Home Blog Page 22

Making Elections Work for the People – The Role of Civil Society

The Center for Investigative Reporting (CIR) is launching a series of public discussions on electoral integrity and the role of various stakeholders in protecting democracy in Sri Lanka.

The first of the series will focus on the role of civil society in protecting electoral integrity. An eminent panel of speakers will join the first discussion scheduled for February 6, 2024, from 3-5 pm at the Sri Lanka Foundation Institute (SLFI).  

The four experts speaking at the event are:

  • Dr. Vinya Ariyaratne

President, Sarvodaya Shramadana Movement

  • Rohana Hettiarachchi

Executive Director, People’s Action for Free & Fair Elections (PAFFREL)

  • Nadishani Perera

Executive Director, Transparency International Sri Lanka (TISL)

  • Kanaka Abeygunawardana

Convenor – Gender & Elections Working Group (GEWG)

The discussion will be moderated by Dilrukshi Handunnetti, Co-Founder/Director of CIR.

The forthcoming elections are likely to intensify political rivalries, further dividing the population along political and ethno-religious lines. Election disinformation and hate narratives are likely to get amplified with the potential use of artificial intelligence and political operatives. Issues of bribery, corruption, election delays, lack of transparency and accountability, debt traps and an electoral system that fails to serve the public will become key topics, reflecting people’s disenchantment with the political class.

A limited number of seats are available for interested journalists. Please register using the link provided below.

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdrodfy3XQGyZIYZCxK5Rcql81ObLXpVdnUucTWl7Lwdwm3HQ/viewform?usp=sf_link

The slots are filled on a first come first served basis and CIR will inform via individual email of the ability to join the event.

The discussion series on electoral integrity is supported by the Netherlands Embassy in Colombo.

Data Journalism Training Fellowship

𝗖𝗮𝗹𝗹 𝗳𝗼𝗿 𝗔𝗽𝗽𝗹𝗶𝗰𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻𝘀

The Center for Investigative Reporting (CIR) in partnership with Thibi and the Konrad Adenauer Stiftung is opening applications for journalists/data enthusiasts interested in developing their knowledge and skills in data journalism through a training and fellowship program.

This two-day residential program offers 30 Sri Lankan journalists an opportunity to receive training on the procedures of creating a data-driven story, from ideation to obtaining and preparing the necessary data, to analysis and visualisation. Special emphasis will be placed on data analysis and a focus on environmental and financial data. Applicants with an intermediate experience in working with data are encouraged to apply.

The training program will be held from 1-4 March in Kalutara. Transportation and meals will be provided.

Application Link: https://forms.gle/kcYZTiVMBpYSXfPx6

Deadline for applications: 31 Jan 2024

Successful applicants will be informed by 11 Feb 2024.

රජය විමර්ශනය කිරීම

රජයයන් සහ ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන් විමර්ශනය කිරීම විශාල අභියෝගයකි. මේ සඳහා භාවිතා කිරීමට විවිධ මෙවලම් තිබුණ ද වඩාත්ම සාර්ථක ආරම්භයක් ලබා ගත හැක්කේ න්‍යායාත්මකව සහ ප්‍රායෝගිකව අදාල කටයුතු ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ ස්වයං අවබෝධයක් ලබා ගැනීමෙනි. විමර්ශන ඉලක්කය කුමක් වුවත්, රජයේ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ මූලික දැනුම අත්පත් කර ගැනීම හරහා සාර්ථකත්වය ඉහල නංවා ගත හැකි වනු ඇත.

සලකා බැලිය යුතු මූලික ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් වන්නේ.

· ඔබේ විෂයයට අදාළ නීති සහ රෙගුලාසි;

· පසුබිම් ඉතිහාසය;

· නිලධාරී ව්‍යුහය;

· තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලි;

· අභ්‍යන්තර බලධාරීන්;

· පිටත “පාර්ශවකරුවන්”;

· තොරතුරු ප්‍රකාශන;

· අයවැය, ප්‍රසම්පාදන, සහ මූල්‍ය වාර්තා වැනි නිල ලේඛන සහ තවත් දේ.

ඉහත ලැයිස්තුව බොහෝ දිග බව පෙනේ නම්, ඉන් කීපයක් තෝරා ගන්න. එහෙත්, ඉහත පොදු කරුණු රජයේ ව්‍යුහය සංකල්පගත කිරීමට උපකාරී වනු ඇත.

සම්බන්ධ වී සිටින්නේ කවුද?

ඔබ සැලකිලිමත් වන විෂය ක්ෂේත්‍රයට බලපෑම් කරන්නේ කවුද?

මැතිවරණයෙන් තේරී පත් වූ බලධාරීන් පමණක් නොව, සමීකරණයේ කොටසක් විය හැකි වෙනත් පිරිස් ද සලකා බලන්න:

· නිලධාරීන්;

· විශේෂ උනන්දුවක් දක්වන කණ්ඩායම් වල නියෝජිතයන්;

· සිවිල් නායකයින්;

· ව්‍යපාරික ප්‍රජාවේ නායකයින්;

· විෂයානුබද්ධ විශේෂඥයින්;

· ශාස්ත්‍රඥයන් ඇතුළු වෙනත් අය

ලොව පුරා තේරී පත් වූ දේශපාලනඥයන් ලැයිස්තුගත කිරීමට everypolitician.org වෙබ් අඩවිය උත්සාහ කරයි. එහෙත් දේශීය තොරතුරු වඩාත් පූර්ණ විස්තරයක් සපයනු ඇත.

අදාළ රාජ්‍ය ආයතන, ඒවායේ ක්‍රියාකාරකම්, ඒවායේ නායකයින් යනාදී පුවත් කියවන්න. සඳහන් කර ඇති නම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න. එක් එක් මාතෘකාව පිළිබඳ මතවාදයක් දරන්නේ කවුදැයි දැන ගැනීම තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා සම්බන්ධ වීමට සුදුසු පුද්ගලයින් හඳුනා ගැනීම සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වේ.

පහත ප්‍රශ්න ඔබෙන්ම අසන්න:

· වැඩිපුරම බලපාන්නේ කාටද?

· වඩාත්ම සැලකිලිමත් වන්නේ කවුද?

· මගේ මාතෘකාව ගැන උනන්දු විය හැක්කේ වෙන කවුරුන්ද?

එවැනි තොරතුරු රැස් කිරීමෙන් ඔබේ විමර්ශනයට උපකාර වන වටිනා “සිතියමක්” නිර්මාණය වනු ඇත.

සබැඳි සහ නොබැඳි

අන්තර්ජාල සෙවුමක් ඔබේ විමර්ශනය සඳහා පැහැදිලි ආරම්භයක් ලබා දුන්න ද, එය ප්‍රමාණවත් නොවන්නට බොහෝ දුරට ඉඩ තිබේ. සියළු නවීන පිරික්සුම් ක්‍රමවේද අන්තර්ජාල සෙවුම් සහ රජයේ පාරදෘශ්‍යභාවය පිළිබඳ බර තබා තිබුණ ද ඔබට දැන ගැනීමට අවශ්‍ය දේ අන්තර්ජාලය තුළ පමණක් හමු නොවිය හැක.

රාජ්‍ය ආයතනවල වෙබ් අඩවි පිරික්සීම අවශ්‍ය වුව ද, එය සැබෑ අවබෝධයක් ලබා දෙනු නැත. අන්තර් පුද්ගල සම්බන්ධතා විමර්ශනය සඳහා අවශ්‍ය බොහෝ අමුද්‍රව්‍යයන් සපයනු ඇත.

රැස්වීම් සඳහා සහභාගි වන්න. සහභාගී වන පිරිස සහ ඔවුන්ගේ ශරීර භාෂාව නිරීක්ෂණය කිරීම අනපේක්ෂිත ප්‍රතිලාභ ගෙන දෙනු ඇත.

ඔබේ විෂය ගැන වැඩිපුරම දන්නා රජයේ පුද්ගලයා සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න. පහළ මට්ටමේ විශේෂඥයෙකු සොයා ගැනීම සඳහා අභ්‍යන්තරයට ගමන් කරන්න. සේවකයන්ගෙන් විමසන්න. මාධ්‍ය විමසීම් සඳහා රජයේ සන්නිවේදන නිලධාරීන් වඩා සූදානමකින් ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි නමුත් උත්සාහ කිරීම හානියක් නොවේ.

ඔබගේ උනන්දුව ඉහළ නංවන තොරතුරු හෝ තොරතුරු මූලාශ්‍ර බෙදා ගැනීමට කැමැත්තක් දක්වන කණ්ඩායම්, බොහෝ විට රජයෙන් පිටතදී ඔබට හමුවනු ඇත.

“මට තවදුරටත් කියවීමට ඇත්තේ මොනවාද?” හෝ “මම වෙනත් කවුරුන් සමග සාකච්ඡා කළ යූතුද?” වැනි විවෘත ප්‍රශ්න අසන්න සහ උපදෙස් පතන්න.

ඔබේ විමර්ශනයේ ඇති සුවිශේෂතා නිසැකවම ඔබේ ගවේෂණයේ දිශානතිය තීරණය කරනු ඇත.

ඔබ අන්තයටම පහර දෙන්නේ නම්, ඔබ සතු තොරතුරු පූර්ණත්වය සහ පරිශ්‍රමය ඔබේ හොඳම අවිය විය හැකියි. කෙසේ වෙතත්, රජයේ තොරතුරු අනාවෘත කිරීම සඳහා ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි නීතිමය මෙවලම් කිහිපයක් ද තිබේ.

තොරතුරු නීති සඳහා ප්‍රවේශයක් ලබා ගැනීම

රජයේ ලේඛන වෙත පිවිසීමේ අයිතිය පුරවැසියන්ට ලබා දෙන තොරතුරු දැන ගැනීමේ නිදහස පිළිබඳ නීති රටවල් 125 කට වඩා වැඩි ගණනක සම්මත කර තිබේ. මෙම නීති මගින් අදාල ලේඛන ඉල්ලා සිටීමට සහ ප්‍රතික්ෂේප වූ ඉල්ලීම් වෙනුවෙන් අභියාචනා කිරීමට සුදුසු විධිමත් යාන්ත්‍රණයන් සපයයි.

මෙම පියවර දීර්ඝ සහ සහ කලකිරීමට පත් කරවන සුළු වුවත් අවසාන විග්‍රහයේදී ඵලදායී විය හැකිය. තොරතුරු දැන ගැනීමේ නිදහස ඇත්තේ මාධ්‍යවේදීන් සඳහා බවට මිත්‍යා මත පැවතියත් සත්‍ය වශයෙන්ම මෙහි ප්‍රධානතම පරිශීලකයන් වන්නේ සමස්ත පුරවැසියන්ය.

ගෝලීය විමර්ශනාත්මක ජනමාධ්‍ය ජාලය විසින් පවත්වාගෙන යන තොරතුරු දැන ගැනීමේ නිදහස පිළිබඳ සම්පත් මධ්‍යස්ථානයේ මේ පිළිබඳ ප්‍රායෝගික යෝජනා බොහොමයක් සහ රටින් රට තොරතුරු රැසක් ඇතුලත් වේ.

තොරතුරු දැන ගැනීමේ නිදහස සම්බන්ධයෙන් වන විශේෂඥයන් දුසිම් ගණනකගේ උපදෙස් සමාලෝචනය කොට ඒවා ප්‍රධාන ඉඟි කීපයකට සම්පිණ්ඩනය කළෙමු.

ගෝලීය විමර්ශනාත්මක ජනමාධ්‍ය ජාලය ඉදිරිපත් කරන ප්‍රධාන ඉඟි අට

1. කල්තබා සැලසුම් කරන්න: ඔබට අවශ්‍ය දේ හඳුනා ගන්න.

ඉල්ලීම් කිරීමට පෙර ගැඹුරු පිරික්සීමක නියැලීමේ වැදගත්කම පළපුරුදු ඉල්ලුම්කරුවන් සියල්ලන් විසින්ම අවධාරණය කරති.

2. අවට විමසා බලන්න: විකල්ප මාවත් උත්සාහ කරන්න.

නිල ඉල්ලීම් කිරීමට පෙර අවිධිමත් ලෙස තොරතුරු විමසීම සහ විකල්ප මූලාශ්‍ර හඳුනාගැනීමට කටයුතු කරන්න.

3. ඉලක්කය ලබා ගන්න: තොරතුරු ඇත්තේ කොතැනකදැයි හඳුනාගන්න.

ඔබ සොයන තොරතුර පමණක් නොව, එය රජය තුළ ඇත්තේ කොතැනක ද යන්න දැන ගැනීම වැදගත්ය.

4. සූදානම් වන්න: නීතිය අධ්‍යයනය කරන්න.

