකට රැකියා ඉල්ලුම මැච් කරන්න ඕන. නමුත් විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය ළඟවත් නැවත පැමිණීම පිළිබඳ තොරතුරු නෑ.” 

ආචාර්ය චම්පිකා ධර්මදාස ද හර්ෂ ජයරත්නට සමාන මතයක් ඉදිරිපත් කරමින් කියා සටින්නේ, “තනි පුද්ගලයෙක්ට අමාරුයි විදෙස්ගත වෙලා ගන්න හැකියාව ලංකාව තුළ ව්‍යවසායක් බවට පත් කරන්න. ඒකට රජයේ මැදිහත්වීම අවශ්‍යයි. කොරියාව වගේ රටවලට යන ශ්‍රම සංක්‍රමණිකයන් ලංකාවට ආවට පස්සේ ඔවුන්ගේ හැකියාව පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් කර්මාන්ත හදන්න රජයට පුළුවන්. එයාල අරගෙන එන හැකියාවට සරිලන රැකියා වෙළඳපලක් හඳන්න රජය මැදිහත් වුණොත් විතරයි ඔවුන් ගේන හැකියාවෙන් රටට ප්‍රයෝජනයක් ලැබෙන්නෙ.” ඉකුත් කාලය පුරාවිදෙස් රැකියා වෙත මෙරට පුරවැසියෝ යොමු කිරීම දැඩි වෙහෙසක් රජය ගත්තේ ය. එනයින් ඒ හා සමාන පරිශ්‍රමයක් ඔවුන් නැවත මෙහි පැමිණෙනද්දි ඔවුන්ගේ ක්ෂේත්‍රවල ම රැකියාවක් ලබා ගැනීමට රැකියා අවස්ථාව උදා කර දීමේ වගකීමත් රජයට මිදිය නොහැකි ය.

නැවත සමෝධානය කිරීම හෙවත් ප්‍රතිසංකලනය උදෙක් ආර්ථික කාරණයක් පමණක් නොවේ, සාමාජීය හා මානසික සහාය අවශ්‍ය වන ශ්‍රම සංක්‍රමණිකයන්ට එම සහාය ලබා දීමත් ඉන් දැඩිව අපේක්ෂා කෙරේ. විදෙස්ගතව රැකියා කිරීමේ දී සිදුවන හදිසි අනතුරු ආදි ශාරීරික සෞඛ්‍ය ගැටලුවලට වන්දි ගෙවීම් වැනි ක්‍රමවේද පැවතියත් බහුලව සිදුවන මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලු සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමාණත් සැලකිල්ලක් යොමු වී නැතැයි යන්න ඇන්ඩෘ සැමුවෙල්ගේ නිරීක්ෂණයයි. “අපෙ රටේ අවධානය යොමු නොකෙරෙන ක්ෂේත්‍රයක් තමයි නැවත පැමිණෙන්නන්ගේ මානසික සෞඛ්‍ය ය. අපිට ඒක මගහරින්න බෑ. මොක ද ශාරීරික ආබාධවලට වඩා විශාල මානසික ආබාධ තියෙන අය ඉන්නවා. කාන්තාවෝ සේවා ස්ථානයේ අපයෝජනයට ලක්වෙනවා. පහර කෑම්වලට ලක්වෙනවා. ඒවා කාටවත් කියන්නෙ නෑ. තමන් තුළ ම තියාගෙන ඉන්නවා. ඒ නිසා ඔවුන්ට මනෝ උපදේශන ලබා දිය යුතු වෙනවා. ඔවුන් මුහුණ දුන්න දේවල්, කැළැල් වගේ දේවල් අමතක වෙන්න. මේ සම්බන්ධයෙන් රජය විතරක් නෙවෙයි සිවිල් සංවිධානත් අවධානය යොමු කළ යුතුයි.” 

PHOTO 2023 08 27 12 51 34 2

කමලා දේවි – වව්නියාව – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

මෙරට නැවත සමෝධාන වැඩසටහන පිළිබඳ කොතෙක් විවේචන පැවතියත් මේ වැඩසටහන නිසා විදෙස්ගත වී තම දිවියේ අසීරුම තැන් සාර්ථකව තරණය කළ කතුන් ද වෙති. එලෙස තම ජීවිතයේ කටුකම අවස්ථාවකට සාර්ථකව මුහුණ දීමට තමා උපයාගත් මුදල යෙදූ කාන්තාවක් වව්නියාවෙන් අපට හමුවූවා ය. නමින් කමලා දේවි වන ඇය දෙදරු මවකි. “මං වැඩට ගියේ බඳින්න කලින්. අවුරුදු 07ක් රට හිටියා. අම්මා තාත්තා ඒ සල්ලි වියදම් කළේ නෑ. උපයපු දේවල් ඉතුරු කරගත්තා. ඉඩම් ගත්තා. රත්තරං ගත්තා. මීට අවුරුදු තුන හතරකට කලින් මට කැන්සර් හැදුනා. මං ජීවත් වුණොත් ආයෙ උපයන්නත් පුළුවන් නිසා ඒ සල්ලි සියල්ල ඒකට වියදම් කළා. මොක ද පොඩි ළමයි දෙන්නෙකුත් මට ඉන්න නිසා.” කමලා දේවි හැඟීම්බර වූවා ය.

Lebanon domestic worker 970x500 1

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.


ගෝලීය ශ්‍රම සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් 10%ක් තරම් විශාල ප්‍රමාණයක් දකුණූ ආසියාව නියෝජනය කරති. එබැවින් දකුණු ආසියානු රටවල් දෙකක් වන බංගලාදේශය සහ නේපාලය පිළිවෙලින් 2018 සහ 2022 වර්ෂවල තිරසාර නැවත සමෝධායන වැඩසටහන් ආරම්භ කර ඇත. තම ආර්ථිකයට සැලකිය යුතු විදේශ ප්‍රේෂණ සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන්ගෙන් ලැබෙන බැවින් ඔවුන් නැවත මව් රටට පැමිණි පසුව තම සමාජය තුළ ආර්ථික, සාමාජීය, දේශපාලන හා සංස්කෘතික වශයෙන් අනුගත කිරීම පහසුකම් සැපයීම එම වැඩසටහන්වල ඉලක්ක වෙයි. මෙම ව්‍යාපෘති දියත් කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහ ස්විට්සර්ලන්තය ආදි දියුණු රටවල් හා ඒකාබද්ධ ව්‍යාපෘති දියත් කිරීමට නේපාල රජය සහ බංගලාදේශ රජය කටයුතු කර තිබේ. එබැවින් කලාපයේ සාර්ථක නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලිය සහිත රටවල් බවට නේපාලය හා බංගලාදේශය පත්ව ඇත.

කෙසේ නමුත් මෙරට ක්‍රියාත්මක නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලිය දෙස සමස්තයක් ලෙස බැලීමේ දී අපට හැඟෙන්නේ එය ඵලදායි ලෙස ක්‍රියාත්මක වී නැති බවයි. ශ්‍රම සංක්‍රමණය පිළිබඳව මෙරට ක්‍රියාත්මක සිවිල් සංවිධාන හා ප්‍රජා සංවිධාන පමණක් නොව ශ්‍රමික සංක්‍රමණිකයන් ද නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලියේ තිබිය යුතු කිසිඳු අංගයක් ලංකාවේ සාධනීය ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවන බවට චෝදනා කරති. නේපාලය හා බංගලාදේශයට වඩා නැවත සමෝධානය පිළිබඳ සාධනීය ප්‍රතිපත්ති හා සැලසුම් ලංකාවට ඇතත් ඒවා ක්‍රියාවට නැගීමට නොහැකි වීම පිළිබඳ නැවත සම‍ාලෝචනය කළ යුතු ය. මන්දයත් මෙරටින් විදෙස්ගත වන පිරිස ඉතා වේගයන් ඉහළ යාමත් රටේ ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන පංගුකාරයන් බවට විදේශ ශ්‍රමිකයන් පත්ව සිටීමත් හේතුවෙනි. එනයින් ඉදිරි අනාගතයේ නැවත සමෝධාන ක්‍රියාවලිය සමාලෝචනය කර ක්‍රමවත් වන්නේ නම් නිසැකව පෙරෝසා වැනි අහින්සක මව්වරුන්ගේ ජීවිත අකාලයේ පරවී නොයනු ඇති.

සකීෆ් සාම්

මෙම වාර්තාව 2023 අගෝස්තු මස 27 දින ‘අනිද්දා’ පුවන්පතේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවක උපුටනයකි.  

නිපුණතා සහිත ශ්‍රමිකයන්ගේ අඩුපාඩුව සහ ප්‍රතිලාභ

2022 වර්ෂයේදී, රුසියාවේ නුපුහුණු ශ්‍රමිකයින් 51% යි. රුමේනියාවේ නුපුහුණු ශ්‍රමිකයින් 58%යි.   

“2022 දී ශ්‍රී ලංකාව හැර ගිය සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයින් 227,000 න් 190,000 කට ආසන්න (83.7%) නුපුහුණු සහ අර්ධ නිපුණතා කාණ්ඩවලට අයත් වන අතර, සමස්තයෙන් 65% ක් පමණ ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ (SLBFE) ලියාපදිංචි වී නොමැත.”පුවත්පතක වූ ශීර්ෂ පාඨයකි.

රටේ පවතින දේශපාලන සහ ආර්ථික අස්තාවරයන් මත පදනම්ව රට තුළ ජීවත් වන බාල මහළු සියළු දෙනා තවත් රටකට සංක්‍රමණය වීම දකින්නට තිබෙන බව නොරහසකි. ඔවුන් සියල්ල තවත් රටකට සංක්‍රමණය වන්නේ හුදෙක් තමන්ගේ ආර්ථික අපහසුතා යම්තාක් දුරකට මගහරවා ගැවීමේ අරමුණනි. මෙවැනි තත්වයක් මත බොහොමයක් ශ්‍රමිකයන් සංක්‍රමණය වන්නේ නිපුණතා රහිත ලෙසය. 2022 වර්ෂයේ විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ සංක්‍රමණය වීම සදහා ලියාපදිංචි වූ පිරිස  311,056කි. නමුත් මින් නිපුණතා සහිත වූවන් 92,836කි. වෘත්තීය මට්ටමින් සංක්‍රමණය වූ පිරිස 14,307කි. අනෙකුත් සියල්ල අර්ධ නිපුණතා සහිත තහ නිපුණතා රහිත වූවන්ය. එසේනම් බොහොමයක් සංක්‍රමණිකයන් නුපුහුණු ශ්‍රමිකයන් හෝ අර්ධ නිපුණතා කාණ්ඩ ලෙස සංක්‍රමණය කරන බව උක්ත දත්ත ඔස්සේ පසක් වනු ඇත.

රුසියාව සහ රුමේනියාව යන රටවල් ද්විත්වය ගෙන කළ ගවේෂණයකින් සොයා ගන්නා වූ කරුණු මත මෙම ලිපිය සකස් වී ඇති අතර නිපුණතාවයකින් තොරව සංක්‍රමණය වන පුද්ගලයන්ගේ පසුබිම මින් ඉස්මතු කරයි. තවද, නිපුණතාවයකින් සංක්‍රමණව වීම යමෙකුගේ ආර්ථික දියුණුව සහ ආරක්ෂාව කියන කාරණා සදහා කෙසේ බලපානවාද යනුවෙන් ඉස්මතු කිරීම මෙහි අරමුණ වේ.

1 19

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.


නුපුහුණු හා අර්ධ නිපුණතා සංක්‍රමණිකයන් යනු,

නුපුහුණු සංක්‍රමණිකයන් යනු තමන් කැමති රැකියා ක්ෂේත්‍රයේ පූර්ව සේවා පළපුරුද්දක් හෝ පුහුණුවක් නොමැති අයයි. අර්ධ නිපුණතා සහිත සංක්‍රමණිකයන්ට යම් පූර්ව සේවා පළපුරුද්දක් හෝ පුහුණුවක් ඇත, නමුත් පුහුණු මට්ටමේ රැකියා සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. තවද, අර්ධ නිපුණතා සහිත සංක්‍රමණිකයන් බොහෝ විට අඩු වැටුප් සහිත, දුෂ්කර හා අනතුරුදායක රැකියාවල නිරත වේ. ඔවුන් සූරාකෑමට හා වෙනස් කොට සැලකීමට ද ලක් විය හැකිය. 

“අපිට මේ රටේ ජීවත් වෙන්න හරි අමාරුවෙන්, අපිට වැටුප් දෙන්නෙ නැහැ හරියට. නිවාඩුවක් දෙන්නෙ නැහැ. සෙනසුරාදා ඉරිදා, පෝය කියලා නැහැ අපි වැඩ කරනවා. නමුත්, මේ රටේ මිනිස්සුන්ට මේ සියළු නිවාඩු තියෙනවා. වැඩ කරන්නෙත් පැය අටයි. අපි උදේ 7.30ට වැඩට ගිහිං 5.30ට බෝඩිමට එනවා. ලෙඩක් දුකක් ඇරෙන්න කිසිම නිවාඩුවක් අපිට නැහැ.” ඇමතුමේ කෙලවරට වන්න සිටි රුසියාවේ රැකියාවේ නියුතු සුරංගගේ මුවින් පිට වූ වේදනාත්මක වචන ස්වරයයි.

1145923
ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

සුරංග යනු, ලංකාවේ සිටියදී තම පෞද්ගලික රැකියාවක් කළ පුද්ගලයෙකි. ඔහු රුසියාවේ ලුණු කර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් රැකියාවක් කරන නිපුණතාවයක් නොලබා රුසියාව වෙත සංක්‍රමණය වූ පුද්ගලයෙකි. ඔහු ලුණු කර්මාන්තය පිළිබදව කිසිදු දැනුමක් නොතිබූ පුද්ගලයෙකි. ඔහු මේ වන විටත් සිටින්නේ ඉතා දැඩි පීඩාවකින් බව ඔහු හා කතා බහේදී අපට අවබෝධ විය. 

සංක්‍රමණය වූ රටේ රැකියා තත්වය මත තීරණය වන එකී වටපිටාව යම් පුද්ගලයෙකු සංක්‍රමණය වන විට රැකියා තත්වය සහ රැකියාවේ වට පිටාව සම්බන්ධව සොයා බැලීමක් සිදු කළ යුතු බව අප කවුරුත් දන්නා කාරණයකි. නමුත්, සිදු නොවන ක්‍රියාවද එය බව කිව යුතුය. 

රුසියාව සහ රුමේනියාව යන රටවල් තුළට පුහුණු නුපුහුණු සංක්‍රමණ දත්ත පහත 1.1 සහ 1.2 රූපසටහන් වල දැක්වෙන අතර එකී දත්ත මගින් නුපුහුණු ශ්‍රමිකයන් සංක්‍රමණය වී ඇති බව තහවුරු වේ.  

 

Screenshot 2023 08 29 at 11.34.03
1.1 රූපසටහන – (මූලාශ්‍ර – ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය)  
 

Screenshot 2023 08 29 at 12.28.25
1.2 රූපසටහන – (මූලාශ්‍ර – ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය) 

නිපුණතා සංක්‍රමණය යනු,

පුද්ගලයෙක් ලෙස නිපුණතා සංක්‍රමණයේ යෙදීමට බොහෝ හේතු ඇති බව පෙන්වා දිය හැකිය. බොහොමයක් නිපුණතා සංක්‍රමණයේ යෙදෙන්නේ ඔවුන්ගේ ආර්ථික අවස්ථා වැඩිදියුණු කර ගැනීම සඳහා වන අතර තවත් සමහරු නව සංස්කෘතියක් අත්විඳීමට හෝ පවුලේ ඥාතීන්ට සමීප වීමට සංක්‍රමණය වේ. තවද, නිපුණතා සංක්‍රමණය මව් රටෙහි දේශපාලන හෝ සමාජීය අස්ථාවරත්වයෙන් මිදීමේ මාර්ගයක් ද විය හැකිය.