තොරතුර වෙත ප්‍රවේශ වීම සඳහා ඔබ භාවිතා කරන නීතිය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගන්න. උදාහරණයක් ලෙස, කොපමණ ගාස්තුවක් ගෙවීමට සිදු වේද? පිළිතුරු ලැබීම සඳහා වන කාල රාමුව කුමක්ද? ඔබ සතු අයිතිවාසිකම් මොනවාද?

5. නිශ්චිත ප්‍රශ්න (නිවැරදි ස්ථානයට) ඉදිරිපත් කරන්න.

පැහැදිලි ප්‍රශ්න ඇසීමේ වැදගත් කම පළපුරුදු අයදුම්කරුවන් සියළු දෙනා විසින් අවධාරණය කරති. ව්‍යාකූල බව ඔබට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක විය හැකියි. ඉලක්කගත ප්‍රශ්න විමසීමෙන් පිළිතුරු සැපයීම වේගවත් විය හැකිය. සම්පිණ්ඩනය කරන ලද විශාල ඉල්ලීමකට වඩා සරල ඉල්ලීම් මාලාවක් ඉදිරිපත් කිරීමට සමහර ප්‍රවීණයන් කැමැත්තක් දක්වති. “මට හැම දෙයක්ම දෙන්න” වැනි විමසුම් ප්‍රබල ලෙස පෙනුනත් ඒවා වඩාත් ඵලදායී හෝ කාර්යක්ෂම ඉල්ලීම් නොවේ. “ඇයි” ප්‍රශ්න එතරම් සාර්ථක නොවේ. ඔබේ උනන්දුව නිශ්චිත ප්‍රශ්න වලට අනුවර්තනය කරන්න. ඒ අනුව, “අධ්‍යක්ෂ කරන්නේ කුමක්ද?” කියා අසනවා වෙනුවට “කරුණාකර අධ්‍යක්ෂවරයාගේ රැකියා විස්තරය සපයන්න” ලෙස විමසන්න.

6. සටනේ රැඳී සිටින්න: පසු විපරම් කිරීම ප්‍රතිලාභ ගෙන දෙයි.

ඉල්ලීමකට පිළිතුරු ලැබෙන තෙක් නිෂ්ක්‍රීයව නොසිටින්න. වගකිවයුතු නිලධාරීන් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වා ගන්න. හැකි නම් මිත්‍රශීලී වන්න. ඉවසීම සහ නොපසුබට උත්සාහය අත්‍යවශ්‍ය වන අතර සමහර විට සංවාදයක යෙදීම ද අවශ්‍ය වේ.

7. අභියාචනය: එය කරන්න.

පිළිතුරු සැපයීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි. එබැවින් සූදානම්ව සිටින්න. නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග නොගන්නේ (හෝ නොහැකි) වුව ද අභියාචනයක් කිරීම නිර්දේශ කෙරේ.

8. ප්‍රකාශයට පත් කරන්න. ලැජ්ජාශීලි නොවන්න.

මුල සිටම ඔබගේ ඉල්ලීම් ගැන ලියන්න. දිනුවත් පැරදුනත් ප්‍රතිඵලය ගැන වාර්තා කරන්න.

විවෘත දත්ත

දිනෙන් දින බොහෝ රජයන් තමන්ගේ දත්ත “විවෘත” කරයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබට දූෂණය, අත්අඩංගුවට ගැනීම්, දේපල තක්සේරු කිරීම්, ව්‍යාවස්ථා උල්ලංඝනය කිරීම්, නිල වැටුප්, පාසල් පැමිණීම සහ වෙනත් බොහෝ විෂයයන්ට අදාල රජයේ මෙහෙයුම් පිළිබඳ දත්ත සමුදායන් පිරික්සීමට හැකි වනු ඇති බවයි. දත්ත දැනටමත් අන්තර්ජාලයේ පළ කර නොමැති නම්, ඒවා ඉල්ලා සිටින්න. තොරතුරු දැන ගැනීමේ නීති මගින් දත්ත ආවරණය කෙරේ.

මුදල් පසු පස ලුහු බඳින්න

රජයේ මුදල් වියදම් තොරතුරු ද ඔබට දැන ගැනීමට අවශ්‍ය විස්තර වල කොටසක් විය හැකි නමුත් බොහෝ රටවල මෙම තොරතුරු සොයා ගැනීම දුෂ්කර වේ. එක් මූලික පියවරක් වන්නේ රජය සිය වියදම් සැලසුම් හෙළි කරන අයවැය ලේඛන සහ සැබෑ වියදම් හෙළි කරන ලියකියවිලි සොයා බැලීමයි. ප්‍රමාණවත් තරම් විස්තර මේවායේ නොතිබීමට ඉඩ තිබේ. සොයා යා යුතු තවත් තොරතුරු ඇතැයි උපකල්පනය කරන්න. තොරතුරු දැන ගැනීමේ ඉල්ලීමක් කිරීමට ද අවශ්‍ය විය හැකියි.

රජයේ කොන්ත්‍රාත්තු සහ මිලදී ගැනීම් ලේඛනගත කිරීම සඳහා අනුගමනය කළ හැකි ලේඛන අන්වේශන ක්‍රමවේදයන් තිබේ. රජයේ මෙහෙයුම් සඳහා භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම් කොන්ත්‍රාත්කරුවන් බඳවා ගැනීම්

නිරන්තරයෙන් සිදු කෙරේ. ඇතැම් කණ්ඩායම් මෙවැනි තොරතුරු රැස්කරමින් සිටිනවා විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස, ELVIS නැගෙනහිර යුරෝපයෙන් කොන්ත්‍රාත්තු රැස් කරයි. කොන්ත්‍රාත්තු ලේඛන හෙළිදරව් කරන ලෙස රජයන්ට ජාත්‍යන්තර පීඩනය වැඩිවෙමින් තිබියදීත්, කොපමණ ප්‍රමාණයක් හෙළිදරව් කරන්නේද යන්න රට අනුව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ. මේ සඳහා ද තොරතුරු දැන ගැනීමේ ඉල්ලීමක් සිදු කිරීමේ හැකියාව තිබේ.

රජයේ වියදම් සම්බන්ධයෙන් විගණන හෝ විමර්ශන පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් වගකීම පැවරුණු නිලධාරීන් සිටිය හැක. ඔවුන්ගේ වාර්තා ද පරිශීලනය කළ හැක.

ඔබේම දත්ත පද්ධතියක් ගොඩ නගා ගැනීම

රජයේ මුදල් වියදම් කළේද සහ ඒ කෙසේද පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කිරීම සිදු කරන ජංගම දුරකථන සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතා කරන පුරවැසි කණ්ඩායම් සීග්‍රයෙන් ඉහළ යමින් ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, අලුත් පාසල් පෙළ පොත් කීයක් සත්‍ය වශයෙන්ම මිල දී ගෙන තිබේද යන්න නිරීක්ෂණය කිරීම වැනි.

මෙම ආස්තානය, එනම් කල්තියා තොරතුරු රැස් කිරීම, වඩාත් සාධනීය ප්‍රතිඵල ජනිත කිරීමට ඉඩ තිබේ.

ගෝලීය විමර්ශනාත්මක ජනමධ්‍ය ජාලය

அரசியல்வாதிகள் யாருக்கு சொந்தமானவர்கள்?

0

ஒரு போட்டி, வேட்பாளர், அல்லது அளவீடு பற்றிய கதையில் பணியாற்றிக் கொண்டிருக்கையில், அது உண்மையில் என்ன கதை என்பதைக் கண்டறிவதில் அடிக்கடி சவாலுக்கு உள்ளாக நேரிடும்.

பின்வரும் வினாக்களுக்கு விடை காண்பதன் மூலம் நீங்கள் கதையை ஆரம்பிக்கலாம்:

  • மிகப் பெரிய பங்களிப்பாளர்கள் யார்?
  • என்ன வகையான பங்களிப்பாளர்களாக அவர்கள் உள்ளனர்? அவர்கள் சிறியளவிலான நன்கொடையாளர்களாக (தனிப்பட்டவர்கள்) அல்லது பெரு நிறுவனங்களாக இருக்கலாம். தொழிற்சங்கங்கள், வர்த்தக குழுக்கள், வேறு துறைகளைச் சேர்ந்தவர்களாகவும் இருக்கலாம்.
  • ஒரு தனிப்பட்ட தொழிற்துறையிலிருந்து (உதாரணமாக மருந்துப்பொருள் விநியோகஸ்தர்கள் அல்லது கப்பல்துறை)  அல்லது வேறு நபர்களிடம் இருந்து பணம் வருகின்றதா?
  • பணம் எங்கிருந்து வருகின்றது? பெரும்பாலும் வேட்பாளர்களது தொகுதிக்கு வௌியில் இருந்து பணம் கிடைக்கின்றதா?

குதிரையின் வாயிலிருந்து

அரசியலுக்காக பணம் எங்கிருந்து கிடைக்கின்றது என்பதை நீங்கள் உணர முடியுமாயின், அதுவே சில நேர்காணல்களுக்கான சந்தர்ப்பமாக அமையும். சில சாத்தியமான காரணிகள் உள்ளடங்கலாக:

  • வேட்பாளர்கள் அல்லது அவர்களின் பிரசார உத்தியோகத்தர்கள்.
  • முன்னணி வேட்பாளர்களுக்கு என சில குறிப்பிடத்தக்க நன்கொடையாளர்கள்.
  • அரசியல் விஞ்ஞானிகள், அவர்கள் தேசிய ரீதியாக பிரபல்யம் பெற்றவர்களா அல்லது உள்ளூர் அரசியலில் நிபுணர்களா என்பன.
  • நடைமுறை விவகாரங்கள் பற்றிய ஒரு தொலைநோக்கினை கொண்டுள்ள முன்னாள் அரசியல்வாதிகள்.

தனித்திறன்கள் மற்றும் பிற விடயங்களை அறிந்துகொள்ளல்

அரசியல் நன்கொடைகள் பெரும்பாலும் எதிர்பாராத வழிகளில் பெருக்கெடுப்பவையாகும். நன்கொடையாளர்களிடம் இருந்து அரசியல்வாதிகளுக்கு மட்டுமன்றி அலுவலக உத்தியோகத்தர்கள் இடையேயும் பணம் புரள்கின்றது. அரசியல்வாதியின் வீட்டில் இருந்தே பணம் வரவேண்டிய அவசியமில்லை. அது சர்வதேசம் உட்பட வேறு எங்கிருந்தும் வரமுடியும்.

  • அரசியல்வாதிகள் தங்களுக்காக ஓடக்கூடிய துணைகள் மற்றும இரண்டாம் பிடில்கள் மூலமாக ஒருவருக்கொருவர் பணத்தைப் பரிமாற்றிக் கொள்கின்றனர். இது ஒருபோதும் ஒரு பகிரங்க ஆதரவாக இருக்காது. இதுபோன்ற கண்ணுக்குப் புலப்படாத அநேகமானவை இருக்கின்றன.
  • ஒரு அரசியல்வாதியின் நிலைகளுக்கு ஏற்றவாறு பங்களிப்புகளும் பெரும்பாலும் அதற்கேற்ற வடிவங்களில் காணப்படும். அவர்களுக்கு இடையிலான ஆர்வங்கள் எவ்வாறு இ​ணைந்துகொள்கின்றன என்பதை அவதானியுங்கள். குறிப்பாக சகாதார அமைச்சு மருந்துப் பொருட்களுடனும், விவசாயம் பூச்சிக்கொல்லி வர்த்தகத்துடனும், விதி அபிவிருத்தி நிர்மாண நிறுவனங்களுடனும் இணைகின்றன.
  • நேரடி ஆதாரமொன்று இல்லாமல், ஒரு அரசியல்வாதி வாக்குகளை வாங்குவதற்காக நன்கொடையைப் பெற்றார் என்று நீங்கள் கூறமுடியாது. அது தொடர்புபடும் விதத்தைக் காண்பிப்தற்கான ஒன்றாகும். முடிவுகளை எடுப்பது என்பது மற்றொன்றாகும்.

கதைகூறல் குறிப்புகள்

“அரசியலில் பணம்” எனும் கதைகள் டொலர்கள் மற்றும் ரூஃபியாக்களுடன் இணைந்ததாகும். எனினும், மக்கள் – அரசியல்வாதிகள், பெரு நன்கொடையாளர்கள், தொகுதிகள்- உள்ளடங்கலாக கட்டியெழுப்பப்படும் அரசியல் கதையின் இன்றியமையாத ஒரு பகுதியாகும் என்பதை மறந்துவிடாதீர்கள்.

நினைவில் கொள்ளவேண்டிய ஏனைய விடயங்கள்.

  • எண்களுக்கு உயிர்கொடுப்பதாயின், அவற்றை விளக்கமளிக்கும் வகையில் வேறுபடுத்திக் கொள்க: வேட்பாளர் ஒருவர் ஒரு நாளைக்கு எவ்வளவு தொகையை திரட்டுகிறார்?ஒரு ஒரு நாளுக்குரிய பிரசார செலவினம் எவ்வளவு (செலவுகளில் இருந்து)?
  • அறிக்கையிடலை எளிமையாக வைத்திருங்கள். புள்ளிவிபரங்கள் மூலம் பொதுமக்களை குழப்பத்தில் ஆழ்த்தவேண்டாம். பத்திகளில் கூறப்படும் எண்களை அனைவராலும் உள்வாங்குவது கடினமாகும். அதனால் தான் புல்லட் (bullet) பட்டியல்கள் சிறப்பாக அமைகின்றன.

சர்வதேச புலனாய்வு ஊடகவில் வலையமைப்பு (GIJN)

දේශපාලනඥයන් අයිති කාටද?

තරඟයක්, අපේක්ෂකයෙක් හෝ යම් වැඩපිළිවෙලක් පිළිබඳ වාර්තාවක් සකස් කරන විටදී බොහෝ විට අභියෝගය වන්නේ සත්‍ය ලෙසම අදාල මූලික අන්තර්ගතය කුමක්දැයි හඳුනාගැනීමයි.

පහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දීමෙන් ඔබට බොහෝ විට ඔබේ ආරම්භ ගත හැකි වනු ඇත.

· ඉහළම දායකත්වය සපයන්නේ කවුද?

· කුමන ආකාරයේ අනුග්‍රාහකයන් සිටීද? ඔවුන් කුඩා පරිත්‍යාශීලීන් (පුද්ගලයින්) හෝ සංස්ථා, කම්කරු සංගම්, වෙළඳ ප්‍රජාවන්, විවිධ වෘත්තීන් විය හැකිය.

· මුදල් ලැබෙන්නේ යම් කර්මාන්තයකින් (උදාහරණයක් ලෙස ඖෂධ, නැව්ගත කිරීම) හෝ වෙනත් අයගෙන්ද?

· මුදල් ලැබෙන්නේ කොහෙන්ද? අපේක්ෂකයකුගේ අරමුදල්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ලැබෙන්නේ ඔහුගේ හෝ ඇයගේ මැතිවරණ කොට්ඨාශයට පිටතින්ද?

තමාගේම මුවින්

දේශපාලන මුදල් ලැබෙන්නේ කොතැනකින් ද යන්න පිළිබඳ අදහසක් ලැබුණු පසු, එය සම්මුඛ සාකච්ඡා සඳහා කාලයයි. ඊට ඇතුලත් විය හැකි පුද්ගලයන් විය හැක්කේ

· අපේක්ෂකයින් හෝ ඔවුන්ගේ ප්‍රචාරක නිලධාරීන්

· ප්‍රමුඛ අපේක්ෂකයින් වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වන කැපී පෙනෙන පරිත්‍යාගශීලීන්

· දේශපාලන විද්‍යාඥයින් – ජාතික මට්ටමේ පුද්ගලයන් හෝ ප්‍රාදේශීය දේශපාලනයේ ප්‍රවීණයන් විය හැක

· වත්මන් ගැටළු සම්බන්ධයෙන් අදහසක් ඉදිරිපත් කළ හැකි හිටපු දේශපාලනඥයන්

රැවටිලි සහගත තත්ත්වයන් සහ දැනුවත් විය යුතු වෙනත් දේ

පරිත්‍යාගශීලීන්ගේ සිට දේශපාලඥයින් දක්වා පමණක් නොව බලධාරීන් එකිනෙකා අතරද දේශපාලන පරිත්‍යාග බොහෝ විට ගලා යන්නේ අනපේක්ෂිත ආකාරයන්ගෙනි. එමෙන්ම මුදල් අනිවාර්යයෙන්ම දේශපාලකයාගේ ගෙදරින් ගෙනෙන්නේ නැත. එය අන්තර්ජාතිකව හෝ වෙනත් ඕනෑම තැනක සිට පැමිණිය හැකිය.

· දේශපාලකයන්ට බොහෝ විට තමන්ගේම සහචරයන් සහ දෙවන පෙළක් සිටින අතර ඔවුන් එකිනෙකාට මුදල් ලබා දෙයි. එය සැමවිටම පැහැදිලි, විවෘත සහායක් නොවේ. ඇසට හසු නොවන බොහෝ දේ ඇත.

· අනුග්‍රාහකත්වයන් සඳහා බොහෝ විට දේශපාලනඥයන්ගේ තනතුරු ස්වභාවය හා බැඳුණු රටාවන් දක්නට ඇත. ඔවුන් එකිනෙකාගේ රුචිකත්වයන් සංයෝජනය වන ආකාරය නිරීක්ෂණ කරන්න. සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය සහ ඖෂධ වෙළඳාම්, කෘෂිකර්මාන්තය සහ පළිබෝධනාශක වෙළඳාම, ඉදිකිරීම් සමාගම් සහ මාර්ග සංවර්ධනය.

· සෘජු සාක්ෂි නොමැතිව, දේශපාලනඥයෙකු පරිත්‍යාගයක් භාර ගැනීම මගින් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ඡන්දය මිලට ගෙන ඇති බව ඔබට පැවසිය නොහැක. සම්බන්ධතා පෙන්වා දීම එක් දෙයක්, නිගමනයන්ට එළඹීම තවත් දෙයක්.

වාර්තාකරණයන් සඳහා ඉඟි

“දේශපාලනයේ මුදල්” ගැන කතා ඩොලර් සහ රුපියල් මත රඳා පවතී. නමුත් මිනිසුන් – දේශපාලනඥයන්, විශාල අනුග්‍රාහකයන්, ඡන්ද දායකයින් – ඕනෑම බලගතු දේශපාලන කතාවක අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් බව අමතක නොකරන්න.

මතක තබා ගත යුතු තවත් දේ

· ඉලක්කම්වලට ජීවය දීමට නම් ඒවා විස්තරාත්මකව ඛණ්ඩනය කරන්න. අපේක්ෂකයෙකු දිනකට කොපමණ මුදලක් රැස් කරන ලද්දේද? ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා දිනකට (අනෙකුත් සියළු වියදම් වලින්) කොපමණ මුදලක් වැය වේද?

· වාර්තාකරණය සරලව සිදු කරන්න. ඉලක්කම්වලින් ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ මනස වෙහෙසට පත් නොකරන්න. ඡේද තුළ සඳහන් කරන සංඛ්‍යා උකහා ගැනීමට පාඨකයන්ට අපහසු බව මතක තබා ගන්න. සාමාන්‍යයෙන් ලැයිස්තුවක් ලෙස ගලපා ඉදිරිපත් කිරීම වඩාත් සාර්ථක වන්නේ එබැවිනි.

ගෝලීය විමර්ශනාත්මක ජනමාධ්‍ය ජාලය

ආයතන සහ ඒවායේ හිමිකරුවන් විමර්ශනය

සමාගම්/ ආයතන ගැන අධ්‍යයනය වෘත්තීය හෝ ආධුනික වේවා විමර්ශකයන්ට ඇති දැඩි අභියෝගයන්ගෙන් එකකි. අවාසනාවකට මෙන්, මේවායේ සැබෑ අයිතිකරුවන්ගේ අනන්‍යතාවය නීත්‍යානුකූලව සඟවා ගැනීමට අවස්ථාව තිබේ. සතුටුදායක කාරණය වන්නේ සමාගම් ගවේෂණය සඳහා විවිධාකාර ප්‍රවේශයන් තිබීමයි. මේ අතර ඇත්තේ,

· නොමිලේ පිවිසිය හැකි දත්ත පද්ධති

· දායකත්ව දත්ත දත්ත පද්ධති

· නිල වාර්තා

· ආයතනික වෙබ් අඩවි

· අධිකරණ වාර්තා

· අන්තර්ජාල සෙවුම්

අන්තර්ජාතික නිදහස් සම්පත්

ලාභ නොලබන කණ්ඩායම් ගණනාවක් විසින් සමාගම් රජයට ලබා දිය යුතු වාර්තා එක්රැස් කරයි. එවැනි නිල ආයතනික එකතු බොහෝ විට “ලේඛනාගාර (registries)” ලෙස හැඳින්වේ.

එවැනි ඉහළ මට්ටමේ එකතු කීපයක් පහත දැක්වේ:

OpenCorporates යනු මිලියන 150කට අධික සමාගම් පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුලත් විවෘත දත්ත මූලාශ්‍රයකි. ඒ සඳහා ජාතික මට්ටමේ ව්‍යාපාර ලියාපදිංචි ලේඛන වලින් දත්ත ලබාගෙන ඇත. සමාගමක සංස්ථාපිත දිනය, එහි ලියාපදිංචි ලිපිනයන් සහ අධ්‍යක්ෂවරුන්ගේ සහ නිලධාරීන්ගේ නම් වැනි දේ එම දත්ත පද්ධතිය හරහා සැපයිය හැකිය. සමාගම් අතර ඇති සම්බන්ධතා පෙන්වා දීමට ද එයට හැකියාව ඇත. ආයතනික වැඩසටහන් පිළිබඳ දත්ත සමුදායක් ද මේ වන විට සකස් කරමන් පවතී.

සංවිධානාත්මක අපරාධ සහ දූෂණ වාර්තාකරණ ව්‍යාපෘතිය මගින් අනුග්‍රහය දක්වන විමර්ශනාත්මක දත්ත පුවරුව සතුව සමාගම් ද ඇතුළුව ලොව පුරා දත්ත මූලාශ්‍ර අයිතම මිලියන ගණනක් තිබේ. සෑම දත්ත සමුදායක්ම මහජනයාට පරිශීලනය කළ නොහැකි නමුත් පරීක්ෂා කළ හැකි බොහෝ දේ එහි තිබේ.

විමර්ශනාත්මක මාධ්‍යවේදීන්ගේ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය (ICIJ) විසින් පවත්වා ගෙන යන Offshore Leaks දත්ත පද්ධතිය, අක්වෙරළ සමාගම් සහ භාර 785,000කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පිළිබඳ මුදා හැරුණු රහස්‍ය ලේඛන මත පදනම් වූ ආයතනික තොරතුරු දත්ත ගබඩාවකි. අක්වෙරළ සමාගමට, රටට හෝ යම් අධිකරණ බල ප්‍රදේශයකට අදාළ පුද්ගල නාම, සමාගම් සහ ලිපින මගින් මෙම දත්ත පද්ධතියේ සෙවුම් සිදු කළ හැක. පැනමා පත්‍රිකා මත පදනම්ව විමර්ශනාත්මක මාධ්‍යවේදීන්ගේ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය විසින් ඉදිරිපත් කළ වාර්තාවන් පරිශීලනය බොහෝ රසවත් වනු ඇත. පැනමාවෙන් ඔබ්බට: ලොව රහස්‍ය අධිකරණ බල සීමාවන්ගේ දොරගුළු විවර කිරීම ද පරිශීලනය කරන්න.

ලෝක බැංකුවේ STAR (සොරකම් කළ වත්කම් ප්‍රතිසාධනය සඳහා වූ මුලපිරීම) වැඩසටහනට ඇතුළත් වන ප්‍රතිලාභ ලබා ගත් හිමිකරුවන් සහ වෙනත් අදාළ පාර්ශ්ව හඳුනා ගැනීමට ගත යුතු පියවර පෙන්වා දෙන රටවල් 23 ක් සඳහා වන ප්‍රතිලාභ හිමිකාරිත්ව මාර්ගෝපදේශ ප්‍රයෝජනවත් පසුබිම් තොරතුරු සපයනු ඇත.

වාණිජ මූලාශ්‍ර

සමාගම් සහ ආයතන පිළිබඳ පෞද්ගලික දත්ත පද්ධති බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඇති නමුත් ඒවායින් වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා ගාස්තු ගෙවා දායකත්වයක් ලබා ගැනීම අවශ්‍ය වේ. එහෙත් සමහර පුස්තකාල හරහා එවැනි දත්ත පද්ධති සඳහා නොමිලේ ප්‍රවේශය ලබා ගත හැකිය.

දීර්ඝ කාලීනව පවත්වාගෙන යන එක් දත්ත පද්ධතියක් වන්නේ D&B Hoovers ය. එයට අයත් නිදහස් වෙබ් අඩවිය මගින් එක්සත් ජනපදයේ සහ සමහර විදේශයන්හි පිහිටි සමාගම් දහස් ගණනක සරල විස්තර ප්‍රමාණයක් සපයයි. Nexis හි ද දායකත්ව සේවාව මගින් සවිස්තරාත්මක තොරතුරු ප්‍රමාණයක් සපයනු ලබයි.