බොහෝ රටවල් නිපුණතා සංක්‍රමණය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට බොහෝ හේතු තිබේ. එනම්, දක්ෂ සංක්‍රමණිකයන්ට ප්‍රධාන කර්මාන්තවල ශ්‍රම හිඟය පිරවීමටත් ආර්ථික වර්ධනය ඉහළ නැංවීමට සහ නවෝත්පාදනයට දායක වීමේ හැකියාව වැඩිය. ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ සංක්‍රමණය වූ රටවලට නව නිපුණතා සහ අදහස් ගෙන ඒමට හැකි වන අතර එමඟින් සමස්තයක් ලෙස ආර්ථිකය සහ සමාජය වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වේ. තවද, සංක්‍රමණය වන පුද්ගලයන්ගේ ශ්‍රමය සූරා කෑමකට ලක් නොවන අතර තම ආරක්ෂාව සහ වගවීම පිළිබද කුකුසක් නොමැතිව සාමකාමීව ජීවත් වීමේ ඇති හැකියාවද ප්‍රබලය. 

skilled workers
ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

නිපුණතා සංක්‍රමණයේ දී වැදගත්ම නිපුණතාවයන් කිහිපයක් දැක්විය හැකි අතර ඒ්වා කිහිපයක් පහතින් දක්වා ඇත. 

01. භාෂා නිපුණත්වය 
02. තාක්ෂණික නිපුණත්වය 

භාෂා නිපුණත්වය 

මව් රටේ සිට තවත් රටකට සංක්‍රමණ වීම තුළ භාෂා කුසලතාවය තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇත. එහිදී, ඵලදායී සන්නිවේදනයක් සඳහා සංක්‍රමණය වූ රටෙහි කතා කරන භාෂාවේ ප්‍රවීණතාවය හෝ යම්තාක් අවබෝධයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මන්ද, එය සංක්‍රමණික රටෙහි ජීවත් වන ප්‍රදේශවාසීන් සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කිරීමට, සේවා වෙත ප්‍රවේශ වීමට, රැකියා සොයා ගැනීමට සහ නව සමාජයට ඒකාබද්ධ වීමට උපකාර කරයි. ප්‍රමාණවත් භාෂා කුසලතා නොමැතිව වීම මගින් සංක්‍රමණිකයන් තම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට, වැදගත් තොරතුරු අවබෝධ කර ගැනීමට සහ ඔවුන්ගේ නව ප්‍රජාවට අනුගත වීමට අරගල කළ යුතුය.

language.jpg

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.


“ මම රජයේ රැකියාවක් සිදු කළ කෙනෙක්. මම අවුරුදු 5 නිවාඩුව දාලයි රුමේනියාවට ආවේ. දැන් මම ඇවිත් මාස දෙකකට වැඩී. නමුත් මට තවමත් රස්සාවක් නැහැ. මට සිංහල ඇරෙන්නෙ වෙන කිසිම භාෂාවක් බැහැ. ඉංග්‍රීසි භාෂාවත් හරියට කතාකරගන්න බැහැ. එහෙම බැලුවොත් ඇත්තටම මම කිසිම නිපුණතාවයක් සහිතව ආපු කෙනෙක් නෙවේ. ” යනුවෙන් පුද්ගලයෙකු පැවසීය. (ඔහුගේ නම හෙළි නොකරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.) 

“මම ඇගළුම් ක්ෂ්‍රේත්‍රයේ රැකියාවක් තමයි කරන්නේ. මාත් එක්ක තව 98 දෙනෙක් මෙතන සේවය කරනවා. ඔවුන් සියල්ලම පිරිමි පුද්ගලයන්. මේ ආයතනයේ ඉංග්‍රීසියෙන් කතා කරන්න පුළුවන් එකම එක පුද්ගලයයි ඉන්නේ. මේ රුමේනියන් භාෂාව අපිට කතා කරන්න අමාරුයි. අමේ සේරම ප්‍රශ්න කතා කරන්න වෙන්නේ ඉංග්‍රීසි පුලුවන් එක්කෙනා එක්ක විතරයි. අපි දන්නෙ නැහැ අපි කියන සේරම එයා ඉහළට දැනුම් දෙනවා කියලා. මොකද අපේ ප්‍රශ්න තාමත් ප්‍රශ්න විදියට එහෙමම තියෙනවා.” රුමේනියාවේ සිටින ප්‍රදීප්ගේ අදහස එසේ අප සමග පැවසුවේය. 

ප්‍රදීප් යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ සිටියදී ඇගළුම් ක්ෂ්‍රේත්‍රයේ රැකියාවක් සිදු කළ පුද්ගලයෙකි. වත්මන් තත්වය ගත් විට ඔහුගේ රැකියා වටපිටාව දරාගත නොහැකි තත්වයේ ප්‍රශ්න වලින් පිරී ඇතත්, ඔවුන්ගේ හාම්පුතුන් විසින් ඔවුන්ට තවමත් පිළිතුරු නොදුන් ප්‍රශ්න රැසක් ඇත. එකී ප්‍රශ්න ඔවුන්ට සිය හාම්පුතා සමග මුහුණට මුහුණ සාකච්ඡා කිරීමේ හැකියාවක් නොමැති වීම ඔවුන්ට ප්‍රධානම ගැටළුවක් වී ඇත. මන්ද, ප්‍රදීප් හට රුමේනියන් භාෂාව කතා කිරීමේ නොහැකියාවයි. එවැනි වටපිටාවක් තුළදී නිගමනය වන්නේ තමන් විසින් සංක්‍රමණය වූ රටේදී සිය ආරක්ෂාව සඳහා එකී රටෙහි වූ දේශීය භාෂාව අවබෝධ කර ගැනීම ඉතා වැදගත් බවයි. එය සංක්‍රමණිකයන්ට අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා අවබෝධ කර ගැනීමට, හදිසි උපදෙස් පිළිපැදීමට සහ නීතිය බලාත්මක කිරීම සහ හදිසි සේවා සමඟ ඵලදායී ලෙස සන්නිවේදනය කිරීමට හැකියාව ලබා දේ.

තාක්ෂණික නිපුණත්වය  

New Apprentice
ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

තාක්ෂණික නිපුණතා යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ සුදුසුකම් ලත් සේවකයින්ගේ හිඟයකට මුහුණ දෙන කර්මාන්ත හෝ අංශවල නිශ්චිත කුසලතා සඳහා ඇති ඉල්ලුමයි. තාක්ෂණික නිපුණතා සංක්‍රමණයෙන් සංක්‍රමණිකයාට සහ සංක්‍රමණය වූ රට යන දෙකටම ප්‍රතිලාභ රැසක් ලැබිය හැක. සංක්‍රමණිකයින් සඳහා, තාක්ෂණික කුසලතා සංක්‍රමණය මගින් වඩා හොඳ රැකියා අවස්ථා සහ ඉහළ ජීවන මට්ටමක් සඳහා ප්‍රවේශය සැපයයි. තවද, නව නිපුණතා ඉගෙන ගැනීමට සහ නව සංස්කෘතීන් අත්විඳීමට ද එය අවස්ථාවක් විය හැකිය.

“අපි මෙතනට මුළින්ම වැඩට ආවට පස්සෙ මේ මැෂින් ක්‍රියා කරන්නෙ කොහොමද කියලවත් දැනන් හිටියේ නැහැ. කියලා දුන්නෙත් නැහැ. බලාන ඉගෙනගන්න කියලා තමයි කීවේ. මේ සේරම යන්ත්‍ර උපකරණ ඉතාලියෙ නිෂ්පාදිත යන්ත්‍රයි. ” රුසියාවේ දම්මික පැවසුවේය. 

දම්මික යනු, වසර ගණනකට පෙර ස්වයං රැකියාවක් ලෙස සුරතල් මසුන් ඇති කළ පුද්ගලයෙකි. ඔහු රුසියාව වෙත සංක්‍රමණය වන්නේ සිය පවුල නඩත්තු කිරීමේ බලාපොරොත්තුවෙනි. ඔහු ලුණු කර්මාන්ත ශාලාවක සේවය කිරීමේ පුහුණු ශ්‍රමිකයෙක් නොවන අතර එකී යන්ත්‍රෝපකරණ ස්ම්බන්ධයෙන්වත් කිසිදු දැනුමක් නොතිබූ පුද්ගලයෙකි. 

“ අපිව එවපු ඒජන්සි ආයතනයෙන් රැකියාවේ වටපිටාව පිළිබදව ප්‍රශ්න කළත් ඔවුන් අපට පැවසුවේ ‘අපි ඔය සේරම දැගන්න ගිහිං බැලුවේ නැහැ. ඒ නිසා ඔයාලා ගිහං බලන්න’ කියලයි.”

දම්මිකගේ අදහස ගෙන බලන විට තාක්ෂණික් නිපුණත්වය සංක්‍රමණිකයෙකු තුළ තිබිය යුතු නිපුණතාවයන්ගෙන් ප්‍රධාන නිපුණතාවය ලෙස දැක්විය හැකිය. සමස්තයක් වශයෙන්, සංක්‍රමණිකයෙකු සංක්‍රමණය වීමට තීරණයක් ගැනීමට පෙර තාක්ෂණික කුසලතා සංක්‍රමණයේ ප්‍රතිලාභ සහ අභියෝග හොඳින් සලකා බැලීම වැදගත් වේ යැයි කිව යුතුය.  

”ඕනෑම වැඩක් කරන්න නිපුණතාවයක් අවශ්‍යයි, නමුත් ඇගයීම පිළිබද ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා ” 

3 මාධ් ය ප් රකාශක සෙනරත් යාපාjpg

සෙනරත් යාපා – නියෝජ්‍ය සාමාන්‍යාධිකාරී, ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

නිපුණතාවයක් රහිත පුද්ගලයන්ට ලැබෙන වැටුප් ප්‍රමාණය ඉතා අඩුයි. කම්කරුවන් ලෙස සංක්‍රමණය වන පුද්ගලයන්ට ලබා ගැනීමට තිබෙන නිපුණතාවය අඩුයි. නමුත් ඕනෑම වෘත්තියකට වෙන් වූ නිපුණතාවයක් තිබෙනවා. එහිදී ඒ නිපුණතාවය ලබා ගැනීම අවශ්‍යතාවයක් විදියට අපි දකිනවා. නිපුණතා ඇගයීම පිළිබද ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා. 

නිදසුනක් විදියට ගත්තාම, සිමෙන්ති අනන කෙනෙක්ටත් නිපුණතාවයක් තියෙනවා. නමුත් ඔහු නිපුණතාවයක් ප්‍රගුණ කළත් ඔහුට ලබා දෙන ඇගයීම කුමක්ද කියන කාරණය පිළිබද ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා. අපි අදුනගෙන තිබෙනවා නිපුණතා සහිත වූවන්ට පවා ඔවුන්ගේ නිපුණතාවයේ ඇගයීම පිළිබද ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා කියලා. එහිදී ඔවුන්ව සළකන්නේ නිපුණතාවයක් රහිත පුද්ගලයන් කියලා. මේ තත්වය මතු වන්නේ වර්ගීකරණය කරන්න යන තත්වයේදී. ඒක ලොකු ගැටළුවක් විදියට අපි හිතනවා. 

සංක්‍රමණය වීමට පෙර ස්වයං රැකියාවක් විදියට මසුන් ඇති කළ කෙනෙකු සංක්‍රමණය වීමෙන් පසු යන්ත්‍රෝපකරණ ක්‍රියාකරුවෙකු ලෙස සේවය කරන්නෙකු ලෙස කටයුතු සිදු කරන්න සිදු වූවොත් ඇත්තටම ඒක ප්‍රශ්නයක්. ඒජන්සි එකක් හරහා ඔහු සංක්‍රමණය වනවානම් ඒජන්සි එකෙන් දැනගත යුතුයි ඊය මැෂින් ක්‍රියාකරුවෙකු යවන්න. මැෂින් ක්‍රියාකරවන්න දන්නෙ නැති කෙනෙකුව යවන්න ඔ්නි පැකින් කරන්න, බෙදාහරින්න, එකතු කරන වගේ වැඩ කටයුතු වලටයි. 

මෙහිදී අපි ප්‍රධාන වශයෙන් හදුනාගෙන තිබෙන ප්‍රශ්නය තමයි ඇගයීම පිළිබද ප්‍රශ්නය. ඊට විසදුමක් ලැබෙන තාක් නිපුණතාවයක් සහිත සංක්‍රමණය වන පිරිසගේ අඩු වීමක් නැති වේවි. 

මෙකී සියළු කාරණා ගෙන බලන විට හැගී යන්නේ යම් සංක්‍රමණිකයෙකුගේ පැවත්ම පවතින්නේ නිපුණතාවය මත යන බවයි. තම ශ්‍රමය සූරා කෑම සිදු නොවන තැනට කටයුතු කළ යුතුනම්, ඔබ ඔබේ ශ්‍රමයට යම් වටිනාකමක් ලබා දිය යුතුයි යන්නෙන් සිතනවානම් ඔබ සංක්‍රමණය විය යුත්තේ නිපුණතාවයක් සහිතව බව අවබෝධ කර ගත යුතුය. මන්ද, ඔබ ඔබේ ආර්ථික වර්ධනය උදෙසා සංක්‍රමණය වන්නෙකු නම් ඔබ ඔබේ ශරීර සෞඛ්‍ය සම්බන්ධයෙන්ද අවබෝධයේ සිටිය යුතුය. එහිදී, දක්ෂ පුද්ගලයෙකු ලෙස සංක්‍රමණය වීම අභියෝගාත්මක නමුත් ප්‍රතිලාභදායක අත්දැකීමක් ලැබීමේ හැකියාව ඇත. 

ඔබ යම් රටකට සංක්‍රමණය වීමට අදහස් කරන්නේ නම්, ප්‍රතිලාභ සහ අභියෝග හොඳින් සළකා බලා ඔබ ඔබේ ගමනට සූදානම් බව සහතික කර ගන්න.


දිනී ජයසේකර

මෙම වාර්තාව 2023 අගෝස්තු මස 29 දින The Leader වෙබ් අඩවියේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවක උපුටනයකි.

දැන ගියොත් පිටරට- නොදැන ගියොත් පාරට!

යුද්ධය පැවති කාලයේ තැන ලැබුණේ රණවිරුවන්ටය. කොවිඩ් වසංගත කාලයේ සුව විරුවන් බිහි විය. කලක පටන් එතෙර රැකියාවට ගොස් මෙරටට විදේශ විනිමය එවන අයව හඳුන්වනු ලබන්නේ රට විරුවන් ලෙසය. කාටත් තේරෙන භාෂාවෙන් කියනවා නම් අපේ රටට ඩොලර් එවන නිසා ඔවුහු රට විරුවෝ වූහ. ඩොලර්වල අගය අපට වඩාත් හොඳින් දැනුණේ පසුගිය කාලයේදීය. තෙල් ටික ගැනීමට, ගෑස් ගැනීමට, බෙහෙත් ගැනීමට ඩොලර් නැතිව බලා සිටින විට ඩොලරයේ අගය පමණක් නොව එතෙර සිට මෙරටට මුදල් එවන  අයගේ අගයද අපට වඩාත් හොඳින් දැනිණි. ඔවුන් විරුවන් ලෙස සලකනු ලබන්නේ එබැවිනි. 

නමුත් අපේ රටේ බොහෝදෙනකු විදේශ රැකියා සඳහා යොමු වන්නේ වීරයන් වීමට නම් නොවේ. ජීවිතයේ දුක්ඛ දෝමනස්සයන් දුරු කර වඩාත් සුඛිත මුදිත ජීවිතයක් ගත කිරීමටය. ඉන්න හිටින්නට ගෙයක් දොරක් හදා ගැනීමටය. දරුවන්ට උගන්වා දරුවන්ගේ ජීවිත  වඩාත් සැපවත් කිරීමටය. මෙවැනි දහසකුත් ප්‍රාර්ථනා පොදි බැඳගෙන පිටරට රැකියා සඳහා යන බොහෝ දෙනකුගේ අපේක්ෂාවන් මල්ඵල ගැන්වුණද ඇතැමුන්ගේ ජීවිත ඛේදවාචක වී තිබේ. සමහරු කබලෙන් ළිපට වැටී තිබේ.