දායකත්ව සේවාවන් සපයන වෙනත් ප්‍රධාන සංස්ථාපනයන් වන්නේ Arachnys, ORBIS, Bureau van Dijk, Bloomberg, PrivCo (එක්සත් ජනපද පුද්ගලික සමාගම් ව්‍යාපාර සඳහා මූලාශ්‍රයක්), Thomson Reuters, LexisNexis, සහ DueDil ය. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් සඳහා, Sayari බලන්න.

විවිධාකාර තොරතුරු මාලාවන් පිළිබඳ යම් අදහසක් ලබා ගැනීමට, හාවඩ් ව්‍යාපාර විශ්වවිද්‍යාලයය (Harvard University Business School) වැනි ව්‍යාපාර පිළිබඳ විශ්වවිද්‍යාලයන්හි පුස්තකාල වෙබ් අඩවි පරීක්ෂා කරන්න.

රජයේ නිල ලියාපදිංචි ලේඛන

බොහෝ විට සමාගම් සහ ආයතන රජයේ ලියාපදිංචි කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. එහෙත් බොහෝ විට ඒවා පිළිබඳ අවම සහ නොමඟ යවන තොරතුරු සහිතව ලියාපදිංචිය සිදු කර තිබීමට හැකිය.

එවැනි තොරතුරු හඳුනා ගැනීම සඳහා පරීක්ෂා කරන්න:

· Commercial-Register යනු ස්විස් පර්යේෂකයන් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ජාතික ලේඛන ලැයිස්තුවකි.

· එක්සත් රාජධානියේ සමාගම් නියාමනය සිදු කරන Companies House විසින් ද ලොව පුරා ඇති සමාගම් ලැයිස්තුවක් පවත්වාගෙන යයි.

සමහර විශාල ආර්ථිකයන් ආශ්‍රිත සම්පත් සංග්‍රහයන්

එක්සත් ජනපදය

සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව විසින් එහි EDGAR පද්ධතිය තුළ තොරතුරු, අනිවාර්ය ගොනු කිරීම් ඇතුළුව, එක්රැස් කරනු ලැබේ. එහි අන්තර්ජාල සෙවුම් පද්ධතිය හරහා සමාගමක ලියාපදිංචි නිවේදන, සංස්ථා ප්‍රකාශ, කාලාවර්තන වාර්තා, අවසන් ගිණුම් වාර්තා වැනි තොරතුරු පිරික්සා බැලීම සඳහා ඉඩ සලසයි. සමාගමේ විගණනය කරන ලද මූල්‍ය ප්‍රකාශන ඇතුළුව සමාගමේ ව්‍යාපාර සහ මූල්‍ය තත්ත්වය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක දළ විශ්ලේෂණයක් වන වාර්ෂික 10K වාර්තාවෙන් ගවේෂණය ආරම්භ කරන්න. EDGAR විසින් විදෙස් අයිතියක් සතු එහෙත් එක්සත් ජනපදය වෙත වරින් වර වාර්තා ගොනු කිරීමට අවශ්‍ය වන ජාත්‍යන්තරව ලියාපදිංචි සහ වාර්තාකරණ සමාගම්වල වාර්ෂික ලැයිස්තුවක් ද පවත්වාගෙන යයි.

බොහෝ ව්‍යාපාර ඩෙලවෙයාර් ප්‍රාන්තයේ සංස්ථාගත කර ඇත, එබැවින් ඩෙලවෙයාර් ආයතන අංශය විමර්ශනයක් ඇරඹීම සඳහා සුදුසු වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඒ මගින් ප්‍රතිලාභ ලැබෙන හිමිකරුවන් පිළිබඳ දත්ත රැස් නොකරන අතර, “සමාගම් සංස්ථාපනය කිරීමේ නියෝජිතයින්ට” නාමික අධ්‍යක්ෂවරුන් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකිය. (Transparency International පැහැදිලි කිරීම බලන්න.)

රාජ්‍ය ලේකම්වරුන්ගේ ජාතික සංගමයට ඔබව සියලුම රාජ්‍ය වෙබ් අඩවි වෙත ගෙන යා හැක (ප්‍රාන්තයක් තෝරා ගැනීමෙන් පසු පහළින් කුඩා මුද්‍රණයෙන් “මාර්ගගත ව්‍යාපාරික සේවා” ලෙස දක්වා ඇත). එහිදී ඔබට කැලිෆෝනියා සංස්ථා සෙවුම සහ නිව් යෝර්ක් සංස්ථා සහ ව්‍යාපාරික ආයතන දත්ත ගබඩාව වැනි ස්ථාන වෙත සබැඳි සොයා ගත හැක. එක්සත් ජනපද රජයේ කොන්ත්‍රාත්කරුවන් මෙම සබැඳිය මගින් ලබා ගත හැක.

එක්සත් රාජධානිය

සමාගම් නිවස (Companies House) පහත දැක්වෙන සමහර විස්තර සපයයි:

· සමාගම් තොරතුරු, උදාහරණයක් ලෙස ලියාපදිංචි ලිපිනය සහ සංස්ථාපිත දිනය

· වත්මන් සහ ඉල්ලා අස්වූ නිලධාරීන්

· ලේඛන වල ඡායා සටහන්

· උකස් ගාස්තු දත්ත

· පෙර සමාගම් නම්

· බංකොලොත් තොරතුරු

කැනඩාව

SEDAR යනු 1997 ජනවාරි මස ආරම්භ වූ පොදු සමාගම් ලියාපදිංචි කිරීම් සඳහා වන කැනඩාවේ වෙබ් අඩවියයි.

ප්‍රංශය

Infogreffe මූලික සමාගම් තොරතුරු ප්‍රංශ භාෂාවෙන් නොමිලේ සපයයි.

ජර්මනිය

සමාගම් ලේඛනය විවිධ භාෂාවලින් නොමිලේ සෙවුම් කිරීමට ඉඩ සලසයි. එහෙත් සමහර ලේඛන සඳහා මුදල් වැය වේ.

චීනය

“ජාතික ව්‍යවසාය ණය තොරතුරු ප්‍රචාරණ පද්ධතිය” වෙත ප්‍රවේශ විය හැක. චීන දත්ත පරීක්ෂාව මගින් එක්රැස් කර ගත හැකි තොරතුරු පිළිබඳ විස්තරයක් මෙහි සඳහන් වේ.

වෙනත් මූලාශ්‍ර

වෘත්තීය පර්යේෂකයන් විසින් දිගින් දිගටම සිදු කරනු ලබන යෝජනා කිහිපයක් මෙන්න:

· සමාගම් නිලධාරීන් සහ අධ්‍යක්ෂවරුන් සොයන්න. ගෝලීය විමර්ශනාත්මක ජනමාධ්‍ය ජාලයේ 2017 සම්මන්ත්‍රණයේ ඉදිරිපත් කිරීමක් වන හිටපු සේවකයින් සොයාගැනීමේ ඇතුළත් ක්‍රම පරිශීලනය කරන්න.

· මාධ්‍ය වාර්තා සොයන විට, ව්‍යාපාර සහ විශේෂ වාර්තාකරණ වෙත අවධානය යොමු කරන්න. ඒවා සොයා ගැනීමට, Ulrich’s Periodicals නාමාවලිය හෝ වෙළඳ ප්‍රකාශන වැනි දායකත්ව සේවා වෙත ප්‍රවේශය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න.

· සමාගමේ ලිපිනය සහ දුරකථන අංකය සොයා බලන්න.

· ආයතනික අනුග්‍රාහකත්වයන් යනු තොරතුරු සඳහා සැඟවුණු ප්‍රවේශ මාර්ගයක් විය හැක. එක්සත් ජනපදයේ, CitizenAudit, ProPublica හි Nonprofit Explorer, සහ Guidestar බලන්න. එක්සත් රාජධානිය සඳහා Open Charities සහ CharityBase බලන්න.

· පරිසර දූෂණය හෝ මිනිස් ජාවාරම පිළිබඳ ක්‍රියාකාරී රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සම්බන්ධ කර ගනිමින් ඔවුන් සතුව ඇති තොරතුරු මොනවාදැයි සොයා බලන්න.

· Violation Tracker යනු එක්සත් ජනපදයේ ආයතනික විෂමාචාරය පිළිබඳ සෙවුම් යන්ත්‍රයකි.

සොයා බැලීමට සුදුසු තවත් නිල ආයතන

රජය සහ වාණිජ අංශය අතර අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වයක් සහිත සෑම අවස්ථාවකදීම පොදු විස්තර වාර්තාවක් ජනනය වීමට ඉඩ තිබේ.

රජය සමඟ සමාගමක අන්තර්ක්‍රියා සොයා බැලිය යුතු වෙනත් ස්ථාන පිළිබඳ යෝජනා කීපයක් පහත දැක්වේ.

· ඉඩම් අයිතිය – නම් සහ විස්තර

· ඉඩම් සංවර්ධනය – ගොඩනැගිලි, කලාපකරණය, විශේෂ බලපත්‍ර.

· පාරිසරික නියාමනය – විසර්ජන බලපත්‍ර, විමෝචන වාර්තා, බලාත්මක කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග.

· කම්කරු නියාමනය – වෘත්තීය ලියාපදිංචි කිරීම්, කම්කරු ආරවුල්.

· අධිකරණ වාර්තා – ආයතනය විසින් සහ ආයතනයට විරුද්ධව සිදු කෙරෙන නඩු පැවරීම්.

· මූල්‍ය නියාමනය – තොරතුරු ගොනු කිරීම් හෝ බලාත්මක කිරීම.

· බුද්ධිමය දේපල – පේටන්ට් බලපත්‍ර සහ වෙළඳ ලාංඡන ලියාපදිංචි කිරීම්.

· රජයේ කොන්ත්‍රාත් – ලංසු සහ ප්‍රදාන වාර්තා.

· රජයේ සහනාධාර – ගෙවීම් පිළිබඳ වාර්තා.

· දේශපාලන පරිත්‍යාග – බලධාරීන්ට ලැබෙන අනුග්‍රාහකත්වයන්.

· ලොබි ලියාපදිංචිය – බලපෑම පිළිබඳ හෙළිදරව් කිරීම්.

සමාගම ක්‍රියාත්මක වන්නේ කුමන ක්ෂේත්‍රයකදැයි සිතා බැලීම අදාළ තොරතුරු සොයා ගැනීමට හේතු පාදක විය හැක. ව්‍යාපාරයට බලපාන නීති සහ රෙගුලාසි මොනවාද සහ කුමන ලේඛන කටයුතු සම්බන්ධ ද යන්න සලකා බලන්න. මෙම සම්බන්ධතා ප්‍රදේශය සහ ව්‍යාපාර වර්ගය අනුව සුවිශේෂී ලෙස වෙනස් වනු ඇත. එහෙත් අවැසි තොරතරු සඳහා සුදුසු මඟ පෙන්වීම් සැපයිය හැකිය.

සමහර නිල ක්‍රියාමාර්ග හෝ නිල ක්‍රියාමාර්ග සඳහා වන ඉල්ලීම් රජයේ ප්‍රකාශනවල පිළිබිඹු විය හැකිය. යුරෝපය සඳහා රජයේ ගැසට් පත්‍රය වඩාත් හොඳින් ඉදිරිපත් කෙරෙන Open Gazettes බලන්න.

ගෝලීය විමර්ශනාත්මක ජනමාධ්‍ය ජාලය

செயற்கை நுண்ணறிவு (AI) மற்றும் ஊடகவியல் மீதான

பாரிஸ் சாசனம்

முன்னுரை

வெகுசன மற்றும் ஊடக சமூகத்தின் பிரதிநிதிகளாகிய நாம், செயற்கை நுண்ணறிவினால் (AI) மனிதகுலத்திற்கு ஏற்படக்கூடிய மாற்றங்களுடனான தாக்கங்களை ஒப்புக்கொள்கின்றோம். செயற்கை நுண்ணறிவானது, மனித உரிமைகள் பாதுகாக்கப்படல், அமைதி மற்றும் ஜனநாயகம் நிலைநிறுத்தப்படுதல், மற்றும் எமது பகிரப்படும் அபிலாஷைகள் மற்றும் பெறுமானங்களுடன் ஒத்துப்போதல் ஆகிவற்றை உறுதிசெய்வதற்கு உலகளாவிய ஒத்துழைப்புகளை உறுதிசெய்வதில் நாம் வெற்றிகண்டுள்ளோம்.