ජපන් ගිය ශාන්ත

2 කිරිඳිවැල ශාන්ත ගුණවර්ධන

කිරිඳිවැල ශාන්ත ගුණවර්ධන – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

කිරිඳිවැල ශාන්ත හරිශ්චන්ද්‍ර‍ ගුණවර්ධන ඊට එක් නිදසුනකි. ඔහු ජපානය බලා පිටත් වූයේ මෙම වසරේ මාර්තු 30 වෙනිදාය. නමුත් එය ඔහුගේ ප්‍ර‍ථම විදෙස් රැකියා ගමන නොවේ. ප්‍ර‍ථම වතාවට ඔහු විදෙස් රැකියාවකට ගොස් තිබුණ් 1996 දීය. ඒ සවුදි අරාබියේ ‘ඩෝසර් ලෝඩර්’ කෙනකු වශයෙනි. එදා විදේශ රැකියා නියෝජිත ආයතනයකින් එතෙර ගිය ශාන්ත, එරට අවුරුදු 3ක් සේවය කර ආපසු මෙරටට පැමිණියේය. රියදුරු බලපත්‍ර‍ය හා ජාතික ආධුනිකත්ව මණ්ඩලයේ බර වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ පාඨමාලාවක් හදාරා තිබූ ඔහුට විදෙස් රැකියාවක් සොයා ගැනීම ඉතා පහසු කටයුත්තක් විය. 2001දී මිතුරකුගේ මාර්ගයෙන් ක්වේට් බලා ගියේ එමනිසාය. එහෙත් ගෘහ රියදුරු වශයෙන් වීසා ලැබුණු ඔහුට තැනින් තැන රැකියා කිරීමට සිදු විය. නිශ්චිත සේවා ස්ථානයක් තිබුණේ නැත. ආහාරපාන සහ නවාතැන් තමාම සපයා ගත යුතු විය. අවසානයේ මාස 10කින් ක්වේට් රටට සමුදුන් ඔහු ලංකාවට ආවේය. නැවතත් 2004 වසරේදී විදේශ රැකියා නියෝජිත ආයතනයක් මාර්ගයෙන් කටාර් රටට ගිය ශාන්ත ගුණවර්ධන ලෝඩර් කෙනකු වශයෙන් වසර 2ක්  සේවය කර මෙරටට පැමිණියේය. 

“මම හම්බ කරගෙන ආපු මුදල්වලින් වාහන කීපයක් අරං බිස්නස් එකක් පටන් ගත්තා. ඒත් ඒක බංකොළොත් වුණා. මම කොහොමහරි රජයේ අමාත්‍යාංශයක රියදුරු රැකියාවකට බැඳුණා. මගේ ගෙදර අයවත් මගේ බිරිඳගේ අයවත් බලා ගත්තේ මම. මගේ දරුවෙක් අසනීප වෙලා හිටියා. ඒ ළමයාට ප්‍ර‍තිකාරවලටත් වියදම් යනවා. මම තවම ඉන්නේ බිරිඳගේ ගෙදර. මට කියලා ගෙයක් දොරක් හදාගන්න හිතාගෙන තමයි මම ජපානයට යන්න තීරණය කළේ. ජපානයේ ඉන්න ලංකාවෙ කෙනෙක් තමයි මට බිස්නස් වීසා එව්වෙ. මටත් වුවමනා වුණේ කොහොමහරි ජපානයට යන්න. මම ජපානයේ නරීටා ගුවන්තොටුපොළන් බහිනකොට ලංකාවේ මිතුරා එක්කරගෙන යන්න ඇවිත් හිටියා. මාව අරං ගියේ අසිකාගා ප්‍රදේශයට. කාමරයක් අරං දුන්නා. ඒත් රස්සාවක් ලැබුණේ නැහැ. රස්සාවක් හොයලා දෙන්න නම් කොළ 10ක් දෙන්න කියනවා. කාමරයකට කොළ 03ක් ඉල්ලනවා. එහේ කොළයක් කියන්නේ අපේ සල්ලිවලින් රු. 25,000ක්. අන්තිමට මම පන්සලට ගියා. පන්සලේ හාමුදුරුවොත් කොළ 10ක් ඉල්ලුවා. ලංකාවේ අය එකතුවෙලා මම වගේ අය එහෙ ගෙන්වාගෙන කරන ජාවාරමකට මම අහුවුණේ. ඊට පස්සේ මැයි 11දා ආපහු ලංකාවට ආවා.” යනුවෙන් ශාන්ත ගුණවර්ධන විස්තර කළේය.   

ලංකාවට පැමිණි ඔහු රජයේ රැකියාවට නැවතත් සම්බන්ධ විය. එහෙත් අද ඔහු රු. ලක්ෂ 25ක පමණ ණයකරුවෙකි. සිව් වතාවක් විදේශගත වුවද තවමත් ඔහුට ගෙයක් දොරක් නැත. 

සයිප්‍රස් ගිය ප්‍රභාත්

1 දාගොන්නේ ප් රභාත් වීරසිංහ

දාගොන්නේ ප්‍රභාත් වීරසිංහ – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

එහෙත් මිනුවන්ගොඩ දාගොන්නේ පදිංචි ප්‍ර‍භාත් කුමාර වීරසිංහට එසේ වූයේ නැත. ඔහු අද අංග සම්පූර්ණ නිවසක හිමිකරුවෙකි. ඔහුගේ එකම දියණිය අද සරසවි අධ්‍යාපනය ලබයි. ඔහුගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ තලයකට නංවා ගැනීමට හැකි වූයේ විදෙස්ගත වූ නිසා බව ඔහු තරයේ පවසයි. 

“මගේ තාත්තා මේසන් වැඩ, පයිප්ප වැඩ, වයරින් වැඩ කොන්ත්‍රාත් අරගෙන කරද්දි මාව අරගෙන ගිහින් මට වැඩ හුරු වුණා. පයිප්ප සහ වයරින් වැඩ නම් මම පාඨමාලාවක් කරලා තවදුරටත් ඉගෙනගත්තා. මම ඔය වැඩ කරගෙන ඉන්දැද්දි සයිප්‍රස් යන්න අවස්ථාවක් ලැබුණා. ඒජන්සියකින් තමයි  ගියේ. 2003 අප්‍රේල් මාසේ මම සයිප්‍රස්  ගිහින් 2006 වනතුරු ඒ රටේ වැඩ කළා. මම ලංකාවෙන් පිටවෙනකොට ගෙවීමේ ක්‍ර‍මයට ඉඩමක් අරං දාලා තිබුණේ. මම විවාහ වෙලා මහගෙදර හිටියේ. රට රැකියාවෙන් තමයි ඉඩමට සම්පූර්ණයෙන් ගෙවලා ඉවර කරලා තට්ටු 2ට ගේ හැදුවේ. ඒ ගෙදර යට තට්ටුව අංග සම්පූර්ණව හදලා පදිංචි වුණා. ඉඩම වටේට තාප්ප බැන්දා. දුවව පෞද්ගලික බාලිකා විදුහලකට ඇතුළත් කළා. දුවට හොඳට ඉගැන්නුවා.” යනුවෙන් ප්‍ර‍භාත් කුමාර වීරසිංහ සඳහන් කළේ දැඩි සතුටිනි.

අද ප්‍ර‍භාත් සීෂෙල්ස් හි Construction Forman ලෙස රැකියාවක නිරත වී සිටියි. සයිප්‍රස් සිට මෙරටට පැමිණි ඔහු කලක් DMS ඉංජිනියරින් සමාගමේ සේවය කර තිබුණි..එකී සේවා සහතිකයට අමතරව NVQ – Level 4 සහතිකයද ඔහු ලබා ගෙන සූදානම් වී තිබුණේ වර්තමානයේ පිටරට රැකියාවකට යෑමේදි සුදුසුකම් සපුරාගෙන පිටත්විය යුතු නිසාය.

“සුදුසුකම් සපුරාගෙන විධිමත් ආකාරයට රට රස්සාවකට යනවා නම් බය වෙන්න දෙයක් නැහැ.” යන්න ප්‍ර‍භාත්ගේ අදහසය. 

අද දවසේ රට රැකියාවලට එතෙර ගොස් මහමඟ රස්තියාදු වන පිරිස ගැන නිරතුරුවම අසන්නට ලැබේ. “ඩුබායි රටට එන්න එපා, මෙහේ රස්සා නැහැ” යනුවෙන් පළකළ පෝස්ට් පවා මුහුණුපොතේ සංසරණය වේ. ශාන්ත ගුණවර්ධන වැනි අය පිටරට රැකියා සොයමින් ඔබමොබ යන කතා පුවත්ද නිතර වාර්තා වේ. 

ඉල්ලුම සහ සැපයුම

6 විදෙස්ගත වීමට සූදානමින් සිටින පිරිසක්

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

එහෙත් මෙරටට ලැබුණු විදේශ රැකියා ඉල්ලුමට සරිලන ආකාරයට රැකියා සැපයීමට ශ්‍රී ලංකාවට නොහැකි  වූ බව පසුගියදා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයෙන් අනාවරණය විය. 2022 වර්ෂයේ තොරතුරුවලින් පහත දක්වා ඇති සුළු කොටසකට අනුව  එය පැහැදිලි කර ගත හැකිය.

Screenshot 2023 08 28 at 12.18.57

මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ විදේශීය ශ්‍ර‍ම වෙළෙඳපොළ විසින් ඉල්ලා සිටින සුදුසුකම් සපුරා ඇති ප්‍ර‍මාණය ඉතා අවම මට්ටමක පවතින බව නොවේද? නමුත් මෙතෙක් විදෙස්ගත වූ ශ්‍ර‍මිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව සලකා බැලීමේදී වාර්තාගත සංඛ්‍යාවක් ගොස් තිබෙන්නේ 2022 වර්ෂයේදීය. 2022 වර්ෂයේදී විදෙස්ගත වූ පිරිමි සංඛ්‍යාව 1,86,965කි. ගැහැනු සංඛ්‍යාව 1,24,091කි. මුළු ගණන 3,11,056කි. එය 2023 වසරේ තවත් ඉහළ අගයක් ගත හැකි බව සිතිය හැක්කේ මෙම වසරේ මැයි දක්වා විදෙස්ගත වී ඇති සංඛ්‍යාව සලකා බැලීමෙනි. 

Screenshot 2023 08 28 at 12.22.19
රැකියා සඳහා විදෙස්ගත වන පිරිසේ ප්‍ර‍මාණය දිනෙන් දින ඉහළ යනවිට මහමග අතරමං වී සිටින පිරිස ගැනද අසන්නට ලැබේ. ඒ අතරේ විදෙස් රැකියා වෙළෙඳ ඉල්ලුමට සරිලන සැපයුමක් කර ගැනීමට නොහැකි බවක්ද අනාවරණය වේ. මේ පිළිබඳව තොරතුරු දැනගැනීමෙ අයිතිය (RTI) යටතේ ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයෙන් විමසුවේ  ඇත්ත වශයෙන්ම මෙහි පරස්පරයක් ඇති නිසාය. 

6.1 විදෙස්ගත වීමට සූදානමින් සිටින පිරිසක්

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

අවස්ථා නොලැබෙන්නේ ඇයි?

මෙහිදී අනාවරණය වූ මූලික සාධකය වන්නේ අදාළ රැකියා සඳහා ඉල්ලා සිටි සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කළ පුද්ගලයන් නොමැති වීමයි. තවද විදේශීය ආයතන තමන්ගේ රැකියා අවස්ථාවන් ශ්‍රී ලංකාවට සහ අනෙකුත් ශ්‍ර‍මිකයන් ලබාදෙන රටවලටද බෙදා දෙන බැවින් එම අවශ්‍යතාවන් ශ්‍රී ලංකාවෙන් පමණක් නොව වෙනත් රටවල්වලින්ද ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට අවස්ථාව හිමි වීමත් ලංකාවෙන් ශ්‍ර‍මිකයන් යැවීම අඩු වීම කෙරෙහි බලපාන බව සඳහන් කෙරිණි. ඊට අමතරව ශ්‍රී ලාංකික ශ්‍ර‍මිකයින් වැටුප් සහ අනෙකුත් ප්‍ර‍තිලාභ සම්බන්ධයෙන් එකඟ නොවීම යන සාධකයද ඊට හේතු වී තිබේ. තවද රැකියාවක් සඳහා බඳවා ගැනීමේදී දැරීමට සිදු වන ඉහළ පිරිවැය යන කරුණු ද ඊට බලපාන බව ප්‍ර‍කාශ කරනු ලැබීය.

3 මාධ් ය ප් රකාශක සෙනරත් යාපාjpg

විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ නියෝජ්‍ය සාමන්‍යාධිකාරි (පුහුණු) සහ මාධ්‍ය ප්‍රකාශක සෙනරත් යාපා – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

“විදේශ රැකියා ඉල්ලුමට සරිලන ආකාරයට සැපයුම සම්පූර්ණ කර ගැනීමට නොහැකි වී තිබෙන කරුණු අතරින් ප්‍රධාන කාරණය තමයි සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කළ පුද්ගලයන් නොමැති වීම. විදේශීය නියෝජිතයින් ඉල්ලා සිටින වෘත්තීය පුහුණුව ඔවුන් බොහෝ දෙනකුට නැහැ. ඒ වගේම තමයි වෘත්තීය පුහුණුව තියෙන සමහරුන්ට පිටරට යන්න වුවමනාව තිබුණත් සල්ලි නැති වෙන්න පුළුවන්. තවත් කොටසක් ඉන්නවා වෘත්තීය පුහුණුව වගේම සල්ලිත් තියෙනවා, හැබැයි IELTS වගේ සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කරගෙන නැහැ. ගොඩක්දෙනා අහන ප්‍රශ්නයක් තමයි හෙදියන්ටත් වෘත්තීය පුහුණුව නැද්ද, ජපානයේ හෙදියන්ගේ ඉල්ලුමට මේ තරම් අඩුවෙන් සපයන්න වුණේ ඇයි කියලා. එතනදි ගොඩක් බලපැවේ මම මුලින් කියපු IELTS සුදුසුකම් සම්පූර්ණ නොකිරීමේ කාරණාව. තවත් සමහර වෙලාවට විදේශීය නියෝජිතයින් ඉල්ලා සිටින ගණනම ගන්නෙ නැති අවස්ථාත් තියෙනවා. අනික් කාරණය තමයි විදේශ ආයතනය එකම රැකියා ඇණවුම ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු තවත් රටවල් වලටත් ලබාදීම. එවිට ඒ රටවල් වලිනුත් ශ්‍රමිකයින් ගන්න පුළුවන්.” ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ නියෝජ්‍ය සාමාන්‍යාධිකාරි (පුහුණු) සහ මාධ්‍ය  ප්‍රකාශක සෙනරත් යාපා මහතා පැහැදිලි කළේය.

IELTS (International English Language testing System) යනු ඉංග්‍රීසී භාෂාව පිළිබඳව ජාත්‍යන්තරව පිළිගන්නා සහතිකයකි. එය යුරෝපීය රටවල්වලටත් ජපානය, ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය වැනි රටවල්වලට යෑමට අත්‍යවශ්‍ය සහතිකයක් නමුදු මැදපෙරදිග රටවල රැකියා සඳහා එය අදාළ නොවේ. එසේ නම් මැදපෙරදිග රටවල ශ්‍රමික ඉල්ලුම සැපයීමට අපොහොසත් වූයේ ඇයි? ඊට බලපානු ලැබූ එකම කාරණාව වෘත්තීය පුහුණුව අඩු වීමද?