செய்தி மற்றும் தகவல் என்பவற்றின் வரலாறு எப்போதும் தொழில்நுட்ப முன்னேற்றங்களுடன் இணைந்தே காணப்படுகின்றது. AI ஆனது, அடிப்படை தன்னியக்கநிலையில் இருந்து பகுப்பாய்வு மற்றும் படைப்பாற்றல் முறைமைகள் வரை சுழன்றுகொண்டிருக்கின்றது, மனித சிந்தனை, அறிவு மற்றும் படைப்பாற்றல் ஆகியவற்றுடன் இணையற்ற திறன்வாய்ந்த புதுவகையான தொழில்நுட்பங்களை அறிமுகப்படுத்துகிறது. இது தகவல் திரட்டல், உண்மையைக் கண்டறிதல், கதைசொல்லல் மற்றும் யோசனைகளைப் பரப்புதல் ஆகியவற்றில் கணிசமான மாற்றத்தைக் குறிக்கிறது. எனவே, இது ஊடகவியல் மற்றும் செய்தியறை நடைமுறைகளின் கீழ் தொழில்நுட்ப, பொருளாதார மற்றும் சமூக நிலைமைகளை ஆழமாக மாற்றமடையச் செய்யும். AI முறைமைகள், அவற்றின் வடிவமைப்பு, நிர்வாகம் மற்றும் பயன்பாடு ஆகியவற்றைப் பொருத்து, உலகளாவிய தகவல் பரப்பில் புரட்சியை ஏற்படுத்தும் சாத்தியத் தன்மைகளைக் கொண்டுள்ளன. எவ்வாறாயினும், தகவல் அறியும் உரிமை மீது அவை கட்டமைப்பு ரீதியான சவாலை ஏற்படுத்தக்கூடியவை. தகவல் அறியும் உரிமையானது, நம்பகமான தகவல்களைத் தேடுவதற்கும், பெற்றுக் கொள்வதற்கும் மற்றும் அவற்றை அணுகுவதற்குமான சுதந்திரத்தைக் கொண்டுள்ளன. சர்வதேச மனித  உரிமைகள் சாசனம், சர்வதேச சிவில் மற்றும் அரசியல் உரிமைகள் உடன்படிக்கை, மற்றும் தகவல் மற்றும் ஜனநாயகத்திற்கான சர்வதேச ஒத்துழைப்பு உட்பட இது சர்வதேச சட்டக் கட்டமைப்புகளுடன் வேரூன்றியுள்ளது. மேலும் இந்த உரிமையானது, கருத்து மற்றும் வௌிப்பாட்டுச் சுதந்திரத்தின் அடிப்படை உரிமைகளை உறுதிப்படுத்துவதாகவும் உள்ளது.

ஊடகவியல் மற்றும் வெகுசன ஊடக நிறுவனங்களின் சமூகப் பங்கானது- சமூகம் மற்றும் தனிநபர்களின் நம்பத்தகுந்த இடைத்தரகர்களாக சேவையாற்றுதல் மூலம்- ஜனநாயகத்தின் முதுகெலும்பாக இருப்பதுடன், அனைவரதும் தகவல் அறியும் உரிமைகளை மேம்படுத்துவதாகவும் அமைகின்றது. AI முறைமைகள், இந்த பாத்திரங்களை வகிப்பதற்காக வெகுசன ஊடக நிறுவனங்களுக்கு பெரிதும் உதவியாக அமைகின்றது, எனினும், அவை வௌிப்படைத் தன்மையுடன் பயன்படுத்தப்படும்பட்சத்தில் மாத்திரமே அவ்வாறு உதவியாக அமையும் என்பதுடன், நேர்மையாகவும் மற்றும் பொறுப்புடனும் ஊடக நெறிமுறைகளைக் கடைப்பிடித்து பணியாற்றும் உறுதியானசெய்தியறைச்சூழலில் சாத்தியமாகின்றது. இந்தக் கொள்கைகளை உறுதிப்படுத்துவதுடன், தகவல் அறியும் உரிமையை நிலைநாட்டுதல், சுதந்திர ஊடகவியலின் வெற்றிக்காக உழைத்தல், மற்றும் AI தொழில்நுட்ப சகாப்தத்தில் நம்பகமான செய்தி மற்றும் ஊடக நிறுவனத்திற்காகவும் நாம் திடசங்கற்பம் கொள்கின்றோம்.

1. வெகுசன ஊடக நிறுவனங்கள் மற்றும் ஊடகவியலாளர்களின் தொழில்நுட்ப பயன்பாட்டிற்கான ஊடக நெறிமுறைகளின் வழிகாட்டல்.

தமது முதன்மைப் பணியை நிறைவேற்றும் திறன்களை மேம்படுத்திக் கொள்வதற்காக வெகுசன ஊடக நிறுவனங்கள் மற்றும் ஊடகவியலாளர்கள் தொழில்நுட்பங்களைப் பயன்படுத்துகின்றனர்: தரமான, நம்பகமான தகவலுக்கான அவர்கள் ஒவ்வொருவரினதும்  உரிமையை உறுதி செய்வதே இதன் நோக்கமாகும். தொழில்நுட்ப கருவிகள் தொடர்பான அவர்களின் தெரிவுகளைப் பயன்படுத்துவதே இந்த இலக்கின் நாட்டமும் சாதனையும் ஆகும்.

ஊடகத்துறையில் AI முறைமைகளின் பயன்பாடு மற்றும் வளர்ச்சியானது, உண்மை மற்றும் துல்லியத்தன்மை, நேர்மை, பக்கச்சார்பின்மை, சுதந்திரம், தீங்கு விளைவிக்காமை, பாகுபாடின்மை, பொறுப்புக்கூறல், தனித்தவம் மற்றும் தகவல்மூலங்களின் இரகசியத்தன்மை என்பவற்றிற்கு மதிப்பளித்தல்  உள்ளடங்கலாக, ஊடக நெறிமுறைகளின் ஆழமான பெறுமானங்களைப் பாதுகாத்தல் எற்பவற்றில் தங்கியுள்ளது.

2. ஊடக நிறுவனங்கள் மனித முகவரகங்களுக்கு முன்னுரிமை வழங்குகின்றன.

நீண்டகால திட்டமிடல் மற்றும் நாளாந்த செயதியறைத் தெரிவுகள் ஆகிய இரண்டிற்கும் இடையில் மத்தியஸ்தப் போக்குடன் மனித முடிவுகள்  எடுக்கப்படல் வேண்டும்.

AI முறைமைகளின் பயன்பாடு ஆலோசிக்கப்பட்டு மற்றும் நன்கு அறியப்பட்ட மனிதர்களால் எடுக்கப்பட்ட முடிவாக இருக்க வேண்டும். இலக்குகள், நோக்கம், மற்றும் பயன்பாட்டு நிபந்தனைகள் ஒவ்வொரு AI முறைமைக்கும் செய்தியறைக் குழுக்களால் தெளிவாக வரையறுக்கப்பட வேண்டும். பயன்படுத்தப்பட்ட AI முறைமைகளின் தாக்கங்கள் பற்றி குறுக்காக மற்றும் தொடர்ச்சியான மேற்பார்வையை அவர்கள் உறுதிசெய்ய வேண்டும், அவற்றின் பயன்பாட்டு கட்டமைப்புடன் கண்டிப்பாக இணங்குவதை உறுதிசெய்து, எந்த நேரத்திலும் அவற்றை செயலிழக்கச் செய்யும் திறனைத் தக்க வைத்துக்கொள்ள வேண்டும்.

3. AI முறைமைகள் ஊடகவியலில் பயன்படுத்தப்படுவதற்கு முன்னரான சுயாதீன மதிப்பீடு.

ஊடகங்கள் மற்றும் ஊடகவியலாளர்கள் AI முறைமையை பயன்படுத்துவதற்கு முன்னர் ஊடகத்துறைக்கு ஆதரவு வழங்கும் குழுக்களின் பங்களிப்புடன், சுயாதீன, மற்றும் முழுமையான மதிப்பீட்டை மேற்கொள்வது அவசியமாகும். இந்த மதிப்பீடு, ஊடக நெறிமுறைகளின் ஆழமான பெறுமானங்களை உறுதியாகக் கடைப்பிடிப்பதை ஊர்ஜிதம் செய்ய வேண்டும்.

இந்த முறைமைகள் தனித்துவம், புலமைச் சொத்துகள் மற்றும் தரவுப் பாதுகாப்புச் சட்டங்கள் என்பவற்றுக்கு மதிப்பளிப்பதாக இருத்தல் வேண்டும்.  இந்த தேவைகளைப் பூர்த்தி செய்யத் தவறும் பட்சத்தில் ஒரு தௌிவான பொறுப்புக்கூறல் கட்டமைப்பு அதற்கென நிறுவப்பட்டுள்ளது. கணித்துக்கூறத்தக்க செயற்பாடு மற்றும் எளிமையாக தௌிவுபடுத்தக்கூடிய முறைமைகள் விரும்பத்தக்கவையாகும்.

4. பிரசுரிக்கப்படும் உள்ளடக்கங்களுக்கு அந்தந்த ஊடக நிறுவனங்களே எப்போதும் பொறுப்புக்கூறுகின்றன.

AI பயன்பாட்டின் மூலம் தகவல்களை திரட்டுதல், செயற்படுத்துதல், அல்லது பரப்புதல் என்பவற்றுக்காக ஊடக நிறுவனங்கள் செய்தியறை பொறுப்புக்கூறலைக் கொண்டுள்ளன. தம்மால் பிரசுரிக்கப்படும் ஒவ்வொரு உள்ளடக்கத்திற்கும் அந்த நிறுவனமே சட்ட ரீதியாகவும், பொறுப்புக்கூறல் அடிப்படையிலும் பொறுப்பாவார்கள்.

AI பயன்பாட்டுடன் பிணைக்கப்பட்ட பொறுப்புகள், ஊடக நெறிமுறைகள் மற்றும் செய்தியறை வழிக்காட்டல்களைக் கடைப்பிடிப்பதை உறுதிசெய்வதற்கும், எதிர்ப்பார்ப்புடனும், கோடிட்டிக் காட்டும் வகையிலும் மனிதர்களுக்கு சாட்டப்படுதல் வேண்டும்.

5. AI முறைமையின் பயன்பாட்டில் ஊடக நிறுவனங்கள் வௌிப்படைத் தன்மையைக் கடைப்பிடித்தல்.

ஊடக உள்ளடக்கத்தின் உற்பத்தி அல்லது விநியோகத்தில் குறிப்பிடத்தக்க தாக்கத்தை ஏற்படுத்தும் AI முறைமையின் எந்தவொரு பயன்பாடும், தெளிவாக வெளிப்படுத்தப்பட்டு மற்றும் தொடர்புடைய உள்ளடக்கத்துடன் தகவல்களைப் பெற்றுக்கொள்ளும் அனைவருக்கும் தெரிவிக்கப்படல் வேண்டும்.

AI முறைமைகளைப் பயன்படுத்தும் ஊடக நிறுவனங்கள், அவர்களால் பயன்படுத்தப்பட்ட AI முறைமைகள், அதன் நோக்கங்களை தௌிவுபடுத்தல், இலக்குகள், பயன்பாட்டு நிபந்தனைகள் என்பவற்றின் பொதுப் பதிவொன்றை பேணுவது அவசியமாகும்.

6. உள்ளடக்கத்தின் தோற்றம் மற்றும் சுவடு தொடரக்கூடிய தன்மையை ஊடக நிறுவனங்கள் உறுதிசெய்தல்.

இயலுமான சந்தர்ப்பங்களில் எல்லாம் வௌியிடுகின்ற உள்ளடக்கங்களின் நம்பகத்தன்மையை உறுதிசெய்யக்கூடிய நவீன கருவிகளின் பயன்பாடு,   மற்றும் வௌியிடுகின்ற உள்ளடக்கத்தை ஊர்ஜிதம் செய்தல், அதன் நம்பகத்தன்மைக்குரிய தகவல்களை வழங்குதல், மேலும் ஏதேனும்  தொடர்ச்சியான மாற்றங்களுக்கு உட்பட்டிருப்பின் அதுபற்றிய விடயங்கள் என்பவற்றை வௌியிடுதல் வேண்டும்.

இத்தகைய நம்பகத்தன்மைக்குரிய தரநிலைகளைப் பூர்த்திசெய்யாத எந்தவொரு உள்ளடக்கமும் தவறாக வழிநடத்தக்கூடிது என கருதப்படுவதுடன், அது முழுமையான தகவல் சரிபார்ப்புக்கு உட்படுத்தப்படல் வேண்டும்.

7. உண்மையான மற்றும் செயற்கையான உள்ளடக்கங்களுக்கு இடையே ஒரு தௌிவான கோடினை ஊடகம் வரைகின்றது.

ஊடகவியலாளர்கள் மற்றும் ஊடக நிறுவனங்கள்  நிஜ உலகத்தின் இயற்கைப் பிடியிலிருந்து பெறப்பட்ட உள்ளடக்கம் (புகைப்படங்கள் மற்றும் கேட்பொலி மற்றும் காணொளிப் பதிவுகள் போன்றவை) மற்றும் AI முறைமைகளைப் பயன்படுத்தி உருவாக்கப்பட்டவை அல்லது குறிப்பிடத்தக்க அளவில் மாற்றப்பட்டவை ஆகியவற்றுக்கு இடையே தெளிவான மற்றும் நம்பகமான வேறுபாட்டை உறுதிப்படுத்த முயல்கின்றன. உண்மையான நிகழ்வுகளை சித்தரிக்க உண்மையான காணொளிக் காட்சிகள் மற்றும் பதிவுகளைப் பயன்படுத்துவதை அவர்கள் விரும்ப வேண்டும்.