2023 වර්ෂයේදීද විදේශ රැකියා ඉල්ලුමට වඩා අඩු ප්‍ර‍මාණයකන් රැකියා සැපයුම සිදු වූ අවස්ථා පහත දැක්වෙන සටහනින් පැහැදිලි කර ගත හැකිය. 

Screenshot 2023 08 28 at 12.45.37

Screenshot 2023 08 28 at 12.46.08
ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය සහ ශ්‍රී ලංකා වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරිය අවබෝධතා ගිවිසුමකට එළැඹී සිටින්නේ පුහුණු ශ්‍ර‍මිකයන් බිහි කර විදෙස් රැකියා වෙළෙඳපොළේ ඇති රැකියා ඉල්ලුමට ප්‍ර‍මාණවත් පරිදි රැකියා සැපයීමේ ප්‍ර‍ධාන අරමුණෙනි. 

පුහුණුවට එන්නේ 20%යි

5 ඊ.ඒ.ඩී.සේනාරත්න

ශ්‍රී ලංකා වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරියේ වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශන සහ ප්‍ර‍වර්ධන අධ්‍යක්ෂ ඊ.ඒ.ඩී. සේනාරත්න – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

“විදෙස්ගත වන ශ්‍ර‍මිකයන් පුහුණු කිරීමේ පාඨමාලා 24ක් අපි ආරම්භ කර තිබෙනවා. අපි මෙම පාඨමාලා පවත්වන්නේ විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය සමග අවබෝධතා ගිවිසුමක් ඇති කරගෙන. මෙම පාඨමාලා ප්‍ර‍ධාන කාණ්ඩ 3ක් යටතේ පැවැත්වෙනවා. කෙටිකාලීන පාඨමාලා, ඌනපූර්ණ පාඨමාලා, දැනුම යාවත්කාලීන කිරීමේ පාඨමාලා වශයෙන් මෙම කාණ්ඩ 3 දැක්විය හැකියි. අපි හිතමු දීර්ඝ කාලයක් මේසන් වැඩ කරන කෙනෙක් ඉන්නවා, ඒත් එයාට සුදුසුකම් තහවුරු කරන්න සහතිකයක් නැහැ කියලා. ඒ අයට ඌනපූර්ණ පාඨමාලාවට සම්බන්ධ වෙන්න පුළුවන්. තවත් පිරිසක් සිටිනවා රට ගිහින් ඇවිත් කාලයක් වෙනවා. ඒ අයට ආපහු යන්න ඒ අයගේ දැනුම යාවත්කාලීන කර ගැනීමට අවශ්‍යයි, ඒ අයට තමයි දැනුම යාවත්කාලීන කිරීමේ පාඨමාලාව පවත්වන්නේ. තවත් අය ඉන්නවා කෙටි කාලයක් වැඩ කරලා මූලික දැනුම තිබෙනවා. ඒත් රට රැකියාවකට ප්‍ර‍මාණවත් නැහැ. එයාලාට කෙටිකාලින පාඨමාලාවට සම්බන්ධ වෙන්න පුළුවන්. 

මෙම පාඨමාලා පැය 100 – 500 දක්වා සකස් කර තිබෙනවා. මේ සඳහා අපි බඳවා ගන්නේ මූලික දැනුමක්  තියෙන අය විතරයි. මුල සිට ඉගැන්වීමක් වෙන්නේ නැහැ. මුල සිට ඉගෙනගන්න අපේ පූර්ණකාලීන පාඨමාලාවලට බැ‍ඳෙන්න ඕනෑ. විදෙස්ගත වන අයට පැවැත්වෙන පාඨමාලා අපි ලංකාවේ මධ්‍යස්ථාන 107ක පවත්වනවා. සවස්වරුවේ සහ සති අන්තයේ තමයි පැවැත්වෙන්නේ. මෙම පාඨමාලා අවසානයේදී NVQ Level – 3 සහතිකයක් පිරිනමනවා. ලෙවල් 4 දෙන්න නම් පාඨමාලාව මාස 6ක් හැදෑරීම අවශ්‍යයි. 5500කට උගන්වන්න පහසුකම් තියෙනවා. ඒත් තවම ඉන්නේ 1100යි. ගොඩක් දෙනා ඉල්ලුම් කරන්නේ හෝටල් ක්ෂේත්‍ර‍ය සහ සත්කාරක සේවා පාඨමාලාවලට තමයි.” ශ්‍රී ලංකා වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරියේ වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශන සහ ප්‍ර‍වර්ධන අධ්‍යක්ෂ ඊ.ඒ.ඩී. සේනාරත්න මහතා විස්තර කළේය.

මෙපමණ සාර්ථක වැඩපිළිවෙළක් අපට තිබියදී විදේශීය රැකියාවලට ගොස් අතරමං වී දුක් විඳින්නේ ඇයි? රැකියා වෙළෙඳපොළ ජය ගැනීමට නොහැකි වී තිබෙන්නේ ඇයි? අප සුදුසුකම් සපුරා නොමැති නිසාද? නැතහොත් ශාන්ත හරිශ්චන්ද්‍ර‍ ගුණවර්ධන මෙන් වැරදි පාරේ යෑමට උත්සාහ කරන නිසාද? එසේ නැතිනම් විදේශීය රැකියා නියෝජිත ආයතන සුදුසුකම් සපුරා නොමැති අය යවන නිසාද? මෙම තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා විදේශ රැකියා නියෝජිත ආයතන රාශියකට කතා කළද ඔවුන් පිළිතුරු දීම මඟහැරිය බව විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය. 

පිටකොටුව පීපල්ස් පාක් වෙළඳ සංකීර්ණයේ පිහිටි විදේශ රැකියා නියෝජිත  ආයතනයක් වන ‘දයාන් ලංකා එන්ටප්‍ර‍යිසස්’ අධිපති ජේ. දයානන්ද මහතා පිළිතුරු දුන්නේ මෙලෙසිනි

”හරියටම කරන්නේ මෙහෙමයි”

4 දයාන් ලංකා එන්ටප් රයිසස් අධිපති ජී. දයානන්ද

දයාන් ලංකා එන්ටප්‍ර‍යිසස් අධිපති ජේ. දයානන්ද – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

“පිටරට රස්සාවලට යවනකොට මම නම් විදේශීය නියෝජිතයාගෙන් රැකියා විස්තරය පැහැදිලිව ඉල්ලා ගන්නවා. අපි හිතමු මේසන්වරුන් ඉල්ලලා තියෙනවා කියලා. ඒ රටේ ඉල්ලන්නේ ටයිල් බාස් ද, ගල් බඳින බාස් ද, කපරාරු වැඩකටද කියලා විස්තර ගන්නවා. ඉලෙක්ට්‍රීෂන් කිව්වාම වයරින් වැඩක්ද, ෆැක්ටරියක වැඩද මොනවාද කරන්න තියෙන්නේ කියලා මම සම්පූර්ණ විස්තරයක් ගන්නවා. ඊටපස්සේ තමයි පත්තරවල දැන්වීම් දාලා කට්ටිය තෝරාගන්නේ. තෝරා ගැනීමේදී NVQ සහතිකය බලනවා. ඒවා නැතිනම් ටෙස්කොම් කියලා දෙහිවල තියෙන රජයේ අනුමත පුහුණු ආයතනයට මම ඒ අයව යොමු කරනවා. එතනින් ඒ අයව A, B, C කියලා ශ්‍රේණිගත කරනවා. ඒ ශ්‍රේණිගත කිරීමේදී A ගත් අයව මම  තෝරා ගන්නවා. මම විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ සියලු නීතිරීතිවලට යටත්ව කටයුතු කරන කෙනෙක්. මම දැන් මේ ව්‍යාපාරය පටන් අරං අවුරුදු 20කට වැඩියි. මට මගේ ලයිෂන් එක අවලංගු කරගන්න බැහැ.”

ඔහු තවදුරටත් සඳහන් කළේ ගෘහ සේවිකා හැර සෙසු රැකියා සඳහා වසර 1 ½කින්වත් ඇණවුම් ඔහුගේ ආයතනයට නොලැබුණු බවය. ගෘහ සේවිකාවන් යැවීමේදී මැදපෙරදිග සේවා පළපුරුද්දට ප්‍ර‍මුඛත්වය ලබාදෙන බවත් නුපුහුණු අය රජයේ පුහුණු ආයතනවලට යොමු කර පුහුණු සහතිකය ගැනීමට උදව් කරන බවත් ඔහු පැවසීය. ඇතැම් අවස්ථාවල පුහුණු කිරීමේ ආයතනයට ගෙවිය යුතු මුදල් තම ආයතනය විසින් දරනු ලබන අතර එකී වියදම ගෘහ සේවිකා වැටුපෙන් අඩුකරගන්නා බව ඔහු තවදුරටත් විස්තර කළේ පාඩු විඳීමට සිදු වූ අවස්ථාද සිහිපත් කරමිනි. 

FB IMG 1661284843828

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවිය

කෙසේ නමුදු මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ ගෘහ සේවිකා ඇතුළු සෙසු වෘත්තීන් සඳහා පුහුණු සහතිකය අත්‍යවශ්‍ය බවයි. එය ඉතා හොඳ ප්‍ර‍වණතාවකි. ගෘහ සේවිකාවන්ට එකී රටේ භාෂා දැනුම, සංස්කෘතික අවබෝධය සමග නවීන උපකරණ භාවිතය ගැන දැනුමක් තිබේ නම් බොහෝ කරදරවලින් බේරී නිදහසේ රැකියාව කරගෙන අතමිට සරු කර ගත හැකිය. බොහෝ කතුන් විවිධ අඩන්තේට්ටම් හා වදහිංසාවලට ලක් වන්නේ භාෂාව සහ සංස්කෘතිය පිළිබඳව අනවබෝධය සහ මුළුතැන්ගෙයි නවීන උපකරණ සමග වැඩ කිරීමට නොදන්නා නිසාය. ඉදිකිරීමේ ක්ෂේත්‍ර‍, හෝටල් ක්ෂේත්‍ර‍, සත්කාරක සේවා හෝ වෙනත් ඕනෑම ක්ෂේත්‍ර‍යක වෘත්තියක් සඳහා විධිමත් පුහුණුවක් ලබා තිබේ නම් බොහෝදෙනකුට මහමඟ අතරමං විය යුතු නැත. 

එහෙත් වෘත්තීය පුහුණුව පිළිබඳව අපේ අය සිතන බවක් නම් පෙනෙන්නට නැත. ශ්‍රී ලංකා වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරියේ 5500කට ඉඩප්‍ර‍ස්ථා තිබියදී 1100ක් පමණක් පුහුණුව ලබන්නේ එමනිසාය. ලංකා කාර්මික විද්‍යාල හිස්ව වේළෙද්දී පාසලෙන් සමුගන්නා තරුණයන් දිනෙන් දින ත්‍රීවීලර් රථගාල්වලට එක්රොක් වන්නේ එමනිසාය.  


(හර්ෂා සුගතදාස)  

මෙම වාර්තාව 2023 අගෝස්තු මස 27 දින ඉරිදා මව්බිම පුවන්පතේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවක උපුටනයකි.  

වවුනියාවේ විදෙස් රැකියා සදහා ගිය 23ක් විදේශයන්හි සිර වෙලා. නිසි කුසලතා සංවර්ධනයකින් තොරව නිත්‍යානුකුල නොවන අයුරින් විදෙස්ගත වන්න එපා – විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය

වර්ථමානය වන විට මෙරටතරුණයින්ගේ වැඩි උනන්දුවක් විදෙස් රැකියා සම්බන්ධයෙන් පවතින අතර වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය තුළද මෑතකාලීනව වැඩි ශ‍්‍රමික සංඛ්‍යාවක් විදෙස්ගත වෙමින් සිටි.
ඒ අනුව වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය තුළ මෙසේ විදෙස් ගත වන ශ‍්‍රමිකයින් පිළිබදව සලකා බැලීමේදී ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශයෙන් තොරතුරු දැනගැනීමේ පනතට අනුව අප කළ විමසීමකදී RT/01/01දරණ ලිපිය මගින් ඔවුන් පෙන්වා දී ඇත්තේ ඉකුත් 2022 වසරේ වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයෙන් පුද්ගලයින් 2095 දෙනකු විදෙස් ගතව ඇති බවයි. ඉන් 929 දෙනකු කාන්තාවන් වන අතර ඉතිරි 1166 දෙනා පිරිමින් බව එම තොරතුරු පෙන්වා දෙයි. එහිදී විවිධ පීඩාවන්ට පත්ව පුද්ගලයින් 16 දෙනකු 2022 වසරේ යළිත් මෙරටට පැමිණ ඇති අතර මෙරටට පැමිණීමට නොහැකිව පුද්ගලයින් 23 කු විදේශයන්හි රැදී සිටින බව විදෙස සේවා නියුක්ති කාර්යංශ දත්ත පෙන්වා දෙයි.

විමුක්ති සදරුවන්


කෙසේ වෙතත් දැනට ඩුබායි රාජ්‍යයේ සේවයේ නියුතු ශ‍්‍රමිකයෙකු වන විමුක්ති සදරුවන් මහතාගෙන් අප කළ විමසුමකදී ඒ මහතා මෙසේ අදහස් දැක්විය. මම දැන් ඉන්නේ ඩුබායි වල මම වවුනියාව බෝගස්වැව ගම්මානයේ තමයි පදිංචි දනට ඩුබායි ඇවිල්ලා වසර එකහමාරක් විතර නමුත් මම දැන්ට රස්සාවක් කරන්න පටන් අරගෙන මාස කීපයක් ,මම මේ රටට ආවේ කිසිම දෙයක් දැනගෙන නෙමෙයි. මමත් මගේ යාළුවත් මේ රටේ හිටපු පුදගලයෙක් හරහා සංචාරක විසා වලින් තමයි ඩුබායි ආවේ. ආව දවසේ ඉදලා අපිට රස්සාවක් නෑ. ගෙනාව අය අපිව මගහැරියා. ඊට පස්සේ අපි ජොබ් නැතුව අන්ත අසරණ වෙලා ගෙවල් වලින් දාන සල්ලි වලින් තමයි ජීවත් වුනේ. මට වෘත්තිය සුදුසු කමක් තිබුනේ නෑ. නමුත් මගේ යාළුවා මෝටර් මැකෑනික් කෙනෙක් ඒ නිසා එයාට ඉක්මනින් රස්සාවක් වාගේම ඉන්න තැනක් හම්බ වුනා. නමුත් මට රස්සාවක් හෙයා ගන්න එක පුද්ගලයෙකුට ජොබ් මනි දෙන්න වුනා. මම ඒකත් කළා නමුත් ඒ මනුස්සයා මම අරන් ගිහින් දැම්ම තැන මගෙන් වැඩ ගත්තා විතරයි, පඩි නෑ. ඊට පස්සේ ඒ මනුස්සයා මම  එතන දාලා පැනලා ගියා. මට කරගන්න දෙයක් නැතුව අන්ත අසරණ වෙලා මම කලින් හිටපු තැන අක්කට කථා කළාම ඒ අක්කා මට එතන ඉන්න දුන්නා. ඊට පස්සේ කොහොම හරි වාසනාවකට දැනට මේ කරන රස්සාව හම්බ වුනේ,නමුත් මට ඇත්තටම හොද පඩියකට කරදරයක් නැතිවම රස්සාවකට යන්න තිබුනා වෘත්තිය පුහුණුවක් තිබුනානම් මොටර් මැකෑනික්, ඒ.සී, වෑල්ඩින් වාගේ වෘත්තිය සුදුසුකමක් තියෙනවා නම් මෙහේ රස්සා තියෙනවා. ඒ වාගේම තමයි භාෂා දැනුම අපි රට යනවා නම් භාෂා දැනුමත් විශේෂයෙන් හදා ගන්න  ඕනේ එහෙම නම් අපිට සාර්ථකව අපේ රස්සාව කරන්න පුළුවන්.


එසේම දැනට විදෙස්ගතව සිටින ප‍්‍රදීප් සදරුවන් මහතා පැවසුවේ මෙවන් අදහසකි. මමත් වවුනියාව බෝගස්වැව පදිංචි කරුවෙක් මම ඩුබායි එන්න කළින් ලංකාවේ මොටර් මැකෑණික් කෙනෙක් විදියට වෘත්තිය පුහුණුවක් වාගේම අද්දැකීම් තිබුනා. ඉතින් මම ඩුබායි ආව ගමන්ම ඒ සුදුසුකම නිසා මට රස්සාව ලැබුණා නමුත් මම මුහුණ දුන්න දුෂ්කරතාවය තමයි භාෂාව ඇත්තටම අපි විදෙස් ගත වෙනකොට වෘත්තිය සුදුසුකම වාගේම ඒ රටේ භාෂාව පිළිබදවත් අවබෝධයක් තියෙන්න  ඕනේ. මම ඒ ගැන මගේ අද්දැකීමෙන්ම දන්නවා. මට භාෂාවේ ගැටළුව ඇරුණුකොට මගේ වෘත්තියට පින්සිද්ධ වෙන්න කිසිම කරදරයක් රස්සාවක් හොයා ගන්න තිබුනේ නෑ .යැයි ඒ මහතා පැවසීය.


ඉහත තොරතුරු වලට අනුව විදෙස් ගතව සාර්තකව සිය රැකියාව සිදු කිරීමට නම් වෘත්තිය පුහුණුවක් හා භාෂා හැකියාව යන අංග අත්‍යවශ්‍ය බව වර්තමානය වන විට පෙනී යයි.


කෙසේ වෙතත් මේ පිළිබද වගකිවයුතු මෙරට ආයතනය වන විද්ශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශයේ මාධ්‍ය ප‍්‍රකාශක ගාමිණි සෙනෙරත් යාපා මහතාගෙන් සිදු කළ විමසීමකදී ඒ මහතා පැවසුවේ විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය විදියට අපි කියන්නේ ඉස්සරලාම ඔබ ඔබේ විදේශ රැකියාව සැළසුම් කරන්න. ඊට පස්සේ ඔබේ වෘත්තිය සුදුසුකම් හදා ගන්න. අපි භාෂාව උගන්නවන්න වැඩසටහන් රැසක් කී‍්‍රයාවට නනංවලා තියෙනවා. සියළු අමාත්‍යංශ එක්ව වෘත්තිය පුහුණුව ලබා දෙන වැඩසටහන් ක්‍රියාවට නන්වලා තියෙනවා. ඒ වාගේම වෘත්තිය පුහුණු අධිකාරිය වගේ ආයතන වල මේ සම්බන්ධ පුහුණු පාඨමාලා තියෙනවා. ඒ වගේ වවුනියාව ගත්තොත් වවුනියාවේ විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශයේ කාර්යාලයක් තියෙනවා. ඒ නිළධාරීන් සමග සම්බන්ධ වෙලා උපදෙස් ලබා ගන්න පුළුවන් යැයි ඒ මහතා පැවසීය.
ඉහත තොරතුරු අනුව විදෙස්ගත විමට පෙර විදෙස් රැකියාවන්ට සරිළන අයුරින් සිය නිපුනතාවය සංවර්ධනය කර ගන්නේ නම් සිය රැකියාව සාර්ථකව සිදු කිරීමට හැකියාව ලැබෙන බවයි.

ප්‍රසන්න ප්‍රදීප් කුමාර

මෙම වාර්තාව 2023 අගෝස්තු මස 22 දින Getpeak වෙබ් අඩවියේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවක උපුටනයකි.

Climate Home News seeks pitches on renewable energy supply chain

By Chloé Farand

Climate Home News is seeking stories on the global renewable energy supply chain. 

The rapid deployment of renewable energy is critical for the world to meet its climate goals. This requires a massive expansion of the renewable energy supply chain, from the critical minerals required to manufacture solar panels, wind turbines, and batteries to the skills and jobs needed to produce, assemble, and install them.

Yet, large parts of this supply chain are concentrated in a few countries (including China) and dominated by a handful of companies. This rapidly-growing industry has at times pitted the clean energy transition against human rights and other environmental impacts, and sparked conflicts over land and water resources.

Delivering a fast and fair energy transition means avoiding the pitfalls of the extractive fossil-fuel economy. Responsible extraction and production, and centering local communities and workers’ rights could spur sustainable development and create good jobs.

What we are looking for

Our ‘Green Energy Frontiers’ series aims to produce hard-hitting accountability journalism on the changing-landscape of the renewable energy supply chain.

Stories should spotlight bottlenecks, scrutinise key actors, and expose environmental impacts, and human and labour rights violations. We are also looking for stories robustly examining solutions to these challenges, including through innovation.

This could include examining the plans of emerging transition mineral producers, exposing working conditions in manufacturing processes, investigating the relationship between coal power and clean technology production, and assessing early efforts to address waste.

We plan to publish six deeply reported articles by June 2024. We are seeking stories from around the world and we encourage journalists from developing countries to send us their ideas.

The ideal story will capture the attention of our international audience by providing an original angle, highlight (geo)political tensions or controversy, and combine on-the-ground reporting (when appropriate) with investigative journalism techniques.

Stories should include visual elements (such as satellite images, high-quality photos and videos) and we encourage partnerships between journalists and photographers. A graphic designer is working with us to support the creation of graphics and illustrations.

How to pitch

If you are a journalist with at least three years’ experience, please send us your pitches. You must have fluent spoken and written English. Journalists from all countries are welcome to apply. It helps if you have worked with international media before and have awareness of climate change issues.

Your pitch should include:

  • The top line of the story and essential context in no more than 200 words. If we like the idea, we will ask for more detail
  • The sources you would interview
  • Any travel requirements
  • A short summary of your journalism experience, including links to three recent stories you are proud of.

We can offer a reporting fee of around $1,600 per story, including photos and videos, in addition to covering travel and accommodation expenses. Travel costs will be negotiated in advance and reimbursed subject to valid receipts.

Please send your pitches with the word ‘Pitch’ in the subject line to project editor Chloé Farand by emailing chloe.farand@outlook.com. We will commission the first three stories by late October and continue to review pitches until February 2024 for publication by June next year.

Original link – https://climatechangenews.com/2023/08/18/climate-home-news-seeks-call-for-pitches-on-renewable-energy-supply-chain/

12 tips for minding the security of your mobile device when covering elections

by JORGE LUIS SIERRA

Aug 21, 2023 in DIGITAL AND PHYSICAL SAFETY

If you’re a journalist covering an election, be mindful that the privacy of your information and the security of your sources will depend on the methods, tools and practices you adopt to protect your mobile devices. If your methods are lax, your tools inadequate, and your practices insecure, the information on your devices will be more vulnerable to cyberattacks from government and foreign intelligence agencies, private companies, criminal groups, and more.

The interest in learning security strategies and protocols for safeguarding information was strikingly evident during a training session I conducted at the 2020 Investigative Reporters and Editors conference held in New Orleans. The room was completely full, and most of the attendees were experienced investigative journalists from major U.S. newspapers, television networks and radio programs.

The primary concern among attendees was how they could best protect the information and identities they gather, when hacker groups try to infiltrate devices, crack passwords, alter or delete information, and identify sources. This task isn’t easy, especially when electoral processes, before, during and after a controversial election, are marked by violence, digital harassment and disinformation campaigns.

Journalists covering elections in difficult environments marked by violence and censorship face significant risk of being attacked by state or non-state actors who are able to intercept their mobile phone communications, uncover data pertaining their sources, and learn about their investigative activities. 

Here are some digital security recommendations for journalists to safeguard their mobile phone communications.

[Read more: How to respond to disinformation spread on social media]

  • Back up the files and information you have on your cell phone so that your device contains as little information as possible before heading out for electoral coverage. In certain contexts, the risk of cell phone theft is high, and it is important to protect yourself against the loss of sensitive information.
  • Use secure phone settings. Enable passwords or biometric authentication to unlock your phone, and disable any unnecessary features or services. If you believe the risk of spying is imminent, enable Lock mode on your iPhone, or its equivalent.
  • Keep your mobile operating system and software current with the latest security patches and updates. This helps minimize the risk that your device will be targeted by attackers who can exploit known vulnerabilities.
  • Use end-to-end encrypted messaging apps, such as Signal or WhatsApp, to communicate with your sources or colleagues. This reduces the risk of eavesdropping and ensures that only the intended recipient can read or listen to messages.
  • Use a virtual private network (VPN) to protect your internet traffic from possible attackers. A VPN can also help you bypass internet censorship in some countries.
  • Disable automatic connection to unsecured Wi-Fi networks. This will prevent your phone from automatically connecting to an unsecured network and potentially exposing your communications.
  • Use a secure browser, such as Firefox Focus or Tor, to surf the internet during election coverage. These browsers offer enhanced privacy and security features that help protect against tracking and surveillance.
  • What to do with location services? It depends. Disable them on your phone to prevent your movements from being tracked. However, if the risk of physical aggression or violence is high, you will need to enable them to share your location with your colleagues or your support network.
  • Use a secure, hard case to protect your phone from physical damage or tampering.
  • Have a backup plan in case your cell phone is compromised or lost. This may include having alternate contacts or methods of communication.
  • Stay informed about the latest digital security threats and best practices to protect your cell phone communications.
  • If you use your cell phone to take photos, videos, or to do livestreams, be aware of what’s going on around you and always keep a safe distance of at least 50 feet from a group engaging in violence.

[Read more: How to counteract false narratives around ineligible voters]

It is never too early to learn how to protect the security of your mobile devices by using end-to-end encrypted messaging apps, secure settings, a VPN, updated software, disabling automatic connections, implementing a secure browser, disabling location services, using a secure phone case, having a backup plan, and staying informed. 

By doing so, you can significantly reduce the security risks to your mobile device. Taking digital security seriously allows journalists to continue reporting safely and accurately, even when covering complex elections and being targeted by hacker groups.


This story was originally published as part of a toolkit on elections reporting and how to spot mis- and disinformation, produced by IJNet in partnership with Chequeado and Factchequeado, and supported by WhatsApp. You can find the other resources here.

Image by Rami Al-zayat on Unsplash.

කරදර නොවී විදේශ රැකියාවකට යමු

කරදරයකින් හා අග හිඟයකින් තොරව යහපත් දිවියක් ගත කිරීම සෑම අයෙකුගේම පාහේ අපේක්ෂාවය. ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් ආදායම් මාර්ගයක් සලසා ගත යුතුය. මේ වෙනුවෙන් සිහින මැවීම අරුමයක් නොවේ.  එනිසාම මේ සිහින සැබෑ කර ගැනීමට විවිධ මං පෙත් ඔස්සේ යාමටද සිහින මවන්නෝ උනන්දු වෙති.  සිහින මැවීම හා ඒවා සැබෑ කර ගැනීම සඳහා අද වන විට ශ්‍රී ලාංකිකයන් තෝරා ගන්නා ප්‍රධානතම මාර්ගයක් වන්නේ විදේශ රැකියාවකට යාමය.

නිසි පිළිවෙතකින් හා සොයා බැලීමකින් තොරව රැකියාවක් සඳහා විදේශගත වීම හේතුවෙන් සිහින අතරමග බිඳ ගන්නෝ අපමණ වෙති. මෙය විවිධ කාරණා සිදු විය හැකිවා සේම ඇතැම් විට රැකියාවක් ලැබුණද එය තමන් අපේක්ෂා කළ රැකියාව නොවීම නිසාද අමාරුවේ වැටීම සිදු වේ.  


zdfsef
ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

කඳානේ පාතිමා මාවතේ, නිමල් පෙරේරාගේ කතාව මේ සඳහා උදාහරණයක් ලෙසින් ගත හැකිය. නිමල් පෙරේරා සුළු වශයෙන් මාළු වෙළඳාමක් කරමින් ජීවිතය ගැට ගසා ගත් අයෙකි. ලැඛෙන ආදායම තම පවුලේ නඩත්තුවට ප්‍රමාණවත් නොවූ හෙයින් ඔහු කල්පනා කළේ විදෙස් රැකියාවකට යන්නටය.
කඳාන වැනි ප්‍රදේශයන්හි දිවි ගෙවන පුද්ගලයෙකුට මැද පෙරදිග රටක සුළු රැකියාවක් කර ලැඛෙන ආදායම ඔවුන්ගේ අනාගත සිහින සාක්ෂාත් කර ගැනීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ.  ඒ මන්ද යත් හොඳ නිවෙසක්, වාහනයක් මිල දී ගෙන අනාගතය සරු සාරවත් දිවි පෙවෙතක් ගත කිරීම ඔවුන්ගේ ඒකායන අභිලාශය වන බැවිනි.

මේ සිතිවිල්ලට තිබූ නිමල් පෙරේරා කල්පනා කළේ ඉතාලියේ රැකියාවකට යාමටය. එනිසා ඉතාලියට යෑමට පහසුකම් සපයන්නෙකුගේ උපකාරය ලබා ගන්නට ඔහු සිතුවේය.

වැඩි දුරටත් සොයා බලද්දී නිමල්ට බ්‍රෝකර්වරයෙකුගේ මාර්ගයෙන් පහසුකම් සපයන්නෙකු සොයා ගත හැකි වූයේය. බ්‍රෝකර්වරයා නිමල් පෙරේරාට පවසා ඇත්තේ නිවාස පිරිසුදු කරන්නන් ලෙස ඉතාලියේ රැකියා අවස්ථා බොහෝ තිඛෙන බවය.

ඉතාලියට යැවීම සඳහා ඔහු අයකරන මුදල රුපියල් ලක්ෂ දහයකි. ඉන් රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් මුලින් ගෙවිය යුතු අතර, ඉතිරිය සියලූ කටයුතු සූදානම් කර ගමන පිටත් වෙන්නට පෙරාතුව ගුවන් තොටුපොළේදී ගෙවිය යුතු විය. බැලූ බැල්මටම පහසුකම් සපයන්නාගේ කොන්දේසි ආකර්ශනීය වූ බැවින් නිමල් පෙරේරා සතියකින් රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් ගෙවීය. කට වචනය මිසක මේ ගනුදෙනු සඳහා කිසිදු ලියකියවිල්ලක් හුවමාරු වන්නේ නැත.

නිමල්ගේ අපේක්ෂා මල් ඵල ගන්වමින් තවත් සති තුනක් යද්දී ගමනට කටයුතු තීන්දු වූයේය. සිය නිවෙස රුපියල් ලක්ෂ දහයකට උගස් කළ නිමල් ඉන් රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් ගෙදර වියදමට බිරිඳ අතට දුන්නේය. ඉතිරි ලක්ෂ අටද රැගෙන නියමිත වේලාවටත් කලින් ඔහු කටුනායක ගුවන් තොටුපළට ගියේය.

අවිධිමත් ලියවිලි

පහසුකම් සපයන්නාද පැමිණ සිටියේය. නිමල් පෙරේරාගේ ගමන් බලපත්‍රය සහ ඉතාලි වීසා බලපත්‍රයද ඔහුට ලැබිණ. මුදල් ලබා ගත් පහසුකම් සපයන්නා ගුවන් තොටුපොළෙන් බැහැර විය.

ගුවන් ගමනට සූදානම්ව ගුවන් තොටුපොළ පර්යන්තයට පිවිසි නිමල් සිය ගුවන් ගමන් බලපත්‍රය සහ වීසා බලපත්‍රය ආගමන විගමන නිලධාරීන්ට ඉදිරිපත් කළේය.  ඔවුන් එය පරීක්ෂා කිරීමේදී ඉතාලි වීසා බලපත්‍රය ව්‍යාජ එකක් බවට අනාවරණය කරගත් අතර නිමල්ට සිදු වූයේ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන්ගේ අත් අඩංගුවට පත් වීමය.