AI தொழில்நுட்பங்களைப் பயன்படுத்துவதன் ஊடாக பொது மக்கள் தவறாக வழிநடத்தப்படுவதை ஊடக நிறுவனங்கள் தவிர்க்க வேண்டும். குறிப்பாக  உண்மையான உலகில் கவரப்பட்டவை மற்றும் பதிவுகளைப் பிரதிபலிக்கும் அல்லது உண்மையான நபர்களை யதார்த்தமாக ஆள்மாறாட்டம் செய்யும்  AI யினால் உருவாக்கப்பட்ட உள்ளடக்கத்தைப் பயன்படுத்துவதை ஊடகங்கள் தவிர்க்க வேண்டும்.

8. AI-யினால் உந்தப்பட்ட உள்ளடக்க தனித்துவமயம் மற்றும் பரிந்துரையானது, தகவல்களின் பன்முகத்தன்மை மற்றும் ஒருமைப்பாடு ஆகியவற்றை உறுதிசெய்கின்றது.

ஊடக நிறுவனங்களில், வடிவமைப்பு மற்றும் AI பயன்பாடுகள், தன்னியக்க உள்ளடக்க தனித்துவமயமாக்கல் மற்றும் பரிந்துரைகள் ஊடகவியல் நெறிமுறைகள் ஊடாக வழிக்காட்டப்படல் வேண்டும். அத்தகைய முறைமைகள் தகவல் ஒருமைப்பாட்டிற்கு மதிப்பளிப்பதுடன், தொடர்புடைய உண்மைகள் மற்றும் கண்ணோட்டங்கள் பற்றிய பகிரப்பட்ட புரிந்துணர்வுகளை ஊக்குவித்தல் வேண்டும். பல்வகைமைத்துவ மற்றும் மாறுபட்ட தலைப்புகளில் நுணுக்கத்துடனான கண்ணோட்டங்கள்,  திறந்த மனப்பான்மை மற்றும் ஜனநாயக ரீதியிலான உரையாடல் என்பவற்றை அவர்கள் அழுத்தமாக பிரதிபலிக்கச் செய்தல் வேண்டும்.

இத்தகைய முறைமைகள் வௌிப்படைத்தன்மையுடன் இருப்பதுடன், செய்தியறை உள்ளடக்கத்திற்கான வடிகட்டப்படாத பிரவேசத்தைப் பெறுவதற்காக, பயனர்கள் அவற்றை முடக்கிக் கொள்வதற்கான விருப்பத் தேர்வு உறுதிசெய்யப்படுதல் வேண்டும்.

9. AI-யின் நிர்வாகத்திற்குள் ஊடகவியலாளர்கள், ஊடக நிறுவனங்கள் மற்றும் ஊடக ஆதரவு குழுக்கள் ஈடுபட்டுள்ளன.

தகவல் அறியும் உரிமையின் இன்றியமையாத காவலர்களாக, ஊடகவியளாலர்கள், ஊடக நிறுவனங்கள் மற்றும் ஊடக ஆதரவு குழுக்கள் AI முறைமைகளின் நிர்வாகத்திற்குள் சுறுசுறுப்பான பாத்திரத்தை வகிக்க வேண்டும். AI நிர்வாகம் மற்றும் ஒழுங்குவிதிகளின் உலகளாவிய அல்லது சர்வதேச நிறுவன மேற்பார்வைகளிலும் அவர்கள் சேர்க்கப்படுதல் வேண்டும்.

AI நிர்வாகம் ஜனநாயக பெறுமானங்களுக்கு மதிப்பளிக்கின்றமை, மக்களின் பல்வகைமை மற்றும் கலாசாரங்கள் AI வளர்ச்சியில் பிரதிபலிக்கப்படுகின்றன என்பதையும் அவர்கள் உறுதிசெய்வது அவசியமாகும்.

AI களத்தில் அவர்கள் அறிவுபூர்வமாக முன்னிலையில் இருக்க வேண்டும். அத்துடன் துல்லியத்தன்மை, நுணுக்கம், மற்றும் விமர்சன மனப்பான்மை ஆகியவற்றுடன் AI இன் தாக்கங்களை ஆராய்ந்து அறிக்கையிடுவதில் அவர்கள் ஈடுபட்டுள்ளனர்.

10. AI அமைப்புகளுடனான ஈடுபாடுகளில் ஊடகம் அதன் நெறிமுறை மற்றும் பொருளாதார அடித்தளம் என்பவற்றை நிலைநிறுத்துகின்றது.

ஊடகத்துறையின் நிலைபேற்றுக்கும், ஊடகங்கள் மற்றும் ஊடகவியலாளர்களின் நீண்டகாலமாகப் பகிரப்பட்டுவந்த நலன்கள் ஆகியவற்றைப் பாதுகாத்தலை உறுதிசெய்வதற்காகவும் AI முறைகளால் ஊடகங்களின் உள்ளடக்கத்திற்கான அணுகுமுறை உடன்படிக்கைகள் நிர்வகிக்கப்படல் வேண்டும்.  AI முறைமைகளின் உரிமையாளர்கள் தகவல்மூலங்களுக்காக கடன்வழங்க வேண்டும் என்பதுடன், புலமைச்சொத்து உரிமைகளுக்கு மதிப்பளிக்க வேண்டும். உரிமைகளைக் கொண்டுள்ளவர்களுக்கு நியாயமான இழப்பீடு வழங்கவும் வேண்டும். நியாயமான ஊதியத்தின் அடிப்படையில் இந்த இழப்பீடு ஊடகவியலாளர்களுக்கு வழங்கப்பட வேண்டும். AI உரிமையாளர்கள், தமது முறைமைகளைப் பயிற்றுவிக்கவும், உணவளிக்கவும் பயன்படுத்தப்படும் ஊடக உள்ளடக்கத்தின் வௌிப்படையான மற்றும் விரிவான பதிவை ப் பராமரிக்க வேண்டும்.

தகவல் ஒருமைப்பாடு மற்றும் ஊடகவியல் நெறிமுறைகளின் அடிப்படைக் கொள்கைகளுக்கு மதிப்பளித்து AI முறைகளால் தமது உள்ளடக்கங்களை உரிமையாளர்கள் மறுபயன்பாட்டிற்கு மாற்றியமைக்க வேண்டும். AI முறைமைகள், உயர்தர, பன்மைத்துவ மற்றும் நம்பகமான தகவல்களுக்கு உத்தரவாதமளிக்கும் வகையில் வடிவமைக்கப்படல் வேண்டும் என அவர்கள் கூட்டாக அழைப்பு விடுக்கின்றனர்.

 ​தேர்தலை நோக்கிய குடைவுகள்

  • பிரசாரங்கள், சிவில் சமூக அமைப்புகள், மற்றும் சட்ட அமுலாக்கப் பிரிவுகளில் தகவல் வழங்கக்கூடிய மனித மூலங்களை நீங்கள் தேடிக் கொள்ளுங்கள்.  உங்களுக்காக தரவுகளை கசியவிடக்கூடியவர்கள் யார் என்பதை தேடிப்பாருங்கள்.
  • சமூக ஊடகங்கள் மற்றும் தரவுத்தளங்களைப் பயன்படுத்தி (பயனுள்ள உள்ளூர் மற்றும் வெளிநாட்டு தரவுத்தளங்களில் தேடுங்கள்), வேட்பாளர்களது நிதி மற்றும் அரசியல் தொடர்புகள் பற்றி புலனாய்வு செய்யுங்கள். 
  • சர்வதேச தலையீடுகள், பிராந்திய அரசியல் நலன்கள் மற்றும் அதிகாரப் போட்டி போன்ற தேர்தல் அச்சுறுத்தல்களை அடையாளம் காண்க. நம்பகமான ஆதாரங்கள் மூலம் கோடிட்டுக் காட்டப்படுமாயின், ஜனநாயக விரோத தாக்குதலொன்றின் அறி்குறிகளை ஆராயுங்கள்.
  • துப்புத் தருபவர்களால் கசியவிடப்படும் தகவல்களை தொடர்ந்தும் துணிவுடன் அரசியல் அறிக்கையிடுவதன் ஊடாக ஈர்க்கவும், மேலும் இரகசியத் தன்மையைப் பேணுவதற்காக துப்புத் தருபவர்கள்  ஆவணங்களை அனுப்புவதற்காக “புரோட்டன்மெய்ல்” (Protonmail) மற்றும் இரகசிய தொடர்பாடலுக்காக “சிக்னல்” செயலி (Signal) போன்ற தளங்களைப் பயன்படுத்தி அதிக நம்பிக்கையை அளிக்கவும்.
  • அரசியல் உரையாடல்கள், தவறான தகவல்கள், மற்றும் உங்களால் மேற்கொள்ளப்படும் புலனாய்வினால் தூண்டப்படக்கூடிய சாத்தியமான தாக்கங்கள் என்பவற்றை அறிந்துகொள்வதற்காக சமூக ஊடக தேடல் கருவிகளைப் பயன்படுத்துங்கள்.
  • நீங்கள் கண்டறியும் விடயங்களை வௌிக்கொண்டு வருவதற்காக சிறந்த மூலங்களைக் கொண்ட மற்றும் ஆழமான உள்ளடக்கத்தைக் கொண்ட செய்தி அறைகள் மற்றும் இலாப நோக்கமற்ற அமைப்புகளுடன் இணைந்து பணியாற்றுங்கள். கதைகளை வௌிக் கொண்டுவருவதற்கு பெரும்பாலும் குழுவாகப் பணியாற்றுவது அவசியமாகின்றது.
  • இலங்கையின் தேர்தல் சட்டங்கள், அரசியலமைப்பு விதிகள், வழிக்காட்டல்கள் என்பவற்றை அறிந்து வைத்துக்கொள்ளுங்கள் – மற்றும் சாத்தியமான விதிமீறல்கள் குறித்தும் கவனம் செலுத்துங்கள்.
  • நேருக்கு நேரான நேர்காணல்களை பெறுவதற்காக வீதிகள் ஊடாக ஊடாக நடந்து செல்லுங்கள். சாரதிகள், சமையல்காரர்கள், மற்றும் பிரசார புகைப்படக் கலைஞர்கள் உட்பட பேரணிகள் மற்றும் பொது நிகழ்வுகளின் போதான பிரசாரங்களில் இருக்கின்ற சாத்தியமான ஆதாரங்களைத் திரட்டுங்கள். பிந்திய பகுப்பாய்விற்காக பிரசார உத்தியோகத்தர்களுடன் உரையாடும் பரிச்சயமில்லாத முகங்களைப் புகைப்படம் எடுக்கவும்.
  • கதாநாயகர்களை அடையாளம் காண்பதற்கும், பின்தொடர்வதற்கும் திறந்த மூலங்களைக் கொண்ட கருவிகளைப் பயன்படுத்தவும். உங்கள் மூலங்களால் அடையாளம் காணப்படாத வௌித் தேர்தல் ஆலோசகர்கள் எவரேனும் இருந்தார்களா என்பதைக் கண்டறியவும்.
  • அத்தகைய தவறான நடத்தை தேர்தலில் எத்தகைய மாற்றத்தை ஏற்படுத்தியிருக்கலாம் , அல்லது வேறு நாடுகளில் போன்று இத்தகைய சமமான தந்திரோபாயங்கள் முன்னைய தேர்தல்களில் உருமாற்றத்தை ஏற்படுத்தியிருக்கலாம் என்பதை ஊர்ஜிதப்படுத்துவதற்காக அரசியல் நிபுணர்கள் மற்றும் தரவு பகுப்பாய்வாளர்களுடன் தொடர்புகொள்க.
  • தேர்தலில் பாரிய ஒரு புரட்சியை ஏற்படுத்துவதற்காக, எந்தவொரு தரவுத் தளத்திலும் நீங்கள் கண்டுபிடிக்க முடியாத, சிறப்பான மனித ஆதாரங்கள் அல்லது கசிவு கொண்ட முதன்மை தகவல் உங்களுக்குத் தேவை.
  • தகவல் உண்மைச் சரிபார்ப்புக்கும், மேலும் தோண்டுவதற்கும் அத்தகைய தரவுத் தளங்கள் உங்களுக்குத் தேவைப்படும், மற்றும் தனிநபர்களை பூஜ்ஜியமாக மாற்றுவதற்குரிய கருவிகளும் தேவைப்படும்.
  • கசிந்த பொருட்கள் செய்தியாளர்களின் கரங்களுக்கு எவ்வாறு கிடைக்கின்றன? கசிகள் பிரத்தியேகமாக பரிமாற்றிக் கொள்ளப்படுவது சிறந்தது. ஏனெனில் அந்த வழிமுறை டிஜிட்டல் ரீதியாக அகப்படுவதைத் தவிர்க்க உதவுகின்றது. நீங்களாகவே நேரில் சென்று கசிவுப் பொருட்களைப் பெறவேண்டாம். வேறொரு இடைத்தரகர் மூலம் அவற்றைப் பெற்றுக் கொள்வது சிறந்ததாகும்.  நேரடியாக தொடர்பின் மூலம் தகவல் மூலத்திற்கு ஆபத்து ஏற்படலாம்.

சர்வதேச புலனாய்வு ஊடகவியல் வலையமைப்பு (GIJN)

මැතිවරණ හෙළිදරව් කිරීම් කරා

  • ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාර, සිවිල් සමාජ සංවිධාන සහ නීතිය බලගැන්වීම වටා මානව මූලාශ්‍ර සංවර්ධනය කිරීම. ඔබ වෙනුවෙන් දත්ත විශ්ලේෂණය කළ හැකි පිරිස් හඳුනා ගන්න.
  • සමාජ මාධ්‍ය සහ දත්ත පද්ධති භාවිතා කරමින් අපේක්ෂකයින්ගේ මූල්‍ය සහ දේශපාලන සබඳතා විමර්ශනය කරන්න (ප්‍රයෝජනවත් වන දේශීය සහ විදේශීය දත්ත පද්ධති සොයන්න)
  • ජාත්‍යන්තර ඇඟිලි ගැසීම්, කලාපීය දේශපාලනික ලැදියාවන් සහ බලපෑම් වැනි මැතිවරණයට ඇති තර්ජන හඳුනා ගන්න. විශ්වාසදායක මූලාශ්‍ර මගින් අනතුරු හැඟවීම් සිදු කර ඇත්නම්, ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී ප්‍රහාරයන් පිළිබඳ නිමිති පිළිබඳව සක්‍රිය පරීක්ෂාවක යෙදෙන්න.
  • අඛණ්ඩ සහ නිර්භීත දේශපාලන වාර්තාකරණයක් හරහා අකටයුතු නාදකයන් (whistleblowers) වෙතින් රහස්‍ය තොරතුරු ලබා ගන්න. එමෙන්ම, ලේඛන හුවමාරුව සඳහා Protonmail සහ සන්නිවේදනය සඳහා Signal ‌කේතනය කරන ලද මාධ්‍යයන් භාවිතා කිරීම මගින් තොරතුරු සපයන්නන්ගේ විශ්වාසය ඉහල නංවන්න.
  • ඔබ විමර්ශනය කරන ක්‍රියාව මගින් ජනිත කරනා දේශපාලන සංවාද, දුස්තොරතුරු සහ බලපෑම් විභවයන් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සඳහා සමාජ මාධ්‍ය සෙවුම් මෙවලම් (search tools) භාවිතා කරන්න.
  • ඔබ අනාවරණය කරන කරදරකාරී බලපෑම්කාරකයන් සම්බන්ධයෙන් වඩා හොඳ මූලාශ්‍ර හෝ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සඳහා ප්‍රවෘත්ති කාමර සහ ලාභ නොලබන ආයතන සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන්න. විමර්ශනාත්මක වාර්තාවන් සඳහා බොහෝ විට කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරීත්වය අවශ්‍ය වේ.
  • ශ්‍රී ලංකාවේ මැතිවරණ නීති, ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිපාදන, මාර්ගෝපදේශ වැනි මැතිවරණ ආශ්‍රිත නීති සහ රෙගුලාසි පිළිබඳ පුහුණුවක් ලබා ගන්න. එමෙන්ම සිදුවිය හැකි නීති උල්ලංඝණයන් පිළිබඳ පරීක්ෂා කරන්න.
  • පුද්ගලයන් හමුවී සම්මුඛ සාකච්ඡා ලබා ගැනීම සඳහා ඇවිද යන්න. මැතිවරණ රැළි සහ පොදු සිද්ධීන් ආශ්‍රිත ප්‍රචාරණ කටයුතුවලට සමීප විය හැකි ඕනෑම අභ්‍යන්තර මූලාශ්‍රයක් – රියදුරන්, අරක්කැමියන් සහ ප්‍රචාරක ඡායාරූප ශිල්පීන් ඇතුළුව –  සටහන් කර ගන්න. ප්‍රචාරක කාර්ය මණ්ඩලය සමඟ කටයුතු කරන නුහුරු මුහුණුවල ඡායාරූප ලබා ගෙන ඉදිරි විශ්ලේෂණ සඳහා තබා ගන්න.
  • ක්‍රියාධරයන් හඳුනා ගැනීමට සහ ලුහුබැඳීමට විවෘත මූලාශ්‍ර (open-source) මෙවලම් භාවිතා කරන්න. ඔබේ මූලාශ්‍ර විසින් හඳුනා නොගත් බාහිර “මැතිවරණ උපදේශකයින්” සිටීදැයි බලන්න.
  • යම් විෂමාචාරයක් හේතුවෙන් මැතිවරණය වෙනස් වීමට ඇති හැකියාව හෝ මින් පෙර පැවති අන්තර්ජාතික මැතිවරණ වලදී සමාන උපක්‍රම මගින් මැතිවරණය විකෘති වූ ආකාරය නිරූපණය කිරීමට විශේෂඥයින් සහ දත්ත විශ්ලේෂකයින් අමතන්න.
  • මැතිවරණයකදී විශාල හෙළිදරව්වක් සඳහා, ඔබට කිසිදු දත්ත ගබඩාවක සොයාගත නොහැකි ප්‍රාථමික තොරතුරු ලබා ගැනීමට හොඳින් ස්ථානගත කර ඇති මානව මූලාශ්‍රයක් හෝ සැඟවුණු තොරතුරු/ දත්ත නොදැනුවත් අනාවරණය වීමක් (leak) අවශ්‍ය වේ.
  • අදාල දත්ත සත්‍යාපනය කිරීමට සහ තවදුරටත් ගවේෂණය කිරීමට සහ පුද්ලයන් මත පරායත්ත වීම වලක්වාලන මෙවලම් භාවිතා කිරීමට ඔබට සිදු වනු ඇත.
  • මුදා හැරණු රහස්‍ය තොරතුරු වාර්තාකරුවන් අතට පත් වන්නේ කෙසේද? ඩිජිටල් පියසටහන් නොකෙරෙන බැවින් රහස්‍ය තොරතුරු ‌පෞද්ගලිකව හුවමාරු කර ගැනීම වඩාත් සුදුසු වේ. එහෙත් එම තොරතුරු සෘජුව ලබා ගැනීමේදී ඔබගේ මූලාශ්‍රය උවදුරකට හෙලීමට ඉඩ ඇති බැවින් තොරතුරු ඔබ විසින්ම ලබා ‌නොගෙන අතරමැදියෙකු හරහා ලබා ගැනීමට සැලකිලිමත් වන්න.

ගෝලීය විමර්ශනාත්මක ජනමාධ්‍ය ජාලය

කෘතිම බුද්ධිය සහ ජනමාධ්‍ය පිළිබඳ පැරිස් ප්‍රඥප්තිය

2023 නොවැම්බර් 10, පැරිස්

පූර්විකාව

අපි, මාධ්‍ය සහ පුවත්පත් ප්‍රජාවේ නියෝජිතයන් ලෙස, මානව වර්ගයා සඳහා කෘතිම බුද්ධියේ (AI) පරිවර්තනීය ඇඟවුම් පිළිගනිමු. මානව හිමිකම්, සාමය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තහවුරු කිරීමටත් අපගේ පොදු අභිලාෂයන් සහ සාරධර්ම සමඟ පෙළ ගැසීමටත් කෘතිම බුද්ධිය භාවිතා කරන බවට සහතික කරනු පිණිස අපි ගෝලීය සහයෝගීතාවය ජය ගැනීමට කටයුතු කරන්නෙමු.

ප්‍රවෘත්ති සහ තොරතුරු ඉතිහාසය තාක්ෂණික ප්‍රගතිය සමඟ බද්ධ වී ඇත. මූලික ස්වයංක්‍රීයකරණයේ සිට විශ්ලේෂණාත්මක සහ නිර්මාණාත්මක පද්ධති දක්වා විහිදෙන කෘතිම බුද්ධිය මානව චින්තනය, දැනුම සහ නිර්මාණශීලිත්වය සමඟ සංයුග්ම වීමට අසමසම හැකියාවක් සහිත නව තාක්ෂණික කාණ්ඩයක් හඳුන්වා දෙයි. එය තොරතුරු රැස් කිරීම, සත්‍ය සෙවීම, වාර්තාකරණය සහ අදහස් ව්‍යාප්තිය ආදියෙහි සැලකිය යුතු විතැන් වීමක් නියෝජනය කරයි. එබැවින්ම, එය ජනමාධ්‍යයේ සහ කතෘ අභ්‍යාසයන්ගේ තාක්ෂණික, ආර්ථික සහ සමාජීය තත්ත්වයන් ගැඹුරු වෙනසකට භාජනය කරනු ඇත. කෘතිම බුද්ධි පද්ධතිවල සැලසුම, පාලනය සහ භාවිතය මත පදනම්ව ගෝලීය තොරතුරු සන්ධර්භයේ විප්ලවීය වෙනසක් කිරීමට ඊට හැකියාව ඇත. කෙසේ වෙතත්, එම හැකියාවන්ම තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතියට ව්‍යුහාත්මක අභියෝගයක් ද ඉදිරිපත් කරයි. තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය සමන්විත වන්නේ විශ්වසනීය තොරතුරු සෙවීමට, ලැබීමට සහ ප්‍රවේශ වීමට ඇති නිදහසෙනි. එය මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනය, සිවිල් සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය සහ තොරතුරු සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරිත්වය ඇතුළු අන්තර්ජාතික නීති රාමුව තුළ මුල් බැස ඇත. මෙම අයිතිය මතයක් දැරීමේ සහ ප්‍රකාශනයේ මූලික නිදහස සඳහා අනුබලය සපයයි.

ජනමාධ්‍ය කලාවේ සහ මාධ්‍ය ආයතනවල සමාජ භූමිකාව – සමාජයට සහ පුද්ගලයන්ට විශ්වාසවන්ත අතරමැදියන් ලෙස සේවය කිරීම – ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ප්‍රධාන ප්‍රතිෂ්ඨාවක් වන අතර සැමට තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය වැඩි දියුණු කරයි. මාධ්‍ය ආයතනවලට මෙම කාර්යභාරය ඉටු කිරීම සඳහා බෙහෙවින් උපකාර කිරීමට කෘතිම බුද්ධියට හැකි නමුත් ඒ ඒවා විනිවිදභාවයෙන්, සාධාරණව සහ වගකීමෙන් යුතුව මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම දැඩි ලෙස තහවුරු කරන කතෘත්ව පරිසරයක් තුළ භාවිත කරන්නේ නම් පමණි.

මෙම මූලධර්ම තහවුරු කිරීමේදී, අපි කෘතිම බුද්ධිය යුගයක් තුළ තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය, ස්වාධීන ජනමාධ්‍ය විශිෂ්ටත්වය, විශ්වාසදායක පුවත් සහ මාධ්‍ය ආයතන සඳහා කැපවී සිටිමු.

1. මාධ්‍ය ආයතන සහ මාධ්‍යවේදීන් තාක්ෂණය භාවිතා කරන ආකාරය සඳහා මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම මග පෙන්වයි.

ගුණාත්මක, විශ්වාසදායක තොරතුරු සඳහා සෑම පුද්ගලයෙකුටම ඇති අයිතිය සහතික කරමින් මාධ්‍ය ආයතන සහ මාධ්‍යවේදීන් ඔවුන්ගේ මූලික මෙහෙවර ඉටු කිරීමේදී සිය ධාරිතාව ඉහල නංවන තාක්ෂණයන් භාවිතා කරයි. මෙම ඉලක්කය හඹා යාම සහ සාක්ෂාත් කර ගැනීම තාක්ෂණික මෙවලම් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ තේරීම් මෙහෙයවිය යුතුය. ජනමාධ්‍ය සඳහා කෘතිම බුද්ධි පද්ධති භාවිතය සහ සංවර්ධනය සත්‍යවාදී බව සහ නිරවද්‍යතාවය, සාධාරණත්වය, අපක්ෂපාතීත්වය, ස්වාධීනත්වය, අගතිගාමී නොවීම, වෙනස්කොට නොසැලකීම, වගවීම, පෞද්ගලිකත්වයට ගරු කිරීම සහ මූලාශ්‍රවල රහස්‍යභාවය ඇතුළු මාධ්‍ය ආචාර ධර්මවල මූලික වටිනාකම් ආරක්ෂා කළ යුතුය.