එතැනින් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ නිමල්ව රක්ෂිත බන්ධනාගාර ගත කරනු ලැබීය. පසුව ඇප ලබා පැමිණ නඩුවකටද මුහුණ දී දඩත් ගෙවා ආපසු පැමිණෙන විට නිමල්ගේ නිවෙස හා ඉඩම උගස්කරුට සින්න වී තිබුණේය.


නිමල්ගේ ඉතාලි සිහිනය බොඳ වූයෙන්, කිසිත් කරගත නොහැකිව නැවතත් සුළු වශයෙන් මාළු  වෙළඳාමක් කරමින් කුලී ගෙයක දැනට කල් ගෙවයි.
”ආයෙත් නම් ඔය වගේ ගොන් වැඩ කරන්නෙ නෑ. ඉතාලියේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ රස්සාවලට යන්න දඟලන අයටත් කියන්නෙ කපටින්ට අහුවෙලා අමාරුවේ වැටෙන්න එපා කිය එක තමයි.”


නිමල් පෙරේරා පාඩමක් ඉගෙන ගන්නා විට පෙරහැර ගොසින් හමාර මුත්, නිමල් වැන්නන්ගේ තවත් කතා එමට ඇති බැවින් තීන්දුවක් ගැනීමට පෙර හතර පස් වතාවක් දිතා බැලිය යුතු බවට නිමල්ගේ කතාව අතිශයින් වැදගත්ය.

විදේශ රැකියා සඳහා  මෙවැනි අවිධිමත් අයුරින් සංක්‍රමණය වන්නන් නීතියේ රැහැනට කොටු වී ඇති බව බොහෝ දෙනා නොදන්නේ ඒ ගැන සෙවිල්ලක් බැලිල්ලක් නැති බැවිනි. විදේශ රැකියා සඳහා දුවන්නන් වාලේ දුවන පිරිස්වල ස්වභාවයද එයය.

xfgsdger
ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

කඳානේ පදිංචිකාරියක වන තක්ෂිලා මධුවන්ති ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ රැකියා ඒජන්සියක් හරහා කුවේට් රාජ්‍යයේ රැකියාවකට යන්නේ ගෘහ හෙදියක් ලෙස සේවය කිරීමටය. එහෙත් ඇය පවසන්නී එහිදී ඇයට සේවය කිරීමට සිදු වූයේ ගෘහ සේවිකාවක ලෙස සේවය කිරීමට සිදු වූ බවය.

” ඒජන්සියෙන් මට කීවේ ගෘහ හෙදියක් ලෙස ක්වේට් රටේ නිවසක සේවය කිරීමට ඇති බවයි. මට ඒ ගෙදර පැය දොළහක් සේවය කරන්න තිඛෙන බවත්, ඒජන්සියේ අය කිව්වා. ඒ වුණාට මට ඒ ගෙදර පැය 24ම වැඩ කරන්න සිද්ධ වුණා.”

තක්ෂිලා මධුවන්ති තමාට සිදු වූ ඇබැද්දිය කෙටියෙන්ම පැවසුවේ එලෙසය.

ගෘහ හෙදියක් ලෙස සේවය කිරීම සඳහා ඇය ඒජනිස්යට ඉදිරිපත් කර තිබුණේ පෞද්ගලික රෝහලක පුහුණුවන්නියක ලෙස සේවය කළ බවට ලබාගත් සහතිකයකි. එය කිසිසේත්ම වෘත්තීය සුදුසුකමක් ලෙස සැලකිය නොහැකි වුවත්, ඒජන්සි කරුවා ඇය නොමග යවා ගෘහ හෙදියක් ලෙස සේවයට යවන බව පවසා ගෘහ සේවිකාවක් ලෙසින් මෙරටින් පිටත් කර තිබු‚. එය සනාථ කරනුයේ ගුවන් තොටු පොළේදී ඒජන්සි කරුවා විසින් ලබා දී තිබුණු සේවා ගිවිසුමය. එහි ඇයගේ වෘත්තිය ගෘහ සේවිකා (හවුස්මේඩ්) යනුවෙන් සඳහන්ව තිබේ.

විදේශ රැකියා සඳහා සංක්‍රමණය වීමට අපේක්ෂා කරන බහුතරයක් දෙනාගේ තත්ත්වය මෙලෙස බවත්, ඔවුන් දුවන්නන් වාලේ දුවනවා විනා, තමන් අපේක්ෂා කරන රැකියාව සඳහා අවශ්‍ය වෘත්තීය සුදුසුකම් මෙන්ම තමන් සතු කුසලතාවන් වර්ධනය කරගෙන තිබේද යන්න ගැන ඔවුන්ටම ඒ ගැන තක්සේරුවක් නැත.

කුසලතා සංවර්ධනය

ශ්‍රී  ලංකාවෙන් විදේශ රැකියා සඳහා සංක්‍රමණය වන පිරිස්වලින් බහුතරයකට තමන් අපේක්ෂා කරන රැකියාව සඳහා අවශ්‍ය වෘත්තීය සුදුසුකම් හා කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමක් නැති බවට වඩාත් තහවුරු කරන සාක්ෂි විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ සංඛ්‍යා ලේඛන ඔස්සේ ලබාගත හැකිය.

2022 වසරේ සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව දුර්වල කුසලතාවන් සහිතව විදේශගත වූ පිරිස එක් ලක්ෂ හයදහසක් පමණ වේ. එම වසරේ කුසලතාවන් සහිතව විදෙස්ගත වූ පිරිස අනූදෙදහසකට ටිකක් වැඩිය. ගෘහ සේවය සඳහා විදෙස්ගත වූ පිරිස හැත්තෑ හතර දහසක් පමණ වේ. වෘත්තීකයන් ලෙස විදෙස්ගත වූ සංඛ්‍යාව දහ හතර දහසකට ටිකක් වැඩිය.

2023 වසරේ මුල් මාස හය තුළ දී ශ්‍රී ලංකාවෙන් විදෙස්ගත වූ දුර්වල කුසලතාවන්ගෙන් යුතු පිරිස හතළිස් දහසකි. කුසලතාවන් සහිතව විදෙස්ගත වූ සංඛ්‍යාව තිස් හත් දහසකට ආසන්නය. වෘත්තීය සුදුසුකම් සහිතව විදෙස් රැකියා සඳහා යොමු වූ පිරිස හය දහසකට ටිකක් වැඩිය.    


මෙම සංඛ්‍යාලේඛනවලින් තහවුරු වවන කරුණ වන්නේ, විදෙස්ගත වන පිරිසෙන් බහුතරයක් දෙනා වෘත්තීය මට්ටමේ සුදුසුකම් ලාභීන් නොවන බවය.
මේ හේතුව නිසා සමහරෙකුට සිය සේවාව හරිහැටි ඉටු කිරීමට නොහැකිව අකරතැබ්බයන්ට මුහුණ දීමට සිදු වෙනවා පමණක් නොව රැකියාව අත්හැර දමා පෙරළා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමට ද සිදු වේ.


තක්ෂිලා මධුවන්තිගේ කතාව මේ සදහා සාක්ෂි දරයි.

වෘත්තීය කුසලතාවන් වර්ධනය කර නොගත් සේම හරිහැටි වෘත්තීය සුදුසුකම් සපුරා නොගත් පිරිස් යුරෝපා රටවලටත් ඕස්ට්‍රේලියාවටත් සංක්‍රමණය වන්නට උත්සාහ දරති. මේ අය ඒ රටවලට සේන්දු වන්නේ අවිධිමත් ලියකියවිලිවලින්ය. එසේම මුහුදු මාර්ගයෙන් හා ගුවන් මාර්ගයෙන්ය. ඇතැමෙක් ගුවන් මගින්ද එවැනි රටවල්වලට සංක්‍රමණය වීමට උත්සාහ දරති.  

නීතියේ රැහනට කොටු වීම:

තොරතුරු පනත යටතේ පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ලබා ගත් තොරතුරු අනුව යුරෝපා සහ වෙනත් රටවලට අවිධිමත් ලිපි ලේඛන ඉදිරිපත් කරමින් සහ මුහුදු මාර්ගයෙන් සංක්‍රමණය වන්නට උත්සාහ කර අත් අඩංගුවට පත් වූවන්ගේ සංඛ්‍යා ලේඛන මෙලෙස දැක්විය හැකි වේ.  

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 2009 සිට 2023 දක්වා කාල පරාසය තුළ මෙසේ අවිධිමත් ලෙසින් සංක්‍රමණය වීමට උත්සාහ කළ 5615 දෙනෙකු අත් අඩංගුවට ගෙන ඇත. මේ කාලය තුළ දී මෙවැනි සංක්‍රමණිකයින්ට පහසුකම් සැපයූ පුද්ගලයන් 348 දෙනෙකු අත් අඩංගුවට පත්ව තිබේ.  

විදේශ රැකියා සඳහා සංක්‍රමණය වීම වලකා ලීම හෝ ඒ සඳහා ඇති උනන්දුව අධෛර්යමත් කිරීම මෙම ලිපියේ අරමුණ නොවේ. ලිපියේ සැබෑ අරමුණ වන්නේ වර්ධනය කර ගත් කුසලතාවන්ද, ඉහළම වෘත්තීය සුදුසුකම්ද සහිතව විධිමත් අයුරින් විදේශ රැකියා සඳහා යොමු වීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දීම බව අවධාරණය කළ යුතු වේ.

අවිධිමත් සංක්‍රමණය

sdfq3wrdf

ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.

සංක්‍රමණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති ”සුරක්ෂිත සහ විධිමත් සංක්‍රමණය සඳහා මාර්ගෝපදේශනය”  නම් ග්‍රන්ථයේ අවිධිමත් සංක්‍රමණය යන්න අර්ථ දක්වා ඇත්තේ මෙලෙසය.

” මුල් රට මාර්ගස්ථ රට හෝ ගමනාන්ත රට ගමනාන්ත රට තුළට ඇතුල්වීම හෝ එයින් පිටවීම පාලනය කෙරෙන නීති නියමයන් හෝ අන්තර් ජාතික ගිවිසුම්වලට පරිබාහිරව පුද්ගලයින් සංචරණය වීම”.

මෙම අර්ථ කථනය තවත් සරලව පවසන්නේ නම්, ඕනෑම රටක හා ජාත්‍යන්තරව පවතින ආගමන විගමන නීතිවලට පටහැනිව රටකට ඇතුල්වීම හෝ පිටවීම යනුවෙන් සඳහන් කළ හැකිය.

මිනිස් ජාවාරම සහ මිනිස් වෙළඳාම :

විදේශ රැකියා සඳහා අබිමුඛ වන්නන් ඉතා පහසුවෙන් මිනිස් ජාවාරමට සහ මිනිස් වෙළඳාමට ගොදුරු වීමේ ප්‍රවනතාවක් පවතී.

මිනිස් ජාවාරම සහ මිනිස් වෙළෙඳාම යන සංසිද්ධීන් දෙක එකට බැඳී පවතින්නකි.  මිනිස් වෙළෙඳාමට ගොදුරු වන්නන් පුද්ගල සූරා කෑමට, බලහත්කාරයෙන්, බලපෑම් කිරීමෙන්, රැවටීමෙන් සේවා සඳහා බඳවා ගැනීමට වෙනත් අයට අලෙවි කිරීමට බඳුන් වේ. මේ හේතුව නිසා එසේ ගොදුරු වුවත් ලිංගික සූරා කෑමට, අවයව ඉවත් කර ගැනීමට හා බලහත්කාරයෙන් අනාරක්ෂිත සහ අනතුරුදායක සේවාවන්හි යොදවා ගැනීමේ ඉඩකඩ පවතී.



විදෙස් රැකියා සඳහා යැයි පවසමින් එසේ විදෙස් රැකියා සඳහා  සිය කැමැත්තෙන් මුදල් ගෙවා ඉදිරිපත් වෙන පුද්ගලයින් මුහුදු මාර්ගයෙන් හෝ ගොඩබිම් ප්‍රවාහන මාර්ගයෙන් රැගෙන යාම මිනිස් ජාවාරම ලෙසින් හැඳින්විය හැකිය.  මෙයට භාජනය වන්නන්ටද මිනිස් වෙළෙන්දාමේදී සිදු වෙන දූෂණයන්ට හා අකරතැබ්බයන්ට මුහුණ දීමට සිදු වීමේ ඉඩ ප්‍රස්ථා ඉහළ අගයක් ගනී.

බාධාවකින් තොරව විදේශ රැකියාවකට යෑම

මේ සඳහා පුහුණුවක් ලබා ගැනීම අත්‍යවශ්‍යය. මෙහිදී පුහුණුව ලෙසින් සලකනු ලබන්නේ සේවායෝජකයින්ගේ ඉල්ලූම තිඛෙන ආකාරයේ පුහුණුවක්ය. එය විශේෂඥ, කුසලතා, පුහුණුව, දැනුම හා හැකියාව ඇත්තෙකු පුහුණු ශ්‍රමිකයෙකු ලෙසින් අර්ථ දැක්විය හැකිය.

අද ලොව තුළ පුහුණු මට්ටම අනුව නිකුත් කරනු ලබන බොහෝ වීසා බලපත්‍ර තිඛෙන බැවින් එවැනි පුහුණුවක් දත් අයෙකුට පහසුවෙන්ම පුහුණු සංක්‍රමණිකයෙකු විය හැකිය.

ශ්‍රී  ලංකාව තුළ විශේෂඥ පුහුණුව ලබා ගත හැකි රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික අංශයේ ආයතන තිබේ. මේ ආයතන මොනවාද යන්න ගැන තම ප්‍රදේශයේ තරුණ සේවා සභා කාර්යාල හා වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශන ආයතන විදේශ සේවා නියුක්ත කාර්යාංශයේ ප්‍රාදේශීය කාර්යාලවලින් විමසා දැනගත හැකිය.


විදේශ රැකියා සඳහා සංක්‍රමණය වන්නන් වෙනුවෙන්ම පිහිටුවා ඇති රාජ්‍ය ආයතන ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය වේ. මෙම ආයතනය යටතේ ලියා පදිංචි වී ඇති විදේශ රැකියා ඒජන්සි අංයතන රැසක්ද තිබේ. ඒවා නියාමනය කරනු  ලබන්නේ, විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයය. මේ ආයතන වැරදි කරන්නේ නම් ඒවා අසාධුගත කිරීම ආයතනය විසින් කලින් කලට සිදු කරනු ලබයි. ඔබ කිසියම් විදෙස් රැකියා ඒජන්සියක් වෙතින් විදේශගත වීමට අපේක්ෂා කරන්නේ නම් පළමුව කළ යුත්තේ විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ වෙබ් අඩවියට ගොස් එම ආයතනය ලියාපදිංචි වූවක්ද යන්න සොයා බැලීමය. ඊටත් අමතරව වැඩිමනත් තොරතුරු අවශ්‍ය නම් විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයෙන් විමසීමටද හැකිය.

වෘත්තීය සුදුසුකම් ලබා ගැනීම:

ඔබ කිසියම් ආයතනයක සේවයේ නියුක්තව සිටින නමුත් ඔබේ පළපුරුද්ද අනුව පිළිගත් සහතිකයක් නොමැති නම් ඔබට පිළිගත් වෘත්තීය සහතිකයක් ලබා ගැනීමටද අවස්ථාව තිබේ. ඒ සඳහා ඔබ යා යුත්තේ තෘතීයික හා වෘත්තීය අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව වෙතය.

තෘතීයික හා වෘත්තීය අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාවේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය කේ.ඒ.ලලිතධීර පවසන්නේ වෘත්තීය පළපුරුද්දක් ඇති අයට සිය කොමිසම  හරහා එන්.වී.ක්‍යු 3 මට්ටමේ සහතික ලබා ගත හැකි බවය. ඒ සඳහා ලිඛිත විභාග නොපවත්වන බවත්, අදාල පුද්ගලයාගේ හැකියාව පිලිබඳ පරීක්ෂණයක් සිදු කර උක්ත සහතිකය පිරිනමන බවත්ය. තෘතීයික හා වෘත්තීය අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව, ඊට අමතරව එන්.වී.ක්‍යු පළමු මට්ටමේ සිට 7 වන මට්ටම දක්වා, සහතික පිරිනමන බවද, ඒ සඳහා ද ක්‍රමවේදයන් සකසා ඇති බවද අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා පවසයි.

lalithadeera

ආචාර්ය කේ.ඒ.ලලිතධීර  – ඡායාරූපය – The Leader වෙබ් අඩවියෙනි.


මේ වන විට සිය කොමිෂම ශ්‍රී ලංකා රජයේ අනුදැනුම මත සෞදි අරාබියේ ‘තකාමෝල්’ ආයතනය සමග අවබෝධතා ගිවිසුමකට අත්සන් කර ඇති බව පවසයි.

‘තකාමෝල්’ ආයතනයද සිය ආයතනය මෙන් සහතික පිරිනමන සෞදි රාජ්‍ය අංශයේ ආයතනයකි. මෙම ගිවිසුම අනුව සෞදි අරාබියට අවශ්‍ය සේවකයින් වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ එන්.වී.ක්‍යු මට්ටමේ සුදුසුකම් ලද්දවුන් ලියාපදිංචි කර ගන්නා බවත් ඉදිරියේදී සෞදි රාජ්‍යයට සේවකයින් බඳවාගැනීමේදී මෙසේ ලියා පදිංචි වූවනට ප්‍රමුඛතාවය හිමිවන බවත්, අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය ලලිතධීර කියයි.

මෙම අවබෝධතා ගිවිසුමට අනුව පෑස්සුම්, විදුලි කාර්මික, මෝටර් රථ විදුලි කාර්මික, ශීතකරණ හා වායුසමන ශිල්පය හා ඇලූමිනියම් පැබ්රිකේෂන් යන ක්ෂේත්‍රවල සුදුසුකම් ලද පිරිස් ලියාපදිංචි කර ගැනේ.

මෙම අවබෝධතා ගිවිසුම අත්සන් කර මාස කීපයක් ගත වී ඇතත්, තවමත් ලියා පදිංචි වී ඇත්තේ අයදුම්කරුවන් හත් අට දෙනෙකු බවද අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා පවසයි.

වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරිය:

වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරිය වෘත්තීය සුදුසුකම් සපුරා ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය අංශයෙන් පවත්වා ගෙන යනු ලබන ප්‍රධානතම ආයතනය වේ. මේ වන විට මෙම ආයතනය මගින් විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්ට අදාළව පාඨමාලා 300ක් පමණ පවත්වන අතර දිවයින පුරා ඔවුන්ගේ පුහුණු මධ්‍යස්ථා පිහිටුවා ඇත. ඔබගේ ප්‍රදේශයේ ඇති වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථාන වෙත ගොස් පාඨමාලා පිළිබඳව විස්තර දැනගත හැකිය.

 විදේශ රැකියාවක් සඳහා යෑමට අපේක්ෂා කරනවා නම්, ඉහත කරුණු කාරණා සැලකිල්ලට ගෙන කටයුතු කිරීම කරදරයකින් තොරව රැකියාවකට අනුගත වීමට පහසුවක් වනු ඇත.    

සටහන – නිමල් අබේසිංහ

මෙම වාර්තාව 2023 අගෝස්තු මස 23 දින The Leader වෙබ් අඩවියේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවක උපුටනයකි.

ගැහැණුන් දෙදෙනෙක් – එකම ඉරණමක්: ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය උගුලේ පැටළී විදෙස්ගත වූ ඔවුන් අද

රදිකා ගුණරත්න   

පොළොන්නරුවේ පද්මලතා, සිය දියුණුව පිළිබඳ අභිමානවත් සතුටකින් කතා කරන්නීය. ‘‘ගමේ වාහනයක් තියාගෙන කාටවත් ණය නොවී ගෙයක් දොරක් හදාගෙන හොඳට ඉන්නෙ අපි‘‘ යැයි ඇය කියන්නීය. ‘‘අවුරුදු දාසයක් තිස්සේ දිගටම මැදපෙරදිග ගියා. මගෙම කියල ඉඩමක් අරන් ගෙයක් හදාගත්තා..‘‘

එහෙත් පොළොන්නරුවේ කාන්ති නිමාලිකා ගේ කතාව එයට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ය. ‘‘මට මේ ගෙදර ඔප්පුව බේරල දෙන්න පුළුවන් නම් බුදු බව අත්වෙනවා‘‘. ඇය විදෙස්ගත වීමෙන් සිදුව තිබෙන්නේ ණය බර වැඩි වීම පමණි. ‘‘අපිට කවුරුහරි හදි හූනියම් කරල. ඒක කපාගන්නවත් විදිහක් නෑ!‘‘

පද්මලතා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයෙන් ගෘහ සහායිකාවක ලෙස පුහුණු සහතිකය ලබා විදේශගත වූයේ සැමියාගේ බීමත්කම, ගෘහස්ථ ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ අත ළඟ එන ණය ව්‍යසනයෙන් ගැළවීම පිණිස ය. ඒ 2007 වසරයි. ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය අර්බුදය පොළොන්නරුවේ හිස ඔසවමින් තිබිණි.  ස්වයං රැකියාවක් සඳහා ඇය ලබාගත් කුඩා කණ්ඩායම් ණය, ස්වයං රැකියාවක් ඇරඹීමෙන් තොරවම සැමියා සහ දරුවන් වෙනුවෙන් වියදම් වී තිබිණි. ‘‘මට වෙන කරන්න දෙයක් තිබුණෙ නෑ. රට යන එක තමයි එකම උත්තරය වුණේ..‘‘

මේ අතර, පොළොන්නරුවේ කාන්ති නිමාලිකා 2011 වසරේදී ගෘහ සහායිකාවක ලෙස පුහුණු සහතිකය ලබා විදෙස්ගත වූවාය. ඒ වන විට ඇයට ණය ප්‍රශ්නයක් නොතිබුණු අතර, ඇය විදේශගත වූයේ නිවසක් තනා ගැනීම සඳහා මුදල් ඉපැයීම පිණිස ය.

‘‘මම රට ඉද්දි හම්බ කරන හැම දේම ගෙදරට එව්වා. ආපහු ලංකාවට එනකොට කිසිම ඉතිරියක් නෑ. යන්තම් ගේ හදන්න පටන් අරන් තිබුණ විතරයි.‘‘

එයින් දස වසරකට පසු 2021 වසරේදී කාන්ති නිමාලිකා නැවත වරක් විදේශ ගත වන විට ඇය ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය උගුලට හසු ව සිටියා ය. ඇය සිය පළමු ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය මුදල 2015 වසරේදී ලබාගෙන තිබුණේ ඇඳුම් මැසීමේ ව්‍යාපාරයක් සඳහා ය. දෙවැනි තෙවැනි සහ සිව්වැනි ණය මුදල් ද එසේම ය. කිසිදු ව්‍යාපාර පුහුණුවක් හෝ නිපුණතා සංවර්ධනයක් ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතන ඇයට ලබාදුන්නේ නැත. ‘‘ගෙවල්වලට ඇවිත් කිව්වා, ව්‍යාපාරයක් කරනව කියල යෝජනාවක් ලියල දෙන්න කියලා. අපි කණ්ඩායම් විදිහට එක එක්කෙනාට ඇප වුණා.‘‘ 

මේ කාලය වන විට ‘කුඩා කණ්ඩායම් ණය‘ වශයෙන් කාන්තාවන් ඉලක්ක කරගෙන ස්වයං රැකියා සඳහා රුපියල් දස දහසේ සිට ලක්ෂ දෙක දක්වා විවිධ ප්‍රමාණවල ණය ලබාදීම මෙන්ම විවිධ හිංසාවන්ට ඔවුන් ලක් කරමින් ණය වාරික එකතු කිරීම ද ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතන විසින් සිදු කරමින් තිබිණි. 2018 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත වූ, මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් පුද්ගල ණය ඇති කරන බලපෑම පිළිබඳ කරුණු සෙවූ ජගත් සංවිධාන ස්වාධීන විශේෂඥ හුවාන් පාබ්ලෝ බොහොස්ලාව්ස්කි විසින් දැක්වූ ආකාරයට ණය වාරික ගෙවීමට කාන්තාවන් සිය වකුගඩු විකිණීමේ සිට ලිංගික අල්ලස් ලබාදීම දක්වා අර්බුදය ඔඩු දුවා තිබිණි.

විදෙස්ගත වන විට රුපියල් එක්ලක්ෂ අසූදහසක ණය බරක් කාන්ති නිමාලිකා හට තිබිණි. නිවසේ ඔප්පුව ද ලක්ෂ එකහමාරකට ඇපයට තබා තිබිණි.

‘‘මට ඕනෙ වුණේ මේ කරදරවලින් බේරිලා පුළුවන් තරම් ඉක්මනට රට යන්න!‘‘

කාන්තාවන්ගේ ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය ප්‍රශ්නය වහල් බවේ නූතන ආකාරයක් 

2021 වසරේදී වහල්භාවයේ නූතන ආකාරය පිළිබඳ සොයාබැලීමට පත් කළ, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ විශේෂ වාර්තාකරු තොමොයෝ ඔබොකාතා, ලංකාවේ ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ගැටළුව, ‘අතිශය සමාජභාවීකරණයට ලක් වූ අංශයක්‘ (a highly gendered sector) ලෙස හඳුනාගත් අතර, ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය උගුලෙහි සිරවූ කාන්තාවන් ණය ගෙවීමට ගන්නා උත්සාහයන් ‘වහල් භාවයේ නූතන ආකාරයක්‘ වශයෙන් හඳුන්වා දුන්නේය.

‘‘මම හිටපු ගෙදර ගොඩක් වැඩ වැඩියි. පාන්දර වෙනකල් එක දිගට වැඩ. ළමයි පස් දෙනෙක්ගෙ වැඩ තනියම කරන්න ඕනෙ. පඩි අඩුවෙන් දුන්නෙ. ඊට පස්සෙ මාව අසනීප වුණා. මාව ඉස්පිරිතාලෙට අරන් ගියා. ඉස්පිරිතාලෙන් කිව්වා, මට වැඩ කරන්න සනීපයක් නැහැ කියලා. මට ලංකාවට එන්න ඕනෙ වුණා. ලංකාවෙ ඒජන්සියෙ මැඩම් කිව්වා, ගියා නම් ඉඳපන් කියලා‘‘ යැයි ද නිමාලිකා පැවසුවාය.

මූලික වශයෙන් ණය ප්‍රශ්නයෙන් පළා යාමේ අවශ්‍යතාවය මත, කාන්ති නිමාලිකා විදෙස්ගත වී තිබුණේ අනාරක්ෂිත ශ්‍රම සංක්‍රමණිකයෙකු ලෙස ය. පුහුණු සහතිකය අත තිබියදීත්, ඇයට රැකියා වීසාවලින් විදෙස්ගත විය හැකිව තිබියදීත් ඒජන්සිය ඇයව විදෙස්ගත කර තිබුණේ සංචාරක වීසාවලිනි.

‘‘අතට රුපියල් ලක්ෂ 5 ක් දෙනව කියපු එක ලොකු හයියක් වුණා. ඒකෙන් ගෙදර ඔප්පුව බේරන්න හිටියෙ. ඒත් මම රට ගියාට පස්සෙ මහත්තයට කතා කරල රුපියල් අසූදාහක් දීල තිබ්බා. ඉතිරි සල්ලි අලුත් පාස්පෝට් එක හදන්න වියදම් වුණා කියල කිව්වලු‘‘. කාන්ති නිමාලිකා පැවසුවාය.

විදේශ රැකියා නියුක්ති කාර්යාංශයේ ලියාපදිංචි වී රට රැකියාවට ගියේ නම් පමණක් ඇයට රක්ෂණ ආවරණය ලබාගත හැකි ව තිබිණි. ආපසු පැමිණීමේ ගුවන් ටිකට්පත් සඳහා ඇගේ  සැමියා විසින් ණයට ලබාගත් ලක්ෂ දෙකක මුදලක් ඒජන්සිය වෙත ගෙවා තිබිණි.

අද වන විට නිමාලිකා නිතර නිතර රෝහල්ගත වෙයි. වකුගඩු රෝගය යැයි සැකකෙරෙන තත්වයක් නිසා කුලී වැඩකට පවා යාමට ඇයට නොහැකි ය. සැමියා මත්පැනට ඇබ්බැහි වී සිටියි. නිවසේ ඔප්පුව සින්නවීමට ආසන්න ය. අඩක් වැඩ නිම කළ එම නිවස ද බුන්වත් වූ ඔවුන් මෙන්ම ඔහේ බලා සිටියි.

සින්න වීමට ආසන්න බිඳුණු සිහිනය – කාන්ති නිමාලිකාගේ නිවස Photo Credit: Asanka Satharasinghe, Polonnaruwa

ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය උගුලෙන් බේරීමට මැදපෙරදිගට පළා ගිය කාන්තාවෝ

පද්මලතා මෙන්ම කාන්ති නිමාලිකා ද ජීවත් වන පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය, උතුරු නැගෙනහිර හැරුණු විට ශ්‍රී ලංකාවේ ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය අර්බුදය පුපුරාගිය ප්‍රධාන දිස්ත්‍රික්කය විය. ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතන විසින් 30% සිට 220% දක්වා වූ අධිකතර සහ නියාමනයකින් තොරව ඉහළ වාර්ෂික පොලී අනුපාතික සමග මෙම ණය ලබා දෙමින් තිබිණි. ණය වාරික ගෙවාගත නොහැකිව 2020 වසර වන විට කාන්තාවන් සංඛ්‍යාව 100 දෙනෙකු පමණ සිය දිවි නසාගෙන ඇති බවට මාධ්‍ය වාර්තා පළ වූ නමුත් කිසිදු නිල පර්යේෂණයක් ද මේ සම්බන්ධව සිදු කෙරී නැත. ණය අර්බුදයෙන් පළා යාම පිණිස කාන්තාවන් කී දෙනෙකු විදේශගත වී තිබේ ද යන්න පිළිබඳ කිසිදු නිල සංඛ්‍යා ලේඛනයක් නොමැති අතර, එම දත්ත එක්රැස් කිරීමක් ද මෙතෙක් සිදුව නැත.

‘‘මං වගේම ණය වෙච්ච අපේ ගමේ ගෑණු කෙනෙක් ණය ගෙවාගන්න බැරුව වස බීලා අමාරුවෙන් ජීවිතේ බේරගත්තා. පස්සෙ ඒ පවුලම ගම දාල ගියා..‘‘ යැයි මේ සම්බන්ධයෙන් කාන්ති නිමාලිකා පවසයි.

ඇය ජීවත් වන පොළොන්නරුවේ ගණන්ගොල්ල ගම්මානය ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය අර්බුදයට දැඩි සේ ගොදුරු වූ ගම්මානයක් වූ අතර එය පවුල් 430 කින් පමණ සමන්විත ය. ණය උගුලට හසු වූ පවුල් 18ක පමණ මව්වරු නැවත නැවතත් ගෘහ සහායිකාවන් ලෙස විදේශගත වෙමින් සිටිති. එසේ විදේශ රැකියාවේ යෙදී මේ වන විට ආපසු පැමිණ සිටින ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය වින්දිත කාන්තාවන් සංඛ්‍යාව 08 දෙනෙකි. මේ අනුව දළ වශයෙන් ගම්මානයේ පවුල්වල ණය බරෙන් පීඩිත කාන්තාවන්ගෙන් 6%ක පමණ ප්‍රතිශතයක් ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය අර්බුදය හේතුවෙන් විදේශගත වීම තෝරාගෙන තිබෙන අතර, එසේ විදේශගත වූ කාන්තාවන්ගෙන් 30%ක් පමණ ආපසු පැමිණ සිටිති.