2. මාධ්‍ය ආයතන මානව ශක්තියට ප්‍රමුඛත්වය දෙයි.

දිගුකාලීන උපාය මාර්ග සහ දෛනික කතෘත්ව තේරීම් යන ද්විත්වයේදීම මානව තීරණ කේන්ද්‍ර විය යුතුය. කෘතිම බුද්ධි පද්ධති භාවිතය මිනිසුන් විසින් හිතාමතා සහ දැනුවත්ව ගත් තීරණයක් විය යුතුය. කතෘ මණ්ඩල සාමාජිකයන් විසින් එක් එක් කෘතිම බුද්ධි පද්ධති සඳහා ඉලක්ක, විෂය පථය සහ භාවිතයේ කොන්දේසි පැහැදිලිව නිර්වචනය කළ යුතුය. භාවිතයට ගන්නා කෘතිම බුද්ධි පද්ධති වල බලපෑම් අඛණ්ඩව අධීක්ෂණය කිරීම, ඒවායේ භාවිත රාමුව සමඟ දැඩි ලෙස අනුකූල වීම සහ ඕනෑම අවස්ථාවක ඒවා අක්‍රිය කිරීමේ හැකියාව රඳවා තබා ගැනීම ඔවුන් විසින් සහතික කළ යුතුය.

3. ජනමාධ්‍ය සඳහා භාවිතා කරන කෘතිම බුද්ධි පද්ධති පූර්ව ස්වාධීන ඇගයීමකට ලක් කරනු ලැබේ.

මාධ්‍ය සහ මාධ්‍යවේදීන් විසින් භාවිතා කරන කෘතිම බුද්ධි පද්ධති ජනමාධ්‍ය ආධාරක කණ්ඩායම් වල ද සහභාගීත්වයෙන් ස්වාධීන, විස්තීර්ණ සහ පුර්ණ ඇගයීමකට ලක් විය යුතුය. මෙම ඇගයීම් මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම වල මූලික වටිනාකම්වලට අනුගත වීම ප්‍රබල ලෙස පෙන්නුම් කළ යුතුය. මෙම පද්ධති පෞද්ගලිකත්වයට, බුද්ධිමය දේපළ සහ දත්ත ආරක්ෂණ නීති වලට අනුගත විය යුතුය. මෙම අවශ්‍යතා සපුරාලීමට අසමත් වීම වලක්වා ගැනීම සඳහා පැහැදිලි වගවීමේ රාමුවක් ස්ථාපිත කළ යුතුය. පුරෝකථනය කළ හැකි පරිදි ක්‍රියාත්මක වන සහ සරලව පැහැදිලි කළ හැකි පද්ධති වඩාත් යෝග්‍ය වේ.

4. මාධ්‍ය ආයතන ඔවුන් ප්‍රකාශනය කරන අන්තර්ගතය සඳහා සැමවිටම වගකියනු ලැබේ.

තොරතුරු රැස් කිරීම, සැකසීම හෝ බෙදා හැරීම සඳහා කෘතිම බුද්ධිය භාවිතය ඇතුළුව කතෘත්වය පිළිබඳව වගකීම අදාල මාධ්‍ය ආයතන විසින් දරනු ලැබේ. ඔවුන් ප්‍රකාශයට පත් කරන සෑම අන්තර්ගතයක් සඳහාම ඔවුන් වගකීම සහ වගවිම දැරිය යුතුය. කෘතිම බුද්ධි පද්ධති භාවිතය හා බැඳී ඇති වගකීම් අපේක්ෂා කිරීම, ආකෘති ගත කිරීම සහ මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම සහ කතෘත්ව මාර්ගෝපදේශ පිළිපැදීම සහතික කිරීම සඳහා මානවයන්ට පැවරීම කළ යුතුය.

5. මාධ්‍ය ආයතන ඔවුන්ගේ කෘතිම බුද්ධි පද්ධති භාවිතයේ විනිවිදභාවයක් පවත්වා ගනී.

මාධ්‍ය අන්තර්ගත නිෂ්පාදනයට හෝ බෙදා හැරීමට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කරන ඕනෑම කෘතිම බුද්ධි භාවිතයක් එම තොරතුරු ලබන සෑම කෙනෙකුටම අදාළ අන්තර්ගතය සමග පැහැදිලිව අනාවරණය කළ යුතුය. මාධ්‍ය ආයතන ඔවුන් භාවිතා කරන සහ භාවිතා කර ඇති කෘතිම බුද්ධි පද්ධති පිළිබඳව ඒවායේ අරමුණු, විෂය පථයන් සහ භාවිතයේ කොන්දේසි ඇතුලත් පොදු වාර්තාවක් පවත්වා ගත යුතුය.

6. මාධ්‍ය ආයතන විසින් අන්තර්ගතයේ ප්‍රභවය සහ අනාවරණය කර ගැනීමේ හැකියාව සහතික කරයි.

මාධ්‍ය ආයතන, හැකි සෑම විටම, ප්‍රකාශිත අන්තර්ගතයේ සත්‍යතාව සහ ප්‍රභවය සහතික කෙරන පරිදි එහි සම්භවය සහ පසුකාලීනව සිදුවූ වෙනස්කම් පිළිබඳ විස්තර ලබා දිය හැකි නවීන මෙවලම් භාවිතා කළ යුතුය. සත්‍යතා ප්‍රමිතීන්ට නොගැලපෙන ඕනෑම අන්තර්ගතයක් නොමඟ යවන සුළු අන්තර්ගතයක් ලෙස සැලකිය යුතු අතර පූර්ණ සත්‍යාපනයකට ලක් විය යුතුය.

7. ජනමාධ්‍ය විසින් තථ්‍ය සහ සංස්ලේෂිත අන්තර්ගතයන් අතර පැහැදිලි රේඛාවක් සටහන් කරයි.

සැබෑ ලෝකයෙන් ලබාගත් ඉන්ද්‍රිය ගෝචර අන්තර්ගතයන් (ඡායාරූප, සහ ශ්‍රව්‍ය සහ දෘශ්‍ය පටිගත කිරීම් වැනි) සහ කෘතිම බුද්ධි පද්ධති භාවිතයෙන් නිර්මාණය කරන ලද හෝ සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් කරන ලද අන්තර්ගතයන් අතර පැහැදිලි සහ විශ්වාසනීය වෙනසක් සහතික කිරීමට මාධ්‍යවේදීන් සහ මාධ්‍ය ආයතන විශාල වෙහෙසක් දරනු ලැබේ. සැබෑ සිදුවීම් නිරූපණය කිරීම සඳහා සත්‍ය දර්ශන සහ පටිගත කිරීම් භාවිතා කිරීමට ඔවුන් උනන්දු විය යුතුය. කෘතිම බුද්ධි තාක්‍ෂණය භාවිතයේදී ජනතාව නොමග යැවීමෙන් වැළකී සිටීමට මාධ්‍ය කටයුතු කළ යුතුය. විශේෂයෙන්ම, ඔවුන් සැබෑ ලෝකයේ සිදුවීම් අනුකරණය කරන හෝ සැබෑ පුද්ගලයන් තාත්වික ලෙස නිරූපනය කෙරෙන කෘතිම බුද්ධි උත්පාදිත අන්තර්ගතයන් නිර්මාණය කිරීමෙන් හෝ භාවිත කිරීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුය.

8. කෘතිම බුද්ධි ප්‍රේරිත අන්තර්ගත පුද්ගලායනය සහ නිර්දේශය මගින් තොරතුරු විවිධත්වය සහ ඒකාග්‍රතාව තහවුරු කරයි.

මාධ්‍ය ආයතන වල ස්වයංක්‍රීය අන්තර්ගත පුද්ගලායනය සහ නිර්දේශ සඳහා කෘතිම බුද්ධි පද්ධති සැලසුම් කිරීම සහ භාවිතය මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම මගින් නියාමනය විය යුතුය. එවැනි පද්ධති තොරතුරු ඒකාග්‍රතාවට අනුකූල විය යුතු අතර අදාළ කරුණු සහ දෘෂ්ටිකෝණ පිළිබඳ අවබෝධාත්මක එකඟතාවක් ප්‍රවර්ධනය කළ යුතුය. ඔවුන් විවෘත මනසක් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංවාදයක් පෝෂණය කරමින් විවිධ මාතෘකා පිළිබඳ විවිධ සහ සියුම් සන්දර්භයන් ඉස්මතු කළ යුතුය. එවැනි පද්ධති භාවිතය විනිවිද භාවයෙන් යුතු විය යුතු අතර, අන්තර්ගතය වෙත තෝරා බේරා ගැනීමකින් තොර ප්‍රවේශය සහතික කිරීම සඳහා පරිශීලකයින්ට හැකි සෑම විටම ඒවා අක්‍රිය කිරීමට අවස්ථාව ලබා දිය යුතුය.

9. මාධ්‍යවේදීන්, මාධ්‍ය ආයතන සහ මාධ්‍ය සහායක කණ්ඩායම් කෘතිම බුද්ධිය භාවිතය පාලනයේ නිරත වේ.

තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතියේ අත්‍යවශ්‍ය භාරකරුවන් ලෙස, මාධ්‍යවේදීන්, මාධ්‍ය ආයතන සහ මාධ්‍ය සහායක කණ්ඩායම් කෘතිම බුද්ධි පද්ධති පාලනයේදී ක්‍රියාකාරී භූමිකාවක් ඉටු කළ යුතුය. කෘතිම බුද්ධි පාලනය සහ නියාමනය පිළිබඳ ඕනෑම ගෝලීය හෝ ජාත්‍යන්තර ආයතනික අධීක්ෂණයකට ඒවා ඇතුළත් කළ යුතුය. කෘතිම බුද්ධි පද්ධති පාලනය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වටිනාකම්වලට ගරු කරන බවටත්, මානවයාගේ සහ සංස්කෘතීන්ගේ විවිධත්වය කෘතිම බුද්ධි සංවර්ධනය තුළ පිළිබිඹු වන බවටත් ඔවුන් සහතික විය යුතුය. ඔවුන් කෘතිම බුද්ධි ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ දැනුමේ ඉදිරියෙන්ම සිටිය යුතුය. නිවැරදිව, සියුම්ව සහ තීක්ෂණ මනසකින් යුක්තව කෘතිම බුද්ධි භාවිතයේ බලපෑම් පරීක්ෂා කිරීමට සහ වාර්තා කිරීමට ඔවුහු කැපවී සිටිති.

10. කෘතිම බුද්ධිය පීළිබඳ සංවිධානයන් සමඟ සම්බන්ධ වීමේදී ජනමාධ්‍ය විසින් මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම සහ ආර්ථික පදනම තහවුරු කරයි.

කෘතිම බුද්ධි පද්ධති මගින් මාධ්‍ය අන්තර්ගතයට ප්‍රවේශ වීම් ජනමාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ තිරසාර බව සහ මාධ්‍යවේදීන්ගේ සහ මාධ්‍ය ආයතන වල දිගුකාලීන ලැදියාවන් තහවුරු කෙරෙන පරිදි විධිමත් එකඟතාවන්ගෙන් පාලනය විය යුතුය. කෘතිම බුද්ධි පද්ධති හිමිකරුවන් විසින් මූලාශ්‍රවලට හිමි කීර්තිනාමයන්ට සහ බුද්ධිමය දේපළ අයිතිවාසිකම්වලට ගරු කළ යුතුය. තව ද, හිමිකම් හිමියන්ට සාධාරණ ගෙවීමක් සිදු කළ යුතුය. මෙම ගෙවීම් සාධාරණ වේතනයක් හරහා මාධ්‍යවේදීන්ට ලබාදිය යුතුය. කෘතිම බුද්ධි පද්ධති හිමිකරුවන් විසින් ඔවුන්ගේ පද්ධති පුහුණු කිරීම සහ පෝෂණය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන මාධ්‍ය අන්තර්ගතය පිළිබඳ විනිවිද පෙනෙන සහ සවිස්තරාත්මක වාර්තාවක් පවත්වා ගැනීම අවශ්‍ය වේ. තොරතුරු ඒකාග්‍රතාව සහ මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම වලට අනුකූල වෙමින් හිමිකම්ධාරීන් විසින් ඔවුන්ගේ අන්තර්ගතය නැවත සකස් කිරීම කළ යුතුය. කෘතිම බුද්ධි පද්ධති උසස් තත්ත්වයේ, බහුත්වවාදී සහ විශ්වාසදායක තොරතුරු සහතික කරන ආකාරයෙන් නිර්මාණය සහ භාවිතා කිරීමේ ඇති අවශ්‍යතාව එක්ව අවධාරණය කළ යුතුය.