‘‘අම්ම පැනල ගියාද කියල ණයකාරයො ඇහුවා!‘‘

‘‘එහෙ ඉද්දිත් මට හරියට ණය ප්‍රශ්නෙ මතක් වුණා. කොම්පැනිවල අය දවස ගාණෙ ගෙදර ඇවිත් අම්ම කෝ පැනල ගියාද කියල අහනවා කියල ළමයි කියනවා. මම එහෙදිත් හිටියෙ හරි පීඩනයෙන්‘‘ යැයි කාන්ති නිමාලිකා කීවාය.

ණය එකතු කිරීමට පැමිණෙන ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතන නියෝජිතයන් විසින් කාන්තාවන් ව කායික මෙන්ම මානසික ප්‍රචණ්ඩත්වයන්ට ද ලක් කරන බව ජගත් සංවිධාන ස්වාධීන විශේෂඥ පැබ්ලෝ බොහොස්ලාව්ස්කිගේ වාර්තාවේ දැක්වේ.

‘‘අපේ පුහුණු වැඩසටහන්වලදි අපි අනිවාර්යයෙන්ම මානසික සෞඛ්‍යය ගැන අවධානය යොමු කරනවා. අවශ්‍ය උපදෙස් දෙනවා‘‘ යැයි විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ පුහුණු වැඩසටහන් භාර නියෝජ්‍ය සාමාන්‍යාධිකාරී සෙනෙරත් යාපා අවධාරණය කළේ ය.

එහෙත්  ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය ගෙවාගත නොහැකිව විදේශගත වන සහ එසේ විදේශගත වී ආපසු පැමිණෛන කාන්තාවන් කෙරෙහි එහිදී විශේෂ අවධානයක් යොමු නොකෙරේ. 

විදෙස්ගත ශ්‍රමිකයන් ව සිට ආපසු පැමිණි වුන් සමාජයීය, ආර්ථික මෙන්ම මනෝවිද්‍යාත්මක ලෙස ද නැවත සමාජගත කිරීම (social, economic and physiological reintegration) ජාතික ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම යටතේ සිදු කෙරෙන බව, ශ්‍රී ලංකාවේ වහල් සේවයේ නූතන ආකාර පිළිබඳ හෙළිදරව් කළ ජගත් සංවිධාන වාර්තාවට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ශ්‍රී ලංකා රජය 2022 වසරේදී සඳහන් කර තිබේ. නමුත් ප්‍රායෝගික තත්වය වෙනස් ය.

‘‘ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලවලට මනෝ උපදේශන සේවාවන් වෙනුවෙන් උපදේශනවලට යොමු වෙන අය අතරේ රට ගිහින් ආපසු පැමිණි අය හෝ ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය උවදුර නිසා විදේශගත වී නැවත පැමිණි අය නැති තරම්.‘‘ යැයි සිය නම හෙළි නොකරන ලෙස ඉල්ලා සිටි පොළොන්නරු දිස්ත්‍රික්කයේ සේවයේ නියුතු විදේශ රැකියා සංවර්ධන නිලධාරිනියක පැවසුවා ය.

කාන්ති නිමාලිකාගේ නොගෙවූ ණය වෙනුවෙන් පවරා ඇති නඩු, ඇය නොමැතිව ඒකපාර්ශවිකව විභාග වන බවද එක් ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සමාගම් නියෝජිතයෙකු ඇයට දැනුම් දී තිබේ. රෝගී තත්වය, ණය බර සහ පවුල් ප්‍රශ්න තුළින් ඇති වී තිබෙන මානසික වියවුල් බවක් හේතුවෙන් ඇයට එහි බරපතළකම නොවැටහෙනවා විය හැකි ය. ඇය නැවත නැවතත් කියන්නේ තමන් මේ තත්වයට පත් වුණේ කිසිවෙකු විසින් හූනියමක් කර ඇති නිසා බව ය.

කාන්ති නිමාලිකා සිය විදේශ ගමන් බලපත්‍රය අතැතිව සුසුම්ළන්නීය. Photo Credit: Asanka Satharasinghe, Polonnaruwa

ප්‍රතිලාභ ලැබුණු කෙනෙක් නැහැ!

කාන්ති නිමාලිකා  වැනි කාන්තාවන්ගේ හෙට දවස පිළිබඳව, 2008 වසරේදී පනවා ගැනුණු ‘නැවත පැමිණීම සහ සමාජගත කිරීම පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්ති විධිවිධාන‘ (National Policy Provisions on Return and Reintegration The National Labour Migration Policy (2008) of Sri Lanka) සහ ඒ අනුව සකස් කර ගත් ජාතික ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම අදාළ වේ. ශ්‍රී ලංකාව මෙබඳු ප්‍රතිපත්තියක් හිමි දකුණු ආසියාවේ එකම රට වන අතර, මෙයට අනුව මෙම කාන්තාවන් දෙදෙනාම ආපසු සිය රට බලා පැමිණි ශ්‍රමික සංක්‍රමණිකයන් යන පොදු කාණ්ඩය යටතේ  ප්‍රතිලාභ ලැබීමට සුදුස්සෝ වෙති. එම විධිවිධාන සහ ජාතික ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම අනුව වසරකට වඩා වැඩි කාලයක් විදේශගත ව සිට ලංකාවට පැමිණෙන සංක්‍රමික ශ්‍රමිකයන් හට ලංකාවට පැමිණ වසර 5 ක් ඇතුළත ඉල්ලුම් කළ යුතු,  50,000 ක ස්වයං රැකියා ණයක් සහ අධ්‍යාපනයේ නියැළෙන දරුවන්ට රුපියල් දස දහසක පාසල් උපකරණ කට්ටලයක්  ද වේ.

‘‘අපි දැනට ප්‍රතිලාභ ලබාදෙමින් යනවා. ඒ වැඩකටයුතු ආරම්භ කරල තියෙන්නෙ.‘‘ යැයි විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශයේ ප්‍රකාශක (පුහුණු සහ බඳවා ගැනීම්) නියෝජ්‍ය සාමාන්‍යාධිකාරී සෙනෙරත් යාපා පැවසුවේය. ‘‘පළාත් මට්ටමෙන් තොරතුරු එක්රැස් කර තිබෙනවා.‘‘

‘‘අපි නම් එහෙම දෙයක් ගැන දන්නෙ නෑ. අපිට කිසිම ප්‍රතිලාභයක් ලැබිලත් නෑ‘‘. යැයි කාන්ති නිමාලිකා පැවසුවා ය. 

‘‘එහෙම දෙයක් තියෙනව නම් ලොකු දෙයක්.‘‘ යැයි  පද්මලතා ද පැවසුවා ය. පද්මලතාගේ දැන් වයස අවුරුදු 43 කි. ආපසු පැමිණ – නැවත නොගොස් සමාජගත වීම පද්මලතා ට ඉක්මනින් හෝ කල් ගත වී හෝ කරන්නටම සිදු වේ. ‘‘මට හැමදාම මෙහෙම වැඩ කරන්න බෑ.‘‘ යැයි ඇය කීවාය. ‘‘ස්වයං රැකියා වැඩසටහනකින් හරි ප්‍රතිලාභ ලැබෙනව නම් ලොකු දෙයක්. මට මගෙ ව්‍යාපාරය වැඩිදියුණු කරගෙන දෙතුන් දෙනෙකුට රස්සා දෙන්නත් පුළුවන්‘‘. 

ඇය සඳහන් කරන ව්‍යාපාරය කුඩා සරුවත් කඩයකි. කෝවිඩ්-19 වසංගත සමයේ කෙටි කලකට නැවත පැමිණි ඇය, ලංකාවේ ස්ථාවර වීමට සිතා ඇරඹූ ‘එදා වේල සරිකර ගත හැකි‘ අන්දමේ කුඩා ආදායම් මාර්ගයකි. කෙසේ නමුත් අනතුරුව රටේ හටගත් දේශපාලන සහ ආර්ථික අර්බුද හමුවේ අද වන විට එය, ගෙදර අද්දර පාර අයිනේ ඇති ඉටි රෙදි ගැසූ මඩුවකට වැඩි යමක් නොවේ.

පද්මලතා ට ද ව්‍යවසායිකාවක වීමේ සිහිනයක් ඇත. මේ ඇගේ සරුවත් කඩයයි. Photo Credit: Asanka Satharasinghe, Polonnaruwa

මේ අතර, විදේශ රැකියා සංවර්ධන නිලධාරිනිය මෙසේ පැවසුවාය.

‘‘ප්‍රතිලාභ වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක වන බව දන්නවා. නමුත් ප්‍රතිලාභ ලබාගත් කිසිම කෙනෙක් ගැන නම් අහල නෑ. එක සැරයක් එක කාන්තාවක් මී කිරි හට්ටි ව්‍යාපාරයක් කරන්න ස්වයං රැකියා ණයට ඉල්ලුම් කළා. මී කිරි හට්ටිවලට ණය ලබානොදෙන බව ඇයට දැනුම් දී තිබුණා. ‘‘

ප්‍රතිලාභ ලැබීම අයිතියක් නෙවෙයි!

GAATW (Global Alliance Against Traffic in Women) විසින් 2023 ජූලි මස කොළඹ දී ‘ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් සංවිධාන සහ සංක්‍රමණික සංවර්ධන සමාජවල නියෝජිතයන්ගේ ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශය‘ එළි දක්වනු ලැබිණි. ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තාවන්ගේ ‘ආරක්ෂිත සහ සාධාරණ ශ්‍රම සංක්‍රමණය‘ පිළිබඳ සිවිල් සංවිධාන ගණනාවක් සමග එක්ව සිදුකළ පර්යේෂණයක ප්‍රතිඵලයක් වන මෙහි, ආපසු පැමිණි පසු ලබාදිය යුතු අයිතිවාසිකම් අතර ආපසු පැමිණීම හා සමාජගත වීම පිළිබඳ ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක අනු ප්‍රතිපත්තිය (Return and Reintegration Sub Policy) අනුව එම කාන්තාවන්ගේ නිපුණතා සංවර්ධනය මෙන්ම රැකියා හා ව්‍යවසායක අවස්ථා සඳහා ප්‍රවේශය ලබාදීම ද වේ.

මෙහිදී අදහස් දැක්වූ විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය සඳහන් කළේ මෙම අනු ප්‍රතිපත්තියේ දැක්වෙන්නේ සහායක පැකේජ මිස අයිතියක් ලෙස ලබාගත හැකි ප්‍රතිලාභ නොවන බවයි. 

GAATW ආයතනයේ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධීකාරක බන්දනා පට්නායක් එහිදී මෙසේ පැවසුවාය.

‘‘ආපසු පැමිණෙන සංක්‍රමණික කාන්තාවන්ට කිසිදු ප්‍රතිලාභයක් අයිතියක් ලෙස ලැබෙන බවට සහතිකයක් නැහැ.‘‘

ප්‍රතිලාභ සඳහා කෝටාවක් අවශ්‍යයි

ශ්‍රී ලංකාවේ සංක්‍රමණික කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් දීර්ඝ කාලයක් කටයුතු කරන, කාන්තාව හා මාධ්‍ය සාමූහිකයේ වැඩසටහන් අධ්‍යක්ෂිකා (කාන්තාවන්ගේ ආර්ථික අයිතිවාසිකම් සහ මාධ්‍ය) ආචාර්ය සේපාලි කෝට්ටෙගොඩ මෙසේ පැවසුවාය.

‘‘විදෙස්ගත ශ්‍රමිකයන් බවට පත් වන කාන්තාවන්, උපයන මුදල් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ තමන්ගේ පවුල්වලට එවනවා. ඔවුන් බොහෝ විට ලංකාවට එන්නෙ හිස් අතින්. එය, පැහැදිලිවම සමාජභාවීකරණය වූ ප්‍රතිචාරයක් (‘a gendered response’). අනෙක් කාරණය, හැම කෙනෙකුම ව්‍යවසායිකාවක් කරන්න බැහැ. රාජ්‍යයට මීට වඩා වගකීමක් ඔවුන් ගැන තිබෙනවා. ඔවුන් වෙනුවෙන් නව රැකියා නිර්මාණය කළ යුතුයි.‘‘

‘‘ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ප්‍රශ්නය මේ පළාත්වල දැඩි සේ තිබෙනවා. ආපසු පැමිණවුන් සමාජගත කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය තුළ ණය උගුලට හසු වූ කාන්තාවන්ට විශේෂයක් කළ යුතුයි. ප්‍රතිලාභ සඳහා කෝටාවක් හඳුන්වා දිය යුතුයි‘‘. විදේශ රැකියා සංවර්ධන නිලධාරිනිය පැවසුවාය.

‘‘මට වෙච්ච දේ මගෙ පුතාට වෙන්න දෙන්නෙ නෑ‘‘- පද්මලතා

‘‘මේ ගම්මානවල ණය ප්‍රශ්නයත් එක්ක කාන්තාවන් නිපුණ ශ්‍රමිකයන් විදිහට විදේශගත නොවෙන තරම්. තරුණ ගැහැණු ළමයි අවුරුදු 16 වෙද්දි සාමාන්‍ය පෙළ කරලා, සමහර විට ඊටත් කලින් විවාහ වෙන ප්‍රවණතාවක් තියෙනවා, දරිද්‍රතාවය නිසාම. ඊට පස්සෙ ඔවුන් ණය වෙනවා. ණය ගෙවාගන්න බැරි වුණාම මැදපෙරදිග යනවා‘‘  යැයි සංවර්ධන නිලධාරිනිය පැවසුවාය.

කෙසේ නමුත් සංවර්ධන නිලධාරිනියගේ දැනුවත් කිරීම්වලින් පසුව නිපුණ ශ්‍රමිකයෙකු ලෙස විදේශ ගත වීමේ අවස්ථාව පිළිබඳ පද්මලතා දැන් සිතයි. නිපුණ ශ්‍රමිකයෙකු බවට පත්වීමට නම් අවම වශයෙන් ජාතික වෘත්තීය සුදුසුකම් (NVQ) රාමුව යටතේ 3 වන මට්ටම හෙවත් NVQ Level 3 සැපිරිය යුතු වේ. තෘතියික සහ වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරිය ඇතුළු ආයතන කිහිපයක් විසින් සපයනු ලබන මෙම ත්‍රෙමාසික සහතිකපත්‍ර පාඨමාලාව හැදෑරීමෙන් අනතුරුව ඇයට ජාත්‍යන්තර සුවසේවා අංශයේ care giver හෙවත් රැකබලාගන්නියක/ උපස්ථායිකාවක/ සාත්තුසේවිකාවක ලෙස කටයුතු කිරීමට හැකි වනු ඇත.

මේ අතර, ඇගේ 24 හැවිරිදි පුත්‍රයා නිපුණ ශ්‍රමිකයෙකු බවට පත් වී දකුණු කොරියාවේ සුරක්ෂිත රැකියාවකට යාම සඳහා වෙල්ඩින් වැඩ පාඨමාලාවක් හදාරමින් සිටියි. ‘‘මට හරි මහන්සියි. මම ආවෙ ලේසි ගමනක් නෙවෙයි. තවම මට ගේ වැඩ සම්පූර්ණ කරගන්නත් බැරි වුණා. ඒත් මගෙ පුතාට මට වෙච්ච දේවල් වෙන එකක් නැහැ‘‘  යැයි ඇය පවසයි.   

වසර 16 ක් අඛණ්ඩව විදේශ රැකියාවේ යෙදෙමින් පද්මලතා ඉදිකරගත් නිවස. එහි වැඩ කටයුතු තවම නිම නැත. Photo Credit: Asanka Satharasinghe, Polonnaruwa

මෙම වාර්තාව 2023 අගෝස්තු මස 22 දින Lanka News Web (LNW) වෙබ් අඩවියේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවක උපුටනයකි